آیه ۴ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۴ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۵

قَالَ رَبِ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَ اشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْباً وَ لَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِ شَقِيّاً

گفت: «پروردگارا! استخوانم سست شده؛ و شعله پیری تمام سرم را فراگرفته؛ و من هرگز در دعای تو، از اجابت محروم نبوده‌ام!

معنی کلمات و عبارات
«وَهَنَ»: سست شد. ضعیف گردید. «إشْتَعَلَ»: شعله‌ور شد. شعله فراگیر شد. مراد سفید شدن موهای سر است. «شَیْباً»: پیری. تمییز است. «دُعَآئِکَ»: تو را به یاری خواستن و به مدد طلبیدن. (دُعَآءِ) اضافه به مفعول خود شده است. «شَقِیّاً»: محروم. ناامید. گویند: شَقی بِکَذا. أَیْ تَعِبَ فیهِ وَ لَمْ یَحْصُلْ مَقْصُودُهُ.
نزول
نکات آیه
۱- زکریا به هنگام پیرى مفرط و سستى استخوانها و سپیدى موهاى سرش از خداوند خواهان فرزند شد. «قال ربّ إنّى وهن العظم منّى واشتعل الرأس شیبًا» «عظم» به معناى استخوان است. «وهن العظم منّى»; یعنى، استخوان هایم سست شد کلمه «شیباً» تمییز و به معناى سفیدى مو است و «اشتعال»، یعنى آتش گرفتن (لسان العرب). بنابراین جمله «اشتعل» از مادّه «شعل» سفیدى دم و پیشانى اسب) مشتق باشد; در این صورت جمله «اشتعل ...»، یعنى «موى سر سپید شد». ۲- زکریا(ع)، در دعاى خود، به ربوبیت الهى، توسل جست. «قال ربّ إنّى وهن العظم ... و لم أکن بدعائک ربّ شقیًّا» ۳- توسل به ربوبیت الهى و تکرار آن، از آداب دعا است. «قال ربّ ... لم أکن بدعائک ربّ» ۴- استخوان زکریاى پیغمبر در اثر پیرى، سست شده بود. «إنّى وهن العظم منّى» ۵- موى سر زکریا، در اثر پیرى سپید گشته بود. «واشتعل الرأس شیبًا» ۶- برشمردن ضعف ها و کاستى ها و بیان ناتوانى خود از انجام خواسته ها و رفع نیازمندى ها، از آداب دعا و نیایش است. «قال ربّ إنّى وهن العظم منّى واشتعل الرأس شیبًا» ۷- زکریا همواره از دعا، براى رفع مشکلات خویش، بهره مى گرفت. «و لم أکن بدعائک ربّ شقیًّا» «باء» در «بدعائک» سببیه یا به معناى «فى» است و مفاد آیه این است که در دعاهاى گذشته ام هیچ گاه محروم نشده ام و به سبب آنها سعادت مند بوده ام. ۸- دعا و نیایش به درگاه خدا، از میان برنده سختى ها و مانع گرفتارى انسان به دام شقاوت است. «و لم أکن بدعائک ربّ شقیًّا» «شقاوت» نقطه مقابل سعادت است (مفردات راغب) و به معناى «سختى و زحمت» نیز مى آید (قاموس). ۹- زکریا(ع)، فردى مستجاب الدعوة در طول زندگى خویش بود. «و لم أکن بدعائک ربّ شقیًّا» ۱۰- امیدوارى زکریا(ع) به استجابت دعایش از سوى خدا «و لم أکن بدعائک ربّ شقیًّا» ۱۱- زکریا، زندگى سعادت مندانه خود را مرهون راز و نیاز و دعا به پیشگاه خداوند مى دانست. «و لم أکن بدعائک ربّ شقیًّا» ۱۲- برشمردن لطف و عنایت هاى مکرر خداوند درگذشته عمر، زمینه جلب رحمت و لطف الهى و از آداب دعا است. «قال ربّ ... لم أکن بدعائک ربّ شقیًّا»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۹)
  • تولّد یحیی(علیه السلام) از پدری پیر و مادری نازا، امری اعجازامیز و از ارهاصات ان حضرت+۵ آیه
  • استخوان از اعضای محکم بدن
  • سست شدن استخوان انسان در سنین پیری
