سوره فاطر، آیه ۲ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۴
مَا يَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلاَ مُمْسِكَ لَهَا وَ مَا يُمْسِكْ فَلاَ مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
هر رحمتی را خدا به روی مردم بگشاید، کسی نمیتواند جلو آن را بگیرد؛ و هر چه را امساک کند، کسی غیر از او قادر به فرستادن آن نیست؛ و او عزیز و حکیم است!
معنی کلمات و عبارات
«مُرْسِلَ»: فرستنده. روانه کننده. «مِن بَعْدِهِ»: بجز خدا. پس از جلوگیری از آن. هم معنیِ آیه (نگا: یونس / .
نزول
سال ۲۲ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۲۰ رویداد)
- تخریب مسجد ضرارمرتبط با نزول
22 بعثت · مدینه - بخشش سه تنِ بازمانده از تبوکمرتبط با نزول
22 بعثت · مدینه - حج ابوبکر و ابلاغ برائت
22 بعثت · مکه - اعزام علی به یمن
22 بعثت · یمن - هیئت مسیحیان نجران
22 بعثت · مدینه - وفد عبدالقیس
22 بعثت · مدینه - آمدن عدی بن حاتم
22 بعثت · مدینه - وفد اشعریان
22 بعثت · مدینه - وفد بنی حنیفه
22 بعثت · مدینه - وفد بنی تمیم
22 بعثت · مدینه - وفد همدان
22 بعثت · مدینه - وفد کنده
22 بعثت · مدینه - وفد ثقیف
22 بعثت · مدینه - وفد تجیب
22 بعثت · مدینه - اعزام خالد به بنی حارث نجران
22 بعثت · نجران - اعزام خالد به دومةالجندل
22 بعثت · دومةالجندل - اعزام معاذ و ابوموسی به یمن
22 بعثت · یمن - مباهله با مسیحیان نجران
22 بعثت · مدینه - پیمانهای ایله و جربا و اذرح
22 بعثت · ایله / جربا / اذرح - عامالوفود: سال هیئتها
22 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - هیچ نیرویى، توانایى جلوگیرى از رحمت آفرینى خداوند به بندگانش را ندارد. «ما یفتح اللّه للناس من رحمة فلاممسک لها»
۲ - هیچ موجودى، توانایى جلب رحمت منع شده خداوند از مردم را ندارد. «و ما یمسک فلامرسل له من بعده»
۳ - هرگونه افاضه حق تعالى به خلق، ناشى از رحمت او است. «ما یفتح اللّه للناس من رحمة»
برداشت یاد شده، از تعبیر «رحمة» - که درباره هر نوع داده الهى به بندگان است - استفاده مى شود.
۴ - خداوند، عزیز (پیروزِ شکست ناپذیر) و حکیم (سنجیده کار) است. «و هو العزیز الحکیم»
۵ - توانایى مطلق خداوند بر اعطاى رحمت به بندگان و یا منع آن از ایشان، دلیل عزّتمندى او است. «ما یفتح اللّه للناس من رحمة فلاممسک لها ... و هو العزیز»
از توصیف خداوند به عزّتمندى در پایان آیه، برداشت یاد شده به دست مى آید.
۶ - گشایش رحمت و امساک آن از سوى خداوند، ناشى از حکمت او است. «ما یفتح اللّه للناس من رحمة فلاممسک لها ... و هو ... الحکیم»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ممانعت از رحمتممانعت از رحمت خداجلب رحمت خدامنشأ فیضدلایل عزت خدامنشأ رحمتآثار حکمت خداعجز موجوداتآثار قدرت خداعزیزآثار رحمت خداحکیم
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴)
- نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۵ آیه
- حکمت خداوند، امیخته با عزّت او+۱۰ آیه
- گشایش رحمت و امساک ان، ناشی از حکمت الهی
- عزّت و نفوذناپذیری خداوند، در اجرای خواسته های حکیمانه خویش+۱ آیه
- تمامی عزّتها، تنها از انِ خداوند+۷ آیه
- بهره مندی مؤمنان از رحمت الهی، برخاسته از عزّت خدا+۱ آیه
- توانایی مطلق خداوند بر اعطای رحمت به بندگان و یا منع ان از ایشان، دلیل عزّتمندی او
- امیختگی عزّت و شکست ناپذیری خداوند، با حکمت او+۱۰ آیه
- ارزشمند بودن قدرت امیخته به حکمت+۱۰ آیه
- خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۱۰ آیه
- اعطای رحمت به بندگان و یا منع ان از ایشان، جلوه ای از قدرت الهی و دلیلی بر عزتمندی او+۱ آیه
- نزول رحمت و گشایش در کارها، از جلوه های قدرت شکست ناپذیر خداوند
- مقهوریّت انسانها در برابر خداوند، از جلوه های قدرت او+۱ آیه
- مُمْسِک/ اسماوصفات+۴ آیه