آیه ۲۶ سوره محمد

سوره محمد، آیه ۲۶ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۰۹

ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا مَا نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِسْرَارَهُمْ

این بخاطر آن است که آنان به کسانی که نزول وحی الهی را کراهت داشتند گفتند: «ما در بعضی از امور از شما پیروی می‌کنیم؟» در حالی که خداوند پنهانکاری آنان را می‌داند.

معنی کلمات و عبارات
«الَّذِینَ کَرِهُوا ...»: مراد یهودیان بنی‌قریظه و بنی‌نضیر است (نگا: احزاب / و ). «کَرِهُوا»: دشمن داشته‌اند. نپسندیده‌اند. «بَعْضِ الأمْرِ»: (نگا: حشر / و ). «إِسرَار»: پنهانکاری. مراد پنهان کردن و مخفی داشتن مکر و کید است.
نزول

سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۹ رویداد)
نکات آیه
۱- همدلى و سازش نهانى با کافران، دلیل ارتداد بیماردلان منافق «إنّ الذین ارتدّوا ... ذلک بأنّهم قالوا للذین ... سنطیعکم فى بعض الأمر» برداشت بالا بنابراین نکته است که «ذلک» اشاره به ارتداد باشد - که از آیه قبل (إنّ الذین ارتدّوا) استفاده مى شود - و با توجه به این که مراد از «الذین کرهوا...» کافران معانداند. ۲- سازش با کافران و همکارى با آنان علیه دین، مایه ارتداد است. «إنّ الذین ارتدّوا ... ذلک بأنّهم قالوا ... سنطیعکم فى بعض الأمر» ۳- تسلط شیطان بر روح منافقان، معلول گرایش آنان به کافران و اظهار همدلى با ایشان «الشیطن سوّل لهم ... ذلک بأنّهم قالوا... سنطیعکم» «ذلک» مى تواند اشاره به تسلّط شیطان باشد که از آیه قبل (الشیطان سوّل لهم) استفاده مى شود و تعبیر «بأنّهم...» در مقام تعلیل است. ۴- انسان ها، خود فراهم آورنده زمینه تسلّط شیطان بر خویش «الشیطن سوّل لهم ... ذلک بأنّهم قالوا... سنطیعکم» در صورتى که «ذالک» به تسویل هاى شیطان نظر داشته باشد; آیه در مقام بیان این نکته است که تسلّط شیطان بر انسان ها، جبرآفرین نیست; بلکه این خود انسان هایند که نخست راه را بر نفوذ و تسلّط وى مى گشایند. ۵- برخى از عناصر سست ایمان صدر اسلام، داراى روابط پنهانى با کافران «قالوا للذین کرهوا ما نزّل اللّه سنطیعکم فى بعض الأمر» ۶- بیماردلان و منافقان گریزان از تکالیف دینى، داراى زمینه گرایش به دشمنان اسلام «و ذکر فیها القتال رأیت الذین فى قلوبهم مرض... قالوا للذین کرهوا ... سنطیعکم» با توجه به ارتباط این آیه با آیات پیشین، مى توان نتیجه گرفت که میان بیماردلى و گریز از تکالیف دشوار و تمایل به دشمنان اسلام، ارتباطى تنگاتنگ وجود دارد. ۷- گفتار و موضع گیرى هاى انسان در رابطه با دین، داراى تأثیر عمیق بر روح و ایمان وى * «ذلک بأنّهم قالوا للذین کرهوا ما نزّل اللّه سنطیعکم فى بعض الأمر» از این که به زبان آوردن همدلى و هماهنگى با کافران، عامل ارتداد و یا عامل تسلّط شیطان بر انسان معرفى شده، مى توان نتیجه گرفت که هرگونه سخن و موضع گیرى انسان علیه دین، داراى آثار جدى بر روح و ایمان او است. ۸- لزوم پرهیز از هرگونه اظهار تمایل و همدلى با ناراضیان از دین «قالوا للذین کرهوا ما نزّل اللّه سنطیعکم فى بعض الأمر» از توبیخ شدید منافقان، به خاطر اظهار همدلى و تمایل با کافران، مطلب بالا استفاده مى شود. ۹- ترفند منافقان، در حفظ چهره ایمانى خویش، به رغم همدلى با کافران در برخى زمینه ها «قالوا ... سنطیعکم فى بعض الأمر» تعبیر «فى بعض الأمر»، مى تواند اشاره