آیه ۱۲ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۱۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۶

يَا يَحْيَى خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ وَ آتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيّاً

ای یحیی! کتاب (خدا) را با قوّت بگیر! و ما فرمان نبوّت (و عقل کافی) در کودکی به او دادیم!

معنی کلمات و عبارات
«خُذْ»: برگیر. مراد عمل کردن و اجرا نمودن است (نگا: اعراف / . «الْکِتَاب»: مراد تورات است. «الْحُکْمَ»: رجاحت عقل و درایت اسرار شریعت. در اینجا مراد فهم تورات و درک احکام آن است. «صَبِیّاً»: در حالی که کودک بود.
نزول
نکات آیه
۱- بشارت و وعده خداوند به زکریا، با تولد اعجاز گونه یحیى تحقق یافت. «نبشّرک بغلم اسمه یحیى ... ییحیى خذ الکتب» ۲- یحیى(ع) دریافت کننده وحى و داراى شخصیتى ممتاز در پیشگاه خداوند بود. «ییحیى خذ الکتب بقوّة» در باره این که نداى «یا یحیى» گفته چه کسى بود، دو احتمال وجود دارد: ۱- از جانب خداوند و توسط فرشته وحى; ۲- توصیه زکریا به فرزندش یحیى. ظاهر آیه مؤید احتمال اول است. برداشت یاد شده نیز بر همین اساس است. ۳- خداوند، فهم کامل و همه جانبه کتاب آسمانى (تورات) و عمل قاطعانه بر طبق آن را، به یحیى(ع) فرمان داد. «ییحیى خذ الکتب بقوّة» «ال» در «الکتاب» عهد است و ممکن است مراد همان تورات باشد; زیرا کتاب دیگرى که بر یحیى(ع) نازل شده باشد شناخته شده نیست. فرمان «خذ» کنایه از فهم و تدبر کامل است و «بقوّة» که حال براى فاعل «خذ» مى باشد، به معناى نیرومندى هم در مقام علم و فراگیرى و هم در مقام عمل است. ۴- حفظ معارف و شریعت الهى و اجراى احکام آن، نیازمند صلابت و توان مندى است. «خذ الکتب بقوّة» ۵- لزوم صلابت و قاطعیت رهبران الهى، در هدایت جامعه و اجراى احکام شریعت «ییحیى خذ الکتب بقوّة» ۶- لزوم ژرف اندیشى عالمان و رهبران دینى در کتاب هاى آسمانى و استوارسازى کردار خویش برپایه آن «ییحیى خذ الکتب بقوّة» ۷- تورات موجود در عصر یحیى، کتابى تحریف نشده و مورد تأیید خداوند بود.* «ییحیى خذ الکتب» ممکن است مراد از «الکتاب» تورات باشد. دراین صورت فرمان خداوند به دریافت آن، به معناى صحّه گذاشتن بر مطالب آن است. ۸- اعطاى قدرت درست اندیشى و شناخت حق از سوى خدا، به یحیى(ع) در کودکى او بود. «و ءاتینه الحکم صبیًّا» براى «حکم» معانى مختلفى ذکر شده است ; یکى از آن معانى - که مبناى برداشت یاد شده است - «علم و فهم» مى باشد (لسان العرب ). ۹- خداوند، یحیى(ع) را در کودکى به اجراى احکام الهى توان مند ساخت. «و ءاتینه الحکم صبیًّا» در برداشت یاد شده «حکم» به معناى حاکمیت و اجراى قضاوت گرفته شده است. در (قاموس) آمده است: حاکم به کسى گفته مى شود که حکم را به مرحله اجرا درآورد. ۱۰- حضرت یحیى، برخوردار مقام قضاوت در ایام کودکى «و ءاتینه الحکم صبیًّا» «حکم» بر اساس یکى از معانى متعددى که براى آن ذکر شده است، مصدر و به معناى قضاوت کدن است (لسان العرب). ۱۱- یحیى برخوردار از استعدادى فوق العاده در کودکى «و ءاتینه الحکم صبیًّا» ۱۲- اعطاى حکمت و مقام معنوى و اجتماعى از سوى خداوند به انسان، به سنّى خاص مشروط نیست. «و ءاتینه الحکم صبیًّا» ۱۳- تدبر و تأمل در کتاب هاى آسمانى، زمینه و شرطى لازم براى برخوردارى از حکمت و علم «ییحیى خذ الکتب بقوّة و ءاتینه الحکم صبیًّا» جمله و «آتیناه» نمى تواند بدون ارتباط معنایى با «خذ الکتاب بقوّة» باشد. بعید به نظر نمى رسد که مفاد «خذ الکتاب» زمینه اى براى «آتیناه الحکم» باشد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۴- «علىّ بن اسباط قال: رأیت أباجعفر(ع) ... فقال یا علىّ إنّ اللّه إحتج فى الإمامة بمثل ما احتّج به فى النبوّة فقال: «و آتیناه الحکم صبیّاً» ... فقد یجوز أن یؤتى الحکمة و هو صبىّ ... ; على بن اسباط گفت: امام جواد(ع) را دیدم ... به من فرمود اى على همان خداوند احتجاج نموده در مورد امامت به حجتى نظیر آنچه در مورد نبوت احتجاج نموده است، پس فرمود: «و آتیناه الحکم صبیّاً» ... پس روا است که حکمت به کودک هم داده شود...». [منبع: کافى، ج ۱، ص ۳۸۴، ح ۷; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۲۵- ، ح ۳۲.] ۱۵- «عن النبى(ص) فى قوله «و آتیناه الحکم صبیّاً» قال: أعطى الفهم و العبادة و هو ابن سبع سنین ; از پیامبر اکرم(ص) در باره سخن خدا: «و آتیناه الحکم صبیّاً» روایت شده که فرمود: به او در سن هفت سالگى فهم و عبادت داده شد». ۱- . الدرالمنثور، ج ۵، ص ۴۸۴. ۱۶- «قال رسول اللّه(ص): ... قال اللّه تعالى: «و آتیناه الحکم صبیّاً» یعنى الزهد فى الدنیا ... ; از رسول خدا(ص) روایت شده: ... خداى تعالى فرموده است: «و آتیناه الحکم صبیّاً»; یعنى زهد در دنیا را (به او دادیم)...». [منبع: مکارم الأخلاق، ص ۴۴۷; بحارالأنوار، ج ۷۴- ، ص ۹۴، ح ۱.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۸)
  • تولّد یحیی(علیه السلام) از پدری پیر و مادری نازا، امری اعجازامیز و از ارهاصات ان حضرت+۵ آیه
  • بهرهمندی یحیی(علیه السلام) در عالم برزخ، از هر نوع امنیّت و سلامت+۱ آیه
  • احسان و نیکی به پدر و مادر، از صفات بارز حضرت یحیی(علیه السلام)+۱ آیه
  • احسان و نیکی به پدر و مادر، از صفات بارز حضرت یحیی(علیه السلام)+۱ آیه
  • حضرت یحیی(علیه السلام) مورد عنایت و تربیت ویژه الهی+۳ آیه
  • طهارت و پاکیزگی یحیی(علیه السلام) موهبتی الهی به او+۱ آیه
  • تقوا، بستر جلب محبّت خداوند+۱ آیه
  • تقوا و پرهیزکاری یحیی(علیه السلام)، زمینه برخورداری وی از حکمت+۱ آیه
  • تقوا و پرهیزکاری یحیی(علیه السلام)، زمینه برخورداری وی از رشد و کمال+۱ آیه
  • برخورداری یحیی(علیه السلام)، از تقوا و پارسایی+۱ آیه
  • یحیی(علیه السلام)، شخصیتی منزه از گردن فرازی و سلطه جویی ناحق بر مردم+۱ آیه
  • دعوت خداوند از یحیی(علیه السلام) برای عمل کردن به تورات، با جدّیّت و عزم استوار
  • موظّف بودن یحیی(علیه السلام) به عمل کردن بر اساس تعالیم تورات
  • برخورداری یحیی(علیه السلام)، از حکمت در دوران کودکی
  • حیات ویژه یحیی(علیه السلام)، در اخرت+۱ آیه
  • عطا شدن حکم به یحیی(علیه السلام) در کودکی، از سوی خداوند
  • یحیی(علیه السلام)، از خاشعان در برابر خداوند+۱ آیه
  • اعطای روحیّه زهد به یحیی(علیه السلام)، از جانب خداوند
  • یحیی(علیه السلام) شخصیّتی مبرّا از گردن فرازی و سلطه طلبی+۱ آیه
  • یحیی(علیه السلام)، شهید و کشته شده در راه خدا+۱ آیه
  • یحیی(علیه السلام)، از سالکان و راه یافتگان به صراط مستقیم+۳ آیه
  • یحیی(علیه السلام) پیامبری دارای عصمت و هدایت خاصّ الهی+۵ آیه
  • حفظ تعالیم الهی و اجرای ان، نیازمند صلابت و توانمندی+۴ آیه
  • فرمان خداوند به یحیی(علیه السلام) مبنی بر فراگیری کتاب اسمانی، با تمام قدرت روحی و معنوی
  • یحیی(علیه السلام)، برخوردار از سلامتی در اخرت و ایمنی از اهوال قیامت+۱ آیه
  • یحیی(علیه السلام) شخصیّتی بزرگوار و با کرامت جاودانه، در دنیا و اخرت+۱ آیه
  • یحیی(علیه السلام)، معصوم از هرگونه گناه و نافرمانی+۱ آیه
  • احسان به پدر و مادر، از صفات بارز حضرت یحیی علیه السلام+۱ آیه
  • احسان به پدر و مادر، از صفات بارز حضرت یحیی علیه السلام+۱ آیه
  • پاکی و تزکیه نفس، از عوامل مدح خداوند از یحیی علیه السلام+۱ آیه
  • نیکی و رفتار خوب با پدر و مادر، از عوامل مدح یحیی علیه السلام+۱ آیه
  • مدح خداوند از یحیی علیه السلام با بیان پاکدامنی، صالح بودن و تقواپیشگی وی+۳ آیه
  • یحیی علیه السلام برخوردار از سلامتی و امنیت هنگام برانگیخته شدن خود پس از مرگ در قیامت+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام مشمول سلام ویژه خداوند، در برزخ و هنگام ولادت و مرگ+۱ آیه
