سوره فاطر، آیه ۴۱ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۹
إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ أَن تَزُولَا وَلَئِن زَالَتَا إِنْ أَمْسَكَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِّن بَعْدِهِ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا
خداوند آسمانها و زمین را نگاه میدارد تا از نظام خود منحرف نشوند؛ و هرگاه منحرف گردند، کسی جز او نمیتواند آنها را نگاه دارد، او بردبار و غفور است!
معنی کلمات و عبارات
«یُمْسِکُ»: حفظ میکند. نگاه میدارد. «أَن تَزُولا»: نابود بشوند، و یا کنار بروند. از مصدر زوال، به معنی نابود شدن، یا از مدار خود منحرف شدن. «إِنْ أَمْسَکَهُمَا»: حرف (إِنْ) نافیه است. «مِن بَعْدِهِ»: غیر او. بجز او.
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱ - تنها خداوند، نگه دارنده نظم کنونى آسمان ها و زمین از زوال و پاشیدگى است و هیچ قدرت دیگرى در آن نقش ندارد. «إنّ اللّه یمسک السموت و الأرض أن تزولا و لئن زالتا إن أمسکهما من أحد من بعده»
۲ - نظم کنونى آسمان ها و زمین در بقا، همانند مرحله آغازین خود، نیازمند به اراده و تدبیر خداوند است. «إنّ اللّه یمسک السموت و الأرض ... إن أمسکهما من أحد من بعده»
۳ - نیازمندى ممکنات (جهان هستى) در بقا به خداوند، همانند نیاز آنها در اصل وجود «إنّ اللّه یمسک السموت و الأرض ... إن أمسکهما من أحد من بعده»
این آیه هر چند درباره آسمان ها و زمین بحث کرده; ولى ممکن است به وجود این قانون عام در جهان هستى نیز اشاره داشته باشد که همه ممکنات، در اصل وجود و در بقاى خود، به خداوند نیازمند مى باشند.
۴ - وجود آسمان هاى متعدد در جهان «السموت»
۵ - تداوم نظم کنونى جهان و ادامه حیات در آن، جلوه اى از حلم و غفران الهى «إنّ اللّه یمسک السموت ... إنّه کان حلیمًا غفورًا»
برداشت یاد شده، با توجه به این نکته است که «إنّه کان حلیماً غفوراً» در مقام تعلیل براى جملات پیشین است; یعنى، خداوند آسمان ها و زمین را از فروپاشى حفظ مى کند; زیرا او نسبت به بندگانش بردبار و آمرزنده است.
۶ - خداوند، حلیم (بردبار) و غفور (آمرزنده) است. «إنّه کان حلیمًا غفورًا»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۴۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۹–۴۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۱–۴۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
حافظ نظم آسمان هاحافظ نظم آفرینشحافظ نظم زمینعوامل بقای آسمان هاعوامل بقای آفرینشعوامل بقای زمینمنشأ نظم آسمان هامنشأ نظم زمینموانع انهدام آسمانموانع انهدام زمینآثار نظم آفرینشنشانه های حلم خدانشانه آمرزشهای خدانیازمندی آفرینشخلقت آسمانحلیمنیاز به خداخلقت آفرینشخلقت زمینآثار تدبیر خداعجز موجوداتغفورتوحید افعالیتعدد آسمان هاآثار اراده خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۵ آیه
- خدا، یگانه حاکم اسمان+۳ آیه
- خدا، نگهدار اسمانها+۲ آیه
- خداوند، حافظ اسمانها از زوال و لغزش از مدار
- حفظ اسمان ها از سقوط، ایه الهی+۱ آیه
- تداوم بقا و ثبات اسمان از نشانههای خداوند+۱ آیه
- حفظ زمین از فروپاشی، ایه خدا
- مُمْسِک
- نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۵ آیه
- افرینش اشیا و تدبیر موجودات از سوی خالق متعال، دلیل بر توحید خالقیّت+۱ آیه
- حفاظت گسترده خداوند، از جهان افرینش+۸ آیه
- حفاظت و نگهداری خداوند، از موجودات جهان+۹ آیه
- حفظ اسمانها و زمین از فروپاشی، جلوه ای از بردباری خدا
- استقرار زمین و حفظ ان از فروپاشی، از ایات خدا+۱ آیه
- خدا، نگهدار اسمانها و زمین، از زوال و فروپاشی+۲ آیه
- خداوند، حافظ زمین، از زوال و خروج از مدار
- تداوم نظم کنونی جهان و ادامه حیات در ان، جلوهای از حلم و غفران الهی
- مُمْسِک/ اسماوصفات+۵ آیه