سوره غافر، آیه ۵ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۷
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ الْأَحْزَابُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ هَمَّتْ كُلُ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَ جَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَ فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ
پیش از آنها قوم نوح و اقوامی که بعد از ایشان بودند (پیامبرانشان را) تکذیب کردند؛ و هر امّتی در پی آن بود که توطئه کند و پیامبرش را بگیرد (و آزار دهد)، و برای محو حق به مجادله باطل دست زدند؛ امّا من آنها را گرفتم (و سخت مجازات کردم)؛ ببین که مجازات من چگونه بود!
معنی کلمات و عبارات
«الأحْزَابُ»: گروهها و دستههائی که علیه پیغمبران همدست و همپشت شدهاند و برای اسارت و کشتن و آزارشان به تلاش ایستادهاند. در آیه و سوره ص به برخی از چنین گروهها و دستههائی اشاره شده است. «هَمَّتْ»: قصد کرده است. توطئه چیده است (نگا: مائده / ، یوسف / ، توبه / و ). «لِیَأْخُذُوهُ»: تا او را اسیر کنند. واژه اخذ در اینجا به معنی أَسْر یعنی اسیر کردن است. همان گونه که أخیذ به معنی اسیر است. «لِیُدْحِضُوا»: تا باطل گردانند. تا مغلوبش نمایند (نگا: کهف / ، صافّات / . «فَأَخَذْتُهُمْ»: من ایشان را گرفتار کردم. من آنان را هلاک ساختم. «فَکَیْفَ کَانَ عِقَابِ»: (نگا: رعد / ).
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - قوم نوح، دین الهى و پیامبر خویش را تکذیب کردند. «کذّبت قبلهم قوم نوح»
۲ - اقوام و ملت هاى پس از قوم نوح، پیامبران الهى را تکذیب کردند. «کذّبت ... و الأحزاب من بعدهم»
۳ - تکذیب پیامبران، داراى پیشینه اى طولانى در تاریخ و نه پدیده اى جدید در عصر پیامبر اسلام(ص) «کذّبت قبلهم قوم نوح و الأحزاب من بعدهم»
یادآورى تکذیب انبیاى پیشین از سوى مردم، از زمان حضرت نوح(ع) و بعد از آن، مى تواند بیانگر مطلب یادشده باشد.
۴ - جبهه کفر، در طول تاریخ جبهه اى همسو و متحد در برابر ادیان و پیامبران الهى «کذّبت قبلهم قوم نوح و الأحزاب من بعدهم»
به کار رفتن عنوان «احزاب» درباره اقوام کافر، مى تواند گویاى مطلب یادشده باشد.
۵ - قوم نوح، نخستین جامعه تکذیب گر پیامبر خود «کذّبت قبلهم قوم نوح»
ذکر قوم نوح پیش از سایر اقوامِ تکذیب گر، بیانگر مطلب یاد شده است.
۶ - همه امت ها به قصد دستگیر کردن و از بین بردن پیامبرشان اقدام کرده اند. «و همّت کلّ أمّة برسولهم لیأخذوه»
«أخذ» در اصل به معناى گرفتن است و مقصود از آن در آیه شریفه، دستگیر کردن و از بین بردن پیامبران است.
۷ - همه امت ها با حربه باطل، به جدال و ستیزه با حق بر خاستتد تا آن را از بین ببرند. «کذّبت قبلهم قوم نوح ... و جدلوا بالبطل لیدحضوا به الحقّ»
«إدحاض» به معناى ابطال و از بین بردن است.
۸ - جامعه بشرى، از دیرباز عرصه درگیرى حق و باطل بود. «کذّبت قبلهم قوم نوح ... و جدلوا بالبطل لیدحضوا به الحقّ»
۹ - تعالیم پیامبران، مطابق حق بوده و آنان مردم رابه سوى حق فرامى خواندند. «کذّبت قبلهم قوم نوح ... لیدحضوا به الحقّ»
۱۰ -تمامى اقوام تکذیب گر (چون قوم نوح)، به خاطر مبارزه با حق (تعالیم پیامبران)، در دنیا مورد عقوبت وکیفر الهى قرار گرفتند. «کذّبت قبلهم قوم نوح ... لیدحضوا به الحقّ فأخذتهم»
۱۱ - مجادله و ستیزه جویى با حق، عقوبت الهى در دنیا را درپى دارد. «و جدلوا بالبطل لیدحضوا به الحقّ فأخذتهم»
۱۲ - عقوبت دنیایى مردم حق ناپذیر و ستیزه جو از اقوام گذشته (چون قوم نوح و ...) مجازاتى سخت، شگفت آور و درس آموز «فأخذتهم فکیف کان عقاب»
برداشت یادشده از استفهام تعجیبى «کیف» استفاده مى شود.