به این داشته باشد که منافقان، در عین تمایل درونى به کفر و کافران، نمى خواستند که در همه زمینه ها با کافران هماهنگ شده و کاملاً چهره کفر به خود بگیرند و از جرگه مؤمنان خارج شوند; زیرا مصالح آنان در حفظ چهره دینى خود بوده است. ۱۰- بیماردلانِ منافق، در انتظار پدید آمدن فرصت، براى همکارى با دشمنان علیه دین «قالوا للذین کرهوا ما نزّل اللّه سنطیعکم فى بعض الأمر» سین در «سنطیعکم» اشاره به موقعیتى دارد که هنوز فرانرسیده است و منافقان در انتظار فرارسیدن آن هستند. ۱۱- کراهت و بیزارى از رهنمودهاى خداوند، درون مایه اصلى کفر * «قالوا للذین کرهوا ما نزّل اللّه سنطیعکم» برداشت بالا بنابراین نکته است که مراد از «الذین کرهوا...» کافران بوده و وصف «کرهوا» به جاى «کفروا» آمده باشد تا این واقعیت آشکار شود که آنچه کافران را به کفر کشانده، هواپرستى و بیزارى از دستورات دین است; نه نارسایى بیان دین و شبهات فکرى و فلسفى آنان. ۱۲- آگاهى خداوند، از توطئه ها و کارهاى پنهانى عناصر سست ایمان و منافق «و اللّه یعلم إسرارهم» ۱۳- هشدار خداوند، به افشاى اسرار توطئه هاى پنهان منافقان «و اللّه یعلم إسرارهم» تذکّر به علم خداوند، در حقیقت هشدارى است به منافقان تا گمان نکنند اسرارشان همیشه مخفى خواهد ماند. ۱۴- توجه به علم و نظارت الهى، مانع تلاش هاى پنهانى انسان علیه دین «و اللّه یعلم إسرارهم» علم الهى، از آن جهت به منافقان تذکر داده شده تا آنان، با توجّه به این حقیقت، دست از خلاف کارى بردارند.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
  • منافقان، مستحقّ کیفر و عذاب الهی پس از ارتداد با وجود تمام شدن حجّت از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله) بر انان+۲ آیه
  • پیروی منافقان از برخی توطیههای دشمنان اسلام
  • تهدید منافقان به رسوایی، در پی اطاعتهای منفعتجویانه انها از دشمنان دین+۳ آیه
  • پیروی منافقان از بیگانگان و دشمنان، درپیدارنده عذاب، هنگام قبض روح+۲ آیه
  • تهدید منافقان به رسوایی، در پی اطاعت از دشمنان دین+۳ آیه
  • اطاعت از کافران و روابط پنهانی با انان، زمینه ساز عدم خشنودی از رضای خدا+۲ آیه
  • رابطه سرّی منافقان با کافران
  • علم خداوند، مبنای مجازاتهای او+۱ آیه
  • توجّه به علم و نظارت الهی، مانع رابطه پنهانی با دشمنان دین
  • خداوند، اگاه به امور پنهان و غیبی زندگی منافقان+۱ آیه
  • علم خداوند به اسرار و رازهای نهفته در درون و اندیشه های قلبی انسانها
  • علم خداوند، به تمامی توطیه های منافقان+۲ آیه
  • نزول قران به صورت تدریج و در فواصل زمانی مختلف
  • همکاری و سازش با کافران علیه دین، موجب گرفتاری به عذابی دشوار، هنگام مرگ+۱ آیه
  • عذاب و شکنجه شدن کافران از سوی فرشتگان، در عالم برزخ+۲ آیه
  • اظهار اتّحاد منافقان با یهود، هنگام حضور در محفل انان+۲ آیه
  • پیروی منافقان، از برخی توطیههای دشمنان اسلام
  • تهدید منافقان به رسوایی، در پی اطاعتهای منفعت جویانه انها از دشمنان دین+۳ آیه
  • پیروی منافقان از بیگانگان و دشمنان، در پی دارنده عذاب، هنگام قبض روح+۱ آیه
  • گریزان بودن منافقان، از تکلیف جهاد+۴ آیه
  • تهدید منافقان به رسوایی، در پی اطاعت از دشمنان دین+۲ آیه
  • مرگ همراه با شکنجه سخت ملایکه، فرجام منافقان توطیه گر+۳ آیه
  • ارزو، سبب وسوسه شدن انسان و رو برگرداندن از حق+۲ آیه
واژه‌ها