سوره ق، آیه ۳۳ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۹
مَّنْ خَشِيَ الرَّحْمَٰنَ بِالْغَيْبِ وَجَاءَ بِقَلْبٍ مُّنِيبٍ
جو شخص بھی رحمان سے پبُ غیب ڈرتا ہے اور اس کی بارگاہ میں رجوع کرنے والے دل کی ساتھ حاضر ہوتا ہے
معنی کلمات و عبارات
«مَنْ»: بدل از (کُلِّ) است. «مُنِیبٍ»: توبهکار. متوجه خدا و رویآرنده به طاعت او.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - بهشت، از آن بیم دارندگان از خداوند در نهان «و أُزلفت الجنّة للمتّقین ... من خشى الرحمن بالغیب »
بنابراین که «بالغیب» متعلق به «خشى» باشد، برداشت بالا به دست مى آید.
۲ - متقین، در عین اعتقاد به رحمانیت خداوند، بیمناک از مخالفت با او * «من خشى الرحمن بالغیب »
از این که وصف «الرحمان» مفعول «خشى» قرار گرفته است، مى توان به مطلب فوق ره برد; زیرا در نظر ابتدایى، وصف «منتقم،قهار و...» متناسب با خشیت است و این که وصف «رحمت» به کار گرفته شده است، مى رساند که رجاى متقین آنان را به گناه نمى کشاند.
۳ - تمسّک به رحمانیت خدا و کنار نهادن خشیت، زمینه ساز انحراف و فروهشتن وظایف* «من خشى الرحمن بالغیب »
از ارتباط «أوّاب حفیظ» و «خشى» و وصف «الرحمان» مطلب بالا احتمال مى رود.
۴ - بهشت پاداش آنان که با وجود محسوس نبودن خداوند، همه جا وى را در نظر داشته و از او بیم دارند. «من خشى الرحمن بالغیب »
بنابر این که «بالغیب» وصف براى «رحمان» باشد، برداشت بالا قابل استفاده است.
۵ - مراقبت شدید بر ارزش ها و حدود الهى، در گرو خشیت از خداوند، حتى در نهان «أوّاب حفیظ . من خشى الرحمن بالغیب »
برداشت یاد شده بنابر این نکته است که تعبیر «من خشى...» در مقام توصیف «أوّاب» و «حفیظ» باشد و علیت را برساند; یعنى، این خشیت عامل «أوّاب» و «حفیظ» بودن آنان است.
۶ - تقواپیشگان و ره جویان به بهشت، داراى قلبى خداجو و تائب «و أُزلفت الجنّة للمتّقین ... و جاء بقلب منیب »
۷ - حفظ روحیه توبه و خداجویى تا پایان عمر، شرط ره جویى به بهشت * «و أُزلفت الجنّة ... و جاء بقلب منیب »
تعبیر «جاء» مى تواند اشاره به این نکته باشد که اگر کسى، برهه اى از عمر را با قلب منیب بگذراند; ولى آن را در نهایت از دست داده و نتواند آن را در صحنه قیامت به همراه آورد، برخوردار از بهشت نخواهد بود.
۸ - اهمیت حسن عاقبت * «و جاء بقلب منیب »
برداشت بالا بدان احتمال است که «جاء بقلب» اشاره به پایان کار و حسن عاقبت داشته باشد.