۱۳ - دلدارى خداوند به پیامبراسلام(ص) در برابر تکذیب، ستیزه جویى و توطئه کافران «فلایغررک تقلّبهم فى البلد . کذّبت قبلهم قوم نوح ... فأخذتهم فکیف کان عقاب»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که در این آیات با ذکر داستان انبیاى گذشته، در صدد دلدارى به پیامبر اسلام(ص) است.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار دشمنی با حقآثار مبارزه با حقابزار مبارزه با حقتکذیبگری اقوام پس از نوحدستگیری انبیادشمنی امتهادعوت به حقسختی کیفر حق ستیزانسختی کیفر حق ناپذیرانشگفتی کیفر حق ستیزانشگفتی کیفر حق ناپذیرانعبرت از کیفر دنیوی حق ناپذیرانمبارزه با ادیان آسمانیمجادله امتهاکیفر دنیوی اقوام پیشینکیفر دنیوی قوم نوحتوطئه علیه انبیاحقانیت تعالیم انبیاآثار مجادله با حقاولین مکذبان انبیاحق ستیزی امتهامکذبان دینعوامل کیفر دنیویکیفر حق ستیزانمبارزه حق و باطلقوم نوح و نوحکیفر مکذبان انبیاتکذیبگری اقوام پیشینمبارزه با انبیادعوتهای انبیاتکذیبگری قوم نوحمکذبان نوحدشمنی با محمدهماهنگی کافرانآثار حق ستیزیدشمنان انبیامکذبان محمدمکذبان انبیاتاریخ امتهاتکذیب محمدتوطئه علیه محمدتکذیب انبیاتاریخ قوم نوحتاریخ اقوام پیشینتاریخ انبیادلداری به محمدعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۴)
- اتّحاد کافران و اقوام پیشین در برابر پیامبران خود+۶ آیه
- اتمام حجّت انبیا بر اقوام و امّتهای گذشته+۱ آیه
- کیفر شدن اقوام گذشته به دلیل حقناپذیری در برابر اتمام حجّت پیامبران خود+۱ آیه
- گرفتاری امّتها به عقاب الهی در پی توطیه بر ضدّ پیامبرانشان+۱ آیه
- توطیه هر یک از امّتها برای سلطه بر انبیا و از بین بردن انها
- ستیزهگری امّتها با پیامبران خویش
- جدال و ستیز امّتها با حق با حربه باطل
- توطیه امّتهای پیشین بر ضدّ پیامبران الهی، سبب نابودی انان
- جدال و ستیزه جویی امّتهای گذشته برضدّ حق با امور باطل از اسباب نابودی انها
- تکذیب انبیای گذشته ازسوی اقوام و امّتهای انان+۶ آیه
- تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۴ آیه
- جدال و اشکالتراشی با بهکارگیری روشهای باطل، از شیوههای مبارزه کافران با حق+۲ آیه
- نابودی حق، هدف جدالکنندگان به باطل+۱ آیه
- جدال به باطل، از شیوههای مبارزه با انبیا+۱ آیه
- هلاکت و نابودی، کیفر جدال به باطل با حق
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۱۰ آیه
- تکرار مخالفت با پیامبران الهی، در طول تاریخ+۵ آیه
- امّتهای پیشین، از مکذّبان رسالت انبیا+۵ آیه
- قوم نوح، تکذیبکننده رسالت ان حضرت+۴ آیه
- جدال باطل در برابر حق، زمینه عقوبت الهی در دنیا
- جدال باطل، از شیوههای مبارزه با انبیا+۱ آیه
- هلاکت و نابودی، کیفر جدال باطل با حق
- عذاب سوزان دوزخ، کیفر مجادلهگران مشرک+۳ آیه
- جدال احزاب کفرپیشه پس از نوح(علیه السلام) با پیامبران خود
- جدال امّتها در برابر پیامبران با حربه باطل، برای از بین بردن حق
- جدال قوم نوح با ان حضرت، مجادلهای باطل برای نابودی حق
- حقستیزی، عامل جدالهای باطل از سوی کافران+۱ آیه
- کفر، زمینهساز جدال در تعالیم پیامبران+۲ آیه
- تکذیب پیامبران الهی، موجب دوزخی شدن+۴ آیه
- جدال و ستیزهجویی در حق، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۴ آیه
- تکذیب انبیا و پیامبران الهی امری حرام+۴ آیه
- همسویی احزابِ کافر اقوام پیشین، در تکذیب پیامبران+۵ آیه
- مجادله احزاب پس از نوح(علیه السلام)، به وسیله باطل، برای کوبیدن حق+۱ آیه
- تکذیب انبیای الهی از سوی احزاب کافر پیشین، موجب کیفر الهی+۴ آیه
- تهدید تکذیبگران عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)، به سرنوشت احزاب پیشین تکذیبگر+۶ آیه
- تکذیبگری و نابودی احزاب پس از قوم نوح