  • برخورداری یحیی علیه السلام از سلامت و امنیت کامل، در مراحل تولد، مرگ و روز رستاخیز+۱ آیه
  • بازگشت همگان به سوی خدا، از اموزههای تورات+۱ آیه
  • مُؤتی/ اسماوصفات+۵ آیه
  • اعطای نبوّت به یحیی علیه السلام، در دوران کودکی
  • اعطای نبوّت به یحیی علیه السلام از سوی خداوند+۳ آیه
  • اطاعت محض یحیی علیه السلام از والدین خویش+۱ آیه
  • مهربانی یحیی علیه السلام نسبت به پدر و مادر خویش+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، دریافت کننده وحی الهی
  • شرطْ نبودن رسیدن به سنی خاص، برای صلاحیت دریافت وحی و امکان ان در سنین کودکی+۲ آیه
  • حضرت یحیی علیه السلام مشمول سلام ویژه خداوند به هنگام تولد، مرگ و رستاخیز وی+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام مقرون سلامتی و امنیّت به هنگام ولادت و هنگام مرگ و در وقت رستاخیز+۱ آیه
  • در امان بودن یحیی علیه السلام به هنگام ولادت از گزند و کاستی و مهیّا بودن همه زمینههای رشد و کمال برای او+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام پیامبری برخوردار از هدایت خاصّ الهی+۴ آیه
  • سجده و خضوع یحیی علیه السلام در پیشگاه خدا، نشانه هدایتیافتگی او+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، برخوردار از حکمت الهی+۲ آیه
  • برخورداری یحیی علیه السلام از رحمت الهی+۱ آیه
  • شایستگی و رشد و نموّ روحی یحیی علیه السلام در پرتو عنایات خاصّ خداوند+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، برخوردار از کتاب اسمانی+۲ آیه
  • یحیی علیه السلام، بهرهمند از عشق و محبّت به خداوند+۱ آیه
  • محبّت و مهربانی مردم به یحیی علیه السلام، از موهبتهای خدا+۱ آیه
  • روحیّه مهربانی و عطوفت نسبت به مردم، موهبت خداوند به یحیی علیه السلام+۱ آیه
  • احسان و نیکی یحیی علیه السلام به پدر و مادر خود+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، انسانی با تقوا و پرهیزکار+۱ آیه
  • تقوا و پرهیزکاری یحیی علیه السلام، زمینهساز برخورداری وی از حکمت، محبّت الهی و تکامل معنوی+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، انسانی متواضع و مصون از استبداد+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، دریافتکننده وحی
  • یحیی علیه السلام، بهرهمند از سلام ویژه خداوند در هنگام تولّد، مرگ و رستاخیز+۱ آیه
  • شهادت یحیی علیه السلام و بهرهمندی وی از حیات شهیدان+۱ آیه
  • برخورداری یحیی علیه السلام از کتاب الهی، در کودکی
  • بهرهمندی یحیی علیه السلام از حکمت الهی، در کودکی
  • یحیی علیه السلام، برخوردار از مقام قضاوت در ایّام کودکی
  • اعطای مقام نبوّت از سوی خداوند به یحیی علیه السلام در کودکی
  • مصونیّت یحیی علیه السلام در هنگام مرگ از هرگونه رنج و عذاب+۱ آیه
  • مصونیّت یحیی علیه السلام از عصیان و گناه+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، دارای مقام قضاوت و داوری از سوی خداوند+۲ آیه
  • مقام نبوّت، از موهبتهای خداوند به یحیی علیه السلام+۴ آیه
  • اعطای مقام نبوّت به یحیی علیه السلام در کودکی
  • احسان و نیکی یحیی علیه السلام نسبت به والدین خود+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، مبرّا از گردنفرازی و نافرمانی در برابر پدر و مادر خود+۱ آیه
  • عمل قاطعانه بر طبق تورات، از فرمانهای خداوند به یحیی علیه السلام
  • بهرهمندی یحیی علیه السلام از سلامتی در هنگام ولادت+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، مشمول سلام ویژه خداوند به هنگام تولّد+۱ آیه
  • مصون بودن یحیی علیه السلام در برزخ از رنج و عذاب+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام در قیامت محفوظ و سالم از هرگونه رنج و عذاب+۱ آیه
واژه‌ها