۹ - دستیابى به «قلب منیب» در پرتو خشیت از خداوند، در آشکار و نهان «من خشى الرحمن بالغیب و جاء بقلب منیب »
بنابر این که تقدم لفظى «خشى الرحمان...» بر «جاء بقلب منیب» حکایت از تقدم رتبى داشته باشد، برداشت بالا استفاده مى شود.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۳۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۴۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۱–۴۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اعتصام به رحمانیت خداآثار تداوم توبهآثار تداوم خداجوییآثار ترک خشیتآثار خشیت پنهانیترس از مخالفت با خداخداجویی بهشتیانخداجویی متقینزمینه حفظ حدودخداپاداش خشیت پنهانیعقیده متقینارزش خشیت پنهانیخشیت متقینخشیت پنهانیزمینه حفظ ارزشهازمینه ترک تکلیفاهمیت حسن فرجامعقیده به رحمانیت خداخداترسان در بهشتفضایل خداترسانآثار خشیتصفات متقینزمینه توبهفضایل متقینزمینه گمراهیموجبات بهشت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
- سلامت و امنیّت در اخرت، پاداش انابه مدام به درگاه الهی+۱ آیه
- بهشت، پاداش استمرار انابه و ثبات در اطاعت از اوامر الهی+۲ آیه
- جاودانگی در بهشت، پاداش تداوم انابه به درگاه خدا در زندگی و التزام به انجام فرمانهای الهی+۱ آیه
- استقبال فرشتگان در بهشت با تحیّت و سلام از انابهکنندگان+۱ آیه
- برخوردار شدن از لطف و فضل بسیار خداوند در بهشت، پاداش انابه و بازگشت مستمرّ به درگاه خدا+۲ آیه
- برخوردار شدن از نعمتهای دلخواه بهشتی، پاداش انابه به درگاه خدا+۲ آیه
- انابه مدام به درگاه خداوند، تا پایان عمر سبب برخورداری از بهشت+۲ آیه
- جاودانگی انابهکنندگان، در بهشت+۲ آیه
- تامین خواستههای صاحبان قلب انابهگر و فزونتر از ان، در بهشت+۱ آیه
- تامین خواستههای صاحبان قلب انابهگر و فزونتر از ان در بهشت+۲ آیه
- صاحبان قلب انابهگر، مورد استقبال و سلام فرشتگان، هنگام ورود به بهشت+۱ آیه
- تضمین بهشت برای خداترسان و بیمناکان، از بدی حساب+۱۰ آیه
- تضمین بهشت برای خداترسان و بیمناکان+۱۰ آیه
- بهشت جایگاه حتمی برای صاحبان قلب انابهکننده+۲ آیه
- دعوت از خداترسانِ در نهان، برای ورود به بهشت+۲ آیه
- دعوت از صاحبان قلب منیب در پیشگاه خدا، برای ورود به بهشت+۲ آیه
- بهشت، جایگاهی حتمی برای صاحبان قلب انابهکننده+۲ آیه
- بهشت، جایگاهی قطعی برای خداترسان+۹ آیه
- ارامش از پاداشهای الهی، در اخرت+۳ آیه
- بهشت جاودانه، جزای انابه به پیشگاه خداوند+۳ آیه
- بهشت خلد، جزای انابه به پیشگاه خداوند+۳ آیه
- ترس از خدا، عامل بهرهمندی از بهشت الهی+۷ آیه
- تقوا، موجب ترس و خشیت از خدا+۵ آیه
- خوف و خشیت از عظمت خداوند در پنهان، از ویژگیهای متّقین+۴ آیه
- ترس از خدا در خفا و به دور از دید دیگران، مطلوب و شایسته+۱ آیه
- خداترسی در خفا، عامل بهره مندی از مواهب دلخواه و افزونتر از ان در بهشت+۲ آیه
- خلود در بهشت، توام با سلام، پاداش خایفان پرهیزگار توبه کننده و نگهبان حدود الهی+۳ آیه
- خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده
- انعطاف و تاثیرپذیری قلب، از حوادث خارجی+۱ آیه
- قلب تقواپیشگان، ترسان و انابه کننده از مقام خداوند+۱ آیه
- بهره مندی قلب منیب، از نعمتهای بی حدوحصر در بهشت+۲ آیه
- قلب منیب، بیمناک از خدا و عالم غیب+۱ آیه
- صاحبان قلب انابه گر، حافظ پیمانها و احکام الهی+۱ آیه
- صاحبان قلب منیب، مورد دعوت خداوند برای ورود به بهشت+۲ آیه