سوره فصلت، آیه ۵ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۷
وَ قَالُوا قُلُوبُنَا فِي أَكِنَّةٍ مِمَّا تَدْعُونَا إِلَيْهِ وَ فِي آذَانِنَا وَقْرٌ وَ مِنْ بَيْنِنَا وَ بَيْنِكَ حِجَابٌ فَاعْمَلْ إِنَّنَا عَامِلُونَ
آنها گفتند: «قلبهای ما نسبت به آنچه ما را به آن دعوت میکنی در پوششهایی قرار گرفته و در گوشهای ما سنگینی است، و میان ما و تو حجابی وجود دارد؛ پس تو بدنبال عمل خود باش، ما هم برای خود عمل میکنیم!»
معنی کلمات و عبارات
«أَکِنَّةٍ ... وَقْرٌ»: (نگا: انعام / ، اسراء / ، کهف / ). «فَاعْمَلْ إِنَّنَا عَامِلُونَ»: تو برابر آئین خود عمل کن و ما هم برابر آئین خود و هرگز از تو پیروی نمیکنیم. تو برای نابودی ما دست به کار شو و ما هم برای نابودی تو به کار میپردازیم. و مبارزه ما با تو ادامه دارد.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - مشرکان، مدعى قابل درک نبودن قرآن و پیام وحى براى آنان «و قالوا قلوبنا فى أکنّة ممّا تدعونا إلیه»
۲ - تصریح منکران قرآن، به نفوذناپذیرى قلب و گوش آنان در برابر وحى «و قالوا قلوبنا فى أکنّة ... و فى ءاذاننا وقر»
۳ - منکران دعوت پیامبر(ص)، مدعى وجود حجابى نفوذناپذیر میان آنان و رسول اکرم(ص) «و قالوا ... و من بیننا و بینک حجاب»
۴ - بیشتر مردم عصر بعثت، مصمم به تأثیرناپذیرى از کلام وحى و پیام قرآن «فأعرض أکثرهم ... و قالوا ... فاعمل إنّنا عملون»
تعبیرهاى سه گانه در آیه («أکنّة»، «وقر» و «حجاب») تأکید و تصمیم آنان را به نفوذناپذیرى در برابر قرآن مى رساند.
۵ - تلاش وحى ناباوران، براى مأیوس ساختن پیامبر(ص) از دعوت آنان به اسلام «و قالوا ... فاعمل إنّنا عملون»
از مانع تراشى هاى مشرکان و تأکیدهاى مکرر آنها مبنى بر نرسیدن دعوت پیامبر(ص) به آنان و نیز تأکیدشان بر پایبندى به کیش خویش، مطلب بالا استفاده مى شود.
۶ - سرسختى و لجاجت مشرکان عصر بعثت، در برابر قرآن و دعوت پیامبر(ص) «و قالوا قلوبنا فى أکنّة ممّا تدعونا إلیه و ... فاعمل إنّنا عملون»
۷ - تهدید مشرکان عصر بعثت، به موضع گیرى در برابر عملکرد و تبلیغ پیامبر(ص) «فاعمل إنّنا عملون»
بنابه گفته مفسّران ترکیب «فاعمل إنّنا عاملون» نوعى تهدید را مى رساند.
۸ - منکران وحى، خواهان تحقّق انذارهاى پیامبر(ص) در حق ایشان «بشیرًا و نذیرًا ... قالوا ... فاعمل إنّنا عملون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ادعای مکذبان محمدتلاش مکذبان وحیتهدیدهای مشرکان صدراسلامزمینه یأس محمدمشرکان و تعالیم قرآنختم قلب مکذبان قرآناقرار مکذبان قرآنادعای مشرکانحق ناپذیری مردم صدراسلاملجاجت مردم صدراسلامکری مکذبان قرآنمشرکان صدراسلام و قرآنمردم صدراسلام و قرآنتهدید محمدلجاجت مشرکان صدراسلامدعوتهای محمدتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- اعراض بیشتر مشرکان از قران به بهانه ناتوان بودن از درک ان+۲ آیه
- تهدید پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی اکثریّت حقناپذیر مشرکان مکّه+۱ آیه
- حقناشنوایی، مانع بهرهمندشدن مشرکان از انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- کوردلی، مانع ثمربخشی از انذارهای قران+۲ آیه
- ختم قلب و مسدود بودن ابزار درک، از موانع تاثیرپذیری تبلیغ+۷ آیه
- تهدید مشرکان، به موضعگیری در برابر محمّد(صلی الله علیه واله)
- تهدید محمّد(صلی الله علیه واله)، از سوی مشرکان+۳ آیه
- فقدان شناخت، عامل گرایش به شرک+۴ آیه
- مقاومت مشرکان، در برابر توحید+۲ آیه
- بهانه جویی مشرکان با اظهار ناتوانی از درک مفاهیم قرانی و بشر بودن پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- مشرکان، اشخاصی کوردل، حق ناشنوا و محروم از شناخت حقایق+۴ آیه
- ختم قلب (بر اثر گناه)، از موانع شناخت صحیح و درک حقایق+۹ آیه
- اعراض بیشتر مشرکان از قران، به بهانه ناتوان بودن از درک ان+۲ آیه
- قلب انسان، کانون ادراک و شناخت+۷ آیه
- اعراض از ایات پروردگار پس از یاداوری، از اثار پوشش و حجاب قلب+۲ آیه
- اعتراف مشرکان به پوشش و پرده گرفته شدن قلب خود، بهانه ای برای ایمان نیاوردن ایات قران+۱ آیه
- تصریح منکران قران، به داشتن قلبی محجوب و گوشی سنگین، در برابر وحی الهی+۱ آیه
- سرسختی و لجاجت مشرکان عصر بعثت در برابر قران و دعوت پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- ختم قلب و مسدود بودن ابزار شناخت، مانع اثرپذیری از تبلیغ محمّد صلی الله علیه و اله+۵ آیه
- روح لجاجت و حقناپذیری، مانع تاثیر تبلیغ محمّد صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- تهدید مشرکان عصر بعثت به جهت موضعگیری انان در برابر عملکرد محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- تهدید محمّد صلی الله علیه و اله، از طرف کافران مکّه
- تهدید پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، از ناحیه مشرکان+۳ آیه
- تهدید مشرکان به موضعگیری، در برابر محمّد صلی الله علیه و اله
- مشرکان، مدعی قابل درک نبودن وحی بر ایشان+۲ آیه