  • عارض شدن ناتوانی و سستی بر استخوانهای زکریا(علیه السلام) در دوران پیری
  • سست شدن استخوانهای انسان در دوران پیری
  • استغاثه زکریّا به درگاه خداوند و اجابت ان از سوی او+۵ آیه
  • امیدواری زکریّا(علیه السلام) به استجابت دعایش از سوی خدا+۳ آیه
  • طولانیشدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۴ آیه
  • ضعف قوای جسمی انسان در اثر طولانیشدن عمر+۴ آیه
  • بشارت ولادت یحیی(علیه السلام) به زکریّا(علیه السلام) پس از دعای ان حضرت+۵ آیه
  • پدر شدن زکریّا(علیه السلام)، در پیری و کهنسالی+۳ آیه
  • پیری و سالخوردگی انسان، باعث سست شدن استخوان و سفید شدن مو
  • پیری و سالمندی، از موانع زاد و ولد انسانها+۳ آیه
  • سست شدن استخوان و سفید شدن موی سر زکریّا(علیه السلام)، بر اثر پیری+۱ آیه
  • زکریّا(علیه السلام) درخواستکننده فرزند از خداوند، به هنگام پیری مفرط+۲ آیه
  • حضرت زکریّا(علیه السلام)، تحت تربیت خاصّ الهی+۱۳ آیه
  • نقش مؤثّر دعا، در تربیت انسانها+۹ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۲ آیه
  • توجّه و التجا به ربوبیّت خدا، امری مطلوب در اداب دعا+۵ آیه
  • مطلوب بودن دعا، برای بهره مندی از فرزندان پاک و شایسته+۵ آیه
  • یاد ربوبیّت خدا، از اداب سخن گفتن با او+۳ آیه
  • گفتگوی خدا با زکریّا(علیه السلام)، در مورد فرزنددار شدن وی+۶ آیه
  • اثر دعا در فرزنددار شدن انسان، حتّی در سنین سالخوردگی+۷ آیه
  • اظهار ضعفها و کاستیها و بیان ناتوانی خود، از اداب دعا و نیایش
  • بیم و امید داشتن در دعا، از اداب ان+۱ آیه
  • ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۸ آیه
  • امیدواری زکریّا(علیه السلام) به استجابت دعایش، از سوی خدا
  • بیان حاجت و به زبان اوردن نیازها به هنگام دعا، امری مطلوب+۳ آیه
  • زکریّا(علیه السلام)، خواستار فرزند صالح و جانشینی از نسل خود+۴ آیه
  • دعای پنهانی زکریّا(علیه السلام)، به درگاه خداوند+۱ آیه
  • پیری و سالخوردگی زکریّا(علیه السلام)، زمینه ای برای دعای ان حضرت برای فرزنددار شدن+۲ آیه
  • اجابت دعای زکریّا(علیه السلام)، جلوه ای از رحمت الهی+۳ آیه
  • سفید شدن رنگ موی زکریّا(علیه السلام)، بر اثر پیری
  • رعایت ادب از سوی زکریّا(علیه السلام) در مقام سخن گفتن با خدا و دعا به درگاه او با بیان ضعف و ناتوانی خود و همسرش+۷ آیه
  • امیدواری زکریّا(علیه السلام) به هنگام دعا به درگاه الهی، به اجابت ان از سوی خداوند+۳ آیه
  • سست شدن استخوان زکریّا(علیه السلام) در اثر پیری+۱ آیه
  • سپیدی موی زکریّا(علیه السلام) در اثر پیری+۱ آیه
  • توسّل و توجّه زکریّا(علیه السلام) به ربوبیّت خدا و اسم ربّ به هنگام دعا+۹ آیه
  • زندگی سعادتمندانه در گرو دعا و نیایش با خدا از نظر زکریّا(علیه السلام)+۲ آیه
  • فرزند خواستن زکریّا(علیه السلام) در دعا به درگاه خداوند به هنگام پیری مفرط و سستی استخوان و سپیدی موهای سرش+۱ آیه
  • توسّل زکریّا(علیه السلام) به ربوبیّت الهی در دعا+۵ آیه
  • امیدواری زکریّا(علیه السلام) به استجابت دعایش از سوی خدا+۲ آیه
  • یاداوری اجابت دعای زکریّا(علیه السلام) برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • سست بودن استخوان زکریّا(علیه السلام) هنگام درخواست فرزند از خداوند+۱ آیه
