سوره غافر، آیه ۵۰ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۳
قَالُوا أَ وَ لَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّنَاتِ قَالُوا بَلَى قَالُوا فَادْعُوا وَ مَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلاَّ فِي ضَلاَلٍ
آنها میگویند: «آیا پیامبران شما دلایل روشن برایتان نیاوردند؟!» میگویند: «آری!» آنها میگویند: «پس هر چه میخواهید (خدا را) بخوانید؛ ولی دعای کافران (به جایی نمیرسد و) جز در ضلالت نیست!»
معنی کلمات و عبارات
«دُعَآءُ»: درخواست (نگا: فصّلت / ). «ضَلالٍ»: سردرگمی. ضائع شدن و هدر رفتن. «وَ مَا دُعَآءُ الْکَافِرِینَ إِلاّ فِی ضَلالٍ»: این جمله میتواند مقول قول نگهبانان دوزخ و یا این که خدا باشد.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - پرسش نگهبانان جهنم از دوزخیان، درباره آمدن فرستادگان الهى همراه با دلایل و برهان هاى روشن براى ایشان «قالوا أَوَ لم تک تأتیکم رسلکم بالبیّنت»
۲ - اعتراف دوزخیان، به گسیل شدن رسولان الهى همراه با دلایل و برهان هاى روشن به سوى آنان «قالوا أَوَلم تک تأتیکم رسلکم بالبیّنت قالوا بلى»
۳ - تمامى دوزخیان - از هر ملتى در همه اعصار - از فرستادگان الهى برخوردار بوده و به دلایل و برهان هاى آنان آگاه شدند. «قالوا أَوَ لم تک تأتیکم رسلکم بالبیّنت قالوا بلى»
۴ - رسالت فرستادگان الهى، متکى بر دلایل و براهین روشن و بى ابهام براى همگان بود. «قالوا أَوَ لم تک تأتیکم رسلکم بالبیّنت قالوا بلى»
۵ - مخالفت عمدى و ستیزه جویانه کافران با پیامبران، موجب دوزخى شدن و محرومیت آنان از تخفیف در عذاب الهى «قالوا أَوَ لم تک تأتیکم رسلکم بالبیّنت قالوا بلى قالوا فادعوا و ما دعؤا الکفرین إلاّ فى ضلل»
اعتراف کافران دوزخى به این که به پیامبران و دلایل روشن آنان دست یافته بودند، نشان مى دهد که مخالفت آنان با تعالیم آسمانى، از روى عمد و ستیزه جویانه بوده است و همین موجب دوزخى شدن و محرومیت آنان از تخفیف در عذاب گردید.
۶ - کیفر الهى کافران دوزخى، پس از ابلاغ پیام الهى و اتمام حجت از سوى رسولان است. «أَوَلم تک تأتیکم رسلکم بالبیّنت قالوا بلى»
۷ - پاسخ منفى و یأس آور نگهبانان جهنم، به استمداد دوزخیان مبنى بر درخواست تخفیف در عذاب آنان از خداوند «قال ادعوا ربّکم یخفّف عنّا ... قالوا فادعوا و ما دعؤا الکفرین إلاّ فى ضلل»
۸ - بى اثر بودن دعاها و درخواست هاى کافران در دوزخ «و ما دعؤا الکفرین إلاّ فى ضلل»
«ضلال» (مرادف «ضیاع») به معناى تباهى است و مقصود از آن در آیه شریفه، بى ثمر بودن دعاى کافران مى باشد.
۹ - راه نجات از عذاب جهنم، به روى تمامى کافران ستیزه جو بسته است. «و ما دعؤا الکفرین إلاّ فى ضلل»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۵۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۱–۵۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۱–۶۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵۰ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۵۰ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۷–۵۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۴۹–۵۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اتمام حجت رسولان خدابی تأثیری دعای جهنمیانبی تأثیری دعای کافرانرد استمداد جهنمیانموانع تخفیف عذابپرسش درباره رسولان خداکیفر دشمنی با انبیاپرسش از جهنمیاناقرار به ارسال انبیاعلم جهنمیانپرسش نگهبانان جهنماستمداد از نگهبانان جهنمآثار دشمنی کافراناقرار جهنمیاننجات از جهنمبینات انبیاقانونمندی کیفرهای خداحتمیت عذاب کافراناتمام حجت بر کافرانرسالت انبیاآثار اتمام حجتتاریخ انبیاموجبات جهنم
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
- اعتراف کافران به تمام شدن حجّت بر انان از سوی انبیا در دنیا+۵ آیه
- کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت پیامبران، مستحقّ عذاب جهنّم+۸ آیه
