سوره روم(الروم)، آیه ۵۷ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۰
فَيَوْمَئِذٍ لَّا يَنفَعُ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَعْذِرَتُهُمْ وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ
آن روز عذرخواهی ظالمان سودی به حالشان ندارد، و توبه آنان پذیرفته نمیشود.
معنی کلمات و عبارات
«وَ لا هُمْ یُسْتَعْتَبُونَ»: برای ایشان خوشنودی خدا خواسته نمیشود و جلب رضایت نمیگردد (نگا: نحل / ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - مجرمان در روز قیامت، بهانه جویى مى کنند. «یوم تقوم الساعة یقسم المجرمون ... فیومئذ لاینفع الذین ظلموا معذرتهم»
مراد از «الذین ظلموا» مى تواند «المجرمون» باشد که در آیه پنجاه و پنج گذشت.
۲ - عذرخواهى ستم پیشگان، در روز قیامت، سودى ندارد. «فیومئذ لاینفع الذین ظلموا معذرتهم»
۳ - جرم و گناه، عملى ظالمانه است. «یقسم المجرمون ... فیومئذ لاینفع الذین ظلموا معذرتهم»
۴ - کافران، مردمانى ظالم و ستم پیشه اند. «و یوم تقوم الساعة یقسم المجرمون ما لبثوا ... فیومئذ لاینفع الذین ظلموا معذرتهم»
۵ - ظالمان، در روز قیامت، راهى براى رهایى از وضعیّت رقّت بار و مذمت آلود خویش ندارند. «الذین ظلموا... و لاهم یستعتبون»
«إستعتاب» - مصدر «یستعتبون» - به معناى این است که از شخص خاطى، خواسته شود که وى از خطایش بازگردد (مفردات راغب) و نیز به معناى طلب رضایت آمده است (المنجد).
۶ - در روز قیامت، حتى براى کافران، امکان عذرخواهى هست. «فیومئذ لاینفع الذین ظلموا معذرتهم»
این که فرموده است: «عذرخواهى، سودى ندارد» حکایت مى کند که عذرخواهى، ممکن است، اگرچه پذیرفته نمى شود.
۷ - ناباورى به قیامت، در دنیا، عاملِ بى حاصل شدنِ معذرت خواهى در روز قیامت است. «و لکنّکم کنتم لاتعلمون . فیومئذ لاینفع الذین ظلموا معذرتهم»
«فاء» در «فیومئذ» عاطفه است و مى تواند براى سببیت باشد. بنابراین، مفاد آیه چنین مى شود: «کسانى که به روز قیامت علم نداشتند، در آن روز معذرت خواهى شان سودى ندارد». علم نداشتن، ملازم با ناباورى و بى ایمانى است.
۸ - فرصت توبه، محدود به عالم دنیا است و در قیامت، جایگاهى ندارد. «فیومئذ لاینفع الذین ظلموا معذرتهم و لا هم یستعتبون»
«یستعتبون» به معناى «طلب رضایت و انجام کارى جهت رفع سرزنش» است. طبق این معنا، «یستعتبون»، مى تواند کنایه از توبه باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بهانه جویی اخروی گناهکارانعذرخواهی اخروی ظالمانعذرخواهی در قیامتآثار کفر به قیامتسرزنش در قیامتسرزنش اخروی ظالمانعذرخواهی اخروی کافرانظلم گناهفرصت توبهظلم کافرانظالمان در قیامتگناهکاران در قیامتموارد ظلمویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
- بیفایده بودن اقرار ستمگران کافر به گناه خویش در قیامت+۱ آیه
- ظلم پیشگی، موجب پذیرفته نشدن عذر ادمی از گناه، در اخرت+۱ آیه
- عدم پذیرش عذرخواهی ستمگران، در قیامت+۱ آیه
- مجرم بودن تجاوزگران و ستم پیشگان+۵ آیه
- مجرمان، در زمره ستمگران+۶ آیه
- پذیرفته نشدن عذر ظالمان، در قیامت+۱ آیه
- بی حاصل بودن عذرخواهی ظالمان، در قیامت+۱ آیه
- ناباوری به قیامت در دنیا، عامل بی حاصل شدن معذرت خواهی در روز قیامت+۱ آیه
- پذیرفته نشدن توبه و بازگشت به حق، در عرصه قیامت
- پذیرفته نشدن هیچ عذری از سوی ظالمان، در قیامت+۱ آیه
- پذیرفته نشدن عذر گناهکاران، در قیامت+۴ آیه
- ظلم و تجاوز به دیگران، گناه و ناروا
- اگاهی و توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به احوال دشمنان در قیامت، زمینهساز صبر و شکیبایی حضرت در برابر انان+۱ آیه