  • فرزند خواستن زکریّا(علیه السلام) در دعا به درگاه خداوند به هنگام پیری و سستی استخوان و سفیدی مو+۳ آیه
  • حفظ دستاوردهای خود پس از مرگ و ترس از تصرّفات ناروای جانشینان ناخلف در میراث، انگیزه زکریّا(علیه السلام) در فرزندخواهی از خداوند+۴ آیه
  • توجّه ویژه زکریّا(علیه السلام) به دعا برای رفع مشکلات خویش
  • مستجاب الدعوه بودن زکریّا(علیه السلام) در طول زندگی خویش
  • خوشبختی و سعادتمندی زکریّا(علیه السلام) در پیشگاه خداوند+۱ آیه
  • اجابت دعای زکریّا(علیه السلام) از جانب خداوند، دلیل خوشبختی او نزد خدا+۱ آیه
  • عبادت و راز و نیاز خالصانه و پیوسته زکریّا(علیه السلام)، از ویژگیهای برجسته ان حضرت+۶ آیه
  • گفتگوی زکریّا(علیه السلام) با خداوند+۱۰ آیه
  • ناتوانی زکریّا(علیه السلام) در اثر شدّت پیری به هنگام دعا برای فرزنددار شدن+۴ آیه
  • وراثت فرزند از پدر، امری مرسوم و پذیرفته شده در ایین زکریّا(علیه السلام)+۲ آیه
  • زکریّا(علیه السلام)، از نسل یعقوب پیامبر و وارث یادگارهای او+۲ آیه
  • شقی نبودن زکریّا(علیه السلام) و دریغ نکردن او در دعا به درگاه خداوند، پرتوی از رحمت الهی+۱ آیه
  • توجّه به ربوبیّت الهی، زمینه شقی نبودن زکریّا(علیه السلام)در دعا و عبادت به درگاه خداوند+۱ آیه
  • توجّه به ربوبیّت خداوند، مانع شقاوت و بدبختی+۱ آیه
  • دعا و کرنش در پیشگاه خداوند، مانع شقاوت و بدبختی انسان+۱ آیه
  • شکوه زکریّا(علیه السلام) از پیری خویش و نداشتن پسری در جایگاه وارث خود+۴ آیه
  • برشمردن ضعفهای خود در انجام دادن خواسته ها، از اداب دعا
  • عارض شدن ضعف و سستی بر استخوانهای زکریّا(علیه السلام) در دوران پیری+۱ آیه
  • ضعف و سستی قوای انسان، در پیری+۶ آیه
  • عارض شدن ضعف بر زکریّا(علیه السلام) در دوران پیری+۱ آیه
  • ضعف قوای جسمی انسان، بر اثر طولانی شدن عمر+۴ آیه
  • تداوم عمر زکریّا(علیه السلام) تا دوران کهنسالی+۳ آیه
  • طولانی شدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۶ آیه
  • بشارت تولّد فرزندی به زکریّا(علیه السلام) از جانب خداوند، به نام یحیی(علیه السلام)+۵ آیه
  • دعای زکریّا(علیه السلام) به درگاه خداوند، برای برخورداری از فرزند صالح+۳ آیه
  • باردار شدن همسر زکریّا به صورت خارق العاده و تولّد یحیی(علیه السلام)، جلوه ای از قدرت الهی+۷ آیه
  • پیدایش فرزند از پدری فرتوت و مادری عقیم، کاری اسان به امر خدا و جلوه ای از قدرت او+۳ آیه
  • حاکمیّت قدرت خداوند، بر اسباب عادی و مجاری طبیعی+۷ آیه
  • نقل قصّه حضرت زکریّا(علیه السلام) برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۹ آیه
  • بشارت به تولّد یحیی علیه السلام از مادری نازا، مورد شگفتی پدرش زکریّا علیه السلام+۵ آیه
  • اعتبار و مشروعیّت مالکیّت، در ایین زکریّا علیه السلام+۲ آیه
  • ولادت یحیی علیه السلام از مادری عقیم امری خارقالعاده+۴ آیه
  • تولّد یحیی علیه السلام از پدری پیر و مادری نازا، امری اعجازامیز و از ارهاصات ان حضرت+۱ آیه
  • اصلاح نازایی مادر یحیی با دعای زکریّا علیه السلام+۵ آیه
  • تولّد یحیی علیه السلام به صورت اعجازامیز در پی دعای زکریّا علیه السلام+۴ آیه
واژه‌ها