- جدال احزاب پس از قوم نوح، به وسیله باطل، با پیامبران، به هدف کوبیدن حق
- تهدید تکذیبگران عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله) به سرنوشت احزاب پیشین تکذیبگر+۶ آیه
- تکذیب حق، درپیدارنده عقوبت الهی در دنیا
- ستیز امّتهای پیشین با حق، با حربه باطل
- جدال و اشکالتراشی، با بهکارگیری روشهای باطل و دستاویزهای دروغین، از شیوههای حقستیزی کافران+۲ آیه
- حقستیزی بسیاری از امّتهای پیشین، سبب هلاکت و نابودی انان+۱ آیه
- قابل جمع نبودن حق و باطل+۱ آیه
- درگیری و ستیز مداوم حق و باطل، در طول تاریخ+۲ آیه
- معارف و احکام ارایه شده به پیامبران، براساس حق+۱ آیه
- تکذیب انبیا و پیامبران الهی، امری حرام+۴ آیه
- حرمت کفر به انبیا و پیامبران الهی+۲ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان سرگذشت پیامبران+۲ آیه
- جریان تاریخی رسالت انبیا در امّتهای پیشین
- انذار و هلاکت مکذّبان قوم نوح، مورد سؤال تعجّب برانگیز و شایسته عبرت اموزی+۶ آیه
- انذار و هلاکت مکذّبان قوم نوح، مورد سؤال تعجّب برانگیز خدا و شایسته عبرت اموزی+۶ آیه
- مجادله کافران و مخالفان با انبیا و ایات الهی، محکوم به شکست+۱ آیه
- تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۴ آیه
- جدال در ایات خدا، در پی دارنده عذاب الهی+۴ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۴ آیه
- دوری مؤمنان تایب و پیرو دین از جهنّم، از جلوه های قدرت و عزّتمندی خداوند+۲ آیه
- تعصّب کافران قوم نوح بر عقاید و اعمال باطل خویش و جدال انان با ان حضرت+۱ آیه
- قوم نوح تکذیب کننده رسالت ان حضرت+۴ آیه
- جدال قوم نوح با ان حضرت، مجادله ای باطل، برای نابودی حق
- عقوبت الهی کیفر مجادله و لجاجت بدون دلیل قوم نوح برای مبارزه با حق
- عذاب و هلاکت قوم نوح و اقوام هلاک شده، مجازاتی سخت و شگفت اور
- اقدام قوم نوح به قتل پیامبر خود، از عوامل عذاب شدن انان
- تکذیب نوح(علیه السلام) از جانب قومش، موجب هلاکت و عذاب انان از جانب خداوند+۶ آیه
- جدال باطل قوم نوح برای نابودی حق، از موجبات عذاب انان از سوی خداوند+۱ آیه
- کفر قوم نوح، موجب هلاکت و عذاب شدن انان از سوی خداوند+۴ آیه
- کفرورزی، زمینه جدال در برابر ایات خدا و حقایق+۲ آیه
- اتّحاد کافران و اقوام پیشین، در برابر پیامبران خود+۵ آیه
- جدال و به کارگیری روشهای باطل، شیوه کافران، در مبارزه با حق+۲ آیه
- هشدار خدا به کافران، از فرجام شوم انان+۱ آیه
- هشدار الهی به کفرپیشگان، مبنی بر کیفر دیدن و هلاکت، به رغم اقتدار ظاهری+۲ آیه
- روحیه حق ناپذیری عامل مجادله گری و لجاجت با ایات الهی+۱ آیه
- کفرورزی و ناباوری عامل لجاجت و ستیزه جویی با ایات الهی+۱ آیه
- لجاجت کافران در برابر ایات الهی از سر عناد و حق ستیزی درپی دارنده اتش همیشگی دوزخ+۲ آیه
- کفرورزی قوم نوح، سبب هلاکت و نابودی انها+۴ آیه
- پافشاری بعضی احزاب بعد از نوح به مجادلهگریهای باطل، برای نابود کردن حق
- عقوبت الهی، کیفر مجادله و لجاجت بدون دلیل احزاب، برای مبارزه با حق
- مورد عقوبت قرار گرفتن اقوام پیشین، به سبب مجادلهگری و لجاج در برابر حق
- عذاب الهی، کیفر تکذیبکنندگان محمّد صلی الله علیه و اله+۵ آیه
- تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله از جانب کافران، همچون تکذیب سایر پیامبران، در طول تاریخ+۴ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۴ آیه
- بیان سرگذشت پیامبران و برخورد ناروای امّتها با انان، به جهت تسلّا بخشیدن و دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۴ آیه
- تکذیب نوح علیه السلام، از سوی قومش+۵ آیه
- نوحه و ناله بسیار نوح علیه السلام، فلسفه نامگذاری ان حضرت به این نام (نوح)+۵ آیه