- برخورداری انبیا از بیّنات برای اثبات رسالت خویش بر مردم+۹ آیه
- بعثت پیامبران، برای اتمام حجّت خدا بر مردم+۶ آیه
- کفر به انبیا، باعث بستهشدن راههای رهایی از عذاب+۱ آیه
- نابودی اقوام گذشته در پی ایمان نیاوردن انان به انبیای الهی+۴ آیه
- اقرار دوزخیان به اقامه شدن برهان، از ناحیه پیامبران برای هدایت انان در دنیا
- برخورداری کافران، از روحیّه تکبّر+۱ آیه
- مجازات الهی برای کافران جهنّمی، پس از اتمامحجّت و دادن فرصت مناسب برای شناخت و پذیرش تعالیم اسمانی+۷ آیه
- بیاثر بودن استغاثههای جهنّمیان+۳ آیه
- اعتراف دوزخیان، به فرستاده شدن رسولان الهی برای ایشان در دنیا+۵ آیه
- درخواست جهنّمیان از خازنان جهنّم، برای تخفیف عذاب از خداوند و بینتیجه بودن ان+۱ آیه
- سرزنش جهنّمیان، از سوی نگهبانان جهنّم+۲ آیه
- تکذیب پیامبران الهی، موجب دوزخی شدن+۳ آیه
- کفر، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۴ آیه
- درخواست بینتیجه دوزخیان از نگهبانان جهنّم، برای طلب تخفیف عذاب از سوی خداوند برای انان+۱ آیه
- ملامت نگهبانان جهنّم به جهنّمیان، به جهت نپذیرفتن پیامبران و انذار انان در دنیا+۳ آیه
- حرمت کفر به انبیا و پیامبران الهی+۵ آیه
- حرمت استکبار، در برابر دعوت انبیا+۲ آیه
- حرمت کفر به انبیا و پیامبران الهی+۶ آیه
- کفر، مانع از بهره مندی از نتایج دعا+۴ آیه
- پاسخ منفی و یاس اور نگهبانان جهنم به توسل دوزخیان، مبنی بر درخواست تخفیف عذاب انان از خداوند+۱ آیه
- دعا به درگاه معبودهای دروغین و درخواست مشرکان از غیرخدا، کاری نکوهیده و مذموم
- بی تاثیری دعا به درگاه غیر خداوند
- بی تاثیر بودن دعای کافران در قیامت، برای نجات از عذاب+۱ آیه
- رسالت پیامبران برای اتمام حجّت خدا برای مردم+۶ آیه
- رسالت پیامبران همراه با دلایل روشن+۹ آیه
- معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۸ آیه
- امدن پیامبران برای هدایت انسانها در دنیا، سؤال تقریری و توبیخی نگهبانان دوزخ، از جهنمیان معترض و متخاصم+۱ آیه
- امدن پیامبران برای هدایت انسانها در دنیا، سؤال تقریری و توبیخی نگهبانان دوزخ، از جهنّمیان معترض و متخاصم+۱ آیه
- درخواست دوزخیان، از نگهبانان جهنّم، مبنی بر وساطت و شفاعت به پیشگاه الهی جهت تخفیف عذاب انان+۱ آیه
- کافران، مردمانی ستم پیشه و ظالم+۳ آیه
- کفر، ظلم و کافران، مردمی ستم پیشه+۳ آیه
- جهنّمیان خواستار تخفیف در عذاب الهی از خازنان دوزخ+۱ آیه
- کفر، مانع اجابت دعا+۴ آیه
- بی تاثیر بودن دعای کافران در قیامت، برای نجات از عذاب+۱ آیه
- برخورداری کافران، از روحیّه تکبّر+۱ آیه
- پذیرفته نشدن عذرخواهی کافران ستیزه جو، در قیامت+۱ آیه
- گفتگوی نگهبانان جهنّم با کافران، در مورد اتمام حجّت الهی بر انان در دنیا+۵ آیه
- لجاجت و پافشاری فرعونیان بر کفر و ترتیب اثر ندادن به نصایح مؤمن الفرعون، موجب گرفتاری انها به شدیدترین عذابهای غیر قابل نجات+۳ آیه
- لجاجت و پافشاری فرعونیان بر کفر و نپذیرفتن نصایح مؤمن الفرعون، موجب گرفتاری انها به عذاب در هر صبحگاه و شامگاه+۳ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۲ آیه
- ارایه معجزات از ناحیه هریک از انبیای الهی به مردم، مایه اتمام حجت خدا بر انان+۶ آیه
- ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۹ آیه
- معجزه، یکی از راههای اثبات نبوّت انبیا+۷ آیه
- اریه معجزات به وسیله انبیا، برای اثبات رسالت خویش+۸ آیه
- رسالت پیامبران، متکی بر معجزات و دلایل روشن+۸ آیه
- معجزات پیامبران دارای منشا الهی+۹ آیه
- درخواست دوزخیان از فرشتگان نگهبان جهنّم، مبنی بر شفاعت کردن نزد خدا، جهت تخفیف عذاب انان+۱ آیه
- توبیخ جهنّمیان از سوی نگهبانان جهنّم، به سبب نپذیرفتن پیامبران و انذارهای انان+۶ آیه
- نبوّت و رسالت پیامبران همراه با دلایل روشن+۹ آیه
- معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۸ آیه
- نبوّت و رسالت پیامبران همران با دلایل روشن+۹ آیه