سوره مریم، آیه ۷۴ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۰
وَ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَحْسَنُ أَثَاثاً وَ رِئْياً
چه بسیار اقوامی را پیش از آنان نابود کردیم که هم مال و ثروتشان از آنها بهتر بود، و هم ظاهرشان آراستهتر!
معنی کلمات و عبارات
«کَمْ»: چه زیاد. بسیار فراوان. «قَرْنٍ»: مردمان همعصر و همزمان (نگا: انعام / . «أَثَاثاً»: کالای منزل. وسائل زندگی. «رِئْیاً»: سیما و دیدار. هیئت و منظره.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- وجود جامعه هایى چند در تاریخ که از نظر امکانات زندگى و موقعیت اقتصادى و اجتماعى، از کافران عصر بعثت برتر بوده اند. «و کم ... من قرن هم أحسن أثثًا ورءیًا»
«قرن» به معناى جامعه و مردمى است که اهل یک زمان و نزدیک به یکدیگر باشند و با هم زیست کنند (مفردات راغب). «أثاثاً» به معناى لوازم زندگى است و وصف «أحسن أثاثاً» نشانه پیشرفت اقتصادى و بهبود آن است. «رءْیا» اسمى است که مرادف «منظر» و «مرأى» (نما و منظره) مى باشد (لسان العرب). بنابراین «أحسن رءیاً» ;یعنى، خوش نماتر. این نیز کنایه از بهینه بودن وضعیت اجتماعى و جذاب بودن آن است.
۲- جوامع و تمدن هاى بسیارى در طول تاریخ، با وجود قدرت و امکانات بسیار و موقعیت برتر نسبت به کافران عصر بعثت، به هلاکت رسیده و نابود شدند. «و کم أهلکنا قبلهم من قرن هم أحسن أثًثا»
۳- خداوند، کافران صدراسلام را به عذاب استیصال تهدید کرد. «و إذا تتلى ... قال الذین کفروا ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن»
۴- کافران و روى گردانان از پذیرش آیات قرآن، در خطر گرفتارى به سرنوشت هلاکت بار پیشینیان و ابتلا به عذاب هاى دنیوى «و إذا تتلى علیهم ءایتنا ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن»
۵- تحولات تاریخ و نابود شدن جوامع و تمدن ها، وابسته به اراده الهى است. «و کم أهلکنا قبلهم من قرن»
۶- شوکت قدرت و امکانات مادى، در معرض زوال و نابودى است. «و کم أهلکنا قبلهم من قرن هم أحسن أثثًا»
۷- کفر به آیات خداوند، زمینه ساز زوال نعمت ها و موهبت هاى الهى «و إذا تتلى علیهم ءایتنا ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن»
۸- فریفته شدن به دنیا و امکانات فناپذیر آن و اصیل پنداشتن آنها، از زمینه هاى سقوط تمدن ها و نابودى دنیاگرایان است. «أىّ الفریقین خیر مقامًا ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن»
۹- بهره مندى از دنیا و شُکوه آن، نشانه سعادتمندى نیست. «أىّ الفریقین خیر مقامًا ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن»
قرآن در پاسخ به کافرانى که مال و منال خود را به رخ مسلمانان کشیده و آن را نشانه برترى خود قلمداد مى کردند; به نابود شدن جوامع و تمدن ها اشاره مى کند، تا با بیان فناپذیرى دنیا و امکانات آن، پندار سعادتمندى به صرف بهره مندى از دنیا را تخطئه کند.
۱۰- فناپذیرى و ناپایدارى امکانات دنیایى، دلیل اصیل نبودن آن در ارزیابى ها «أىّ الفریقین خیر مقامًا ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن»
بیان فناپذیرى بهره هاى مادى و تشخُص هاى دنیوى، ظاهراً براى متزلزل ساختن بنیان هاى فکرى کافران و دنیاپرستان در اصیل پنداشتن دنیا و مباهات به آن است.
۱۱- توجه به مرگ و هلاکت اقوام متمدن و ثروتمند تاریخ، مایه هشدار و موجب فریفته نشدن به دنیا «أىّ الفریقین ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن»
۱۲- پیشرفت هاى اقتصادى و قدرت هاى چشم گیر - حتى در عالى ترین شکل آن - تضمین کننده نجات جامعه از نابودى نیست. «و کم أهلکنا قبلهم من قرن هم أحسن أثثًا ورءیًا»
۱۳- تاریخ جوامع و امت ها، منبعى براى شناخت و عبرت است. «و کم أهلکنا قبلهم من قرن»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۱۴- «عن أبى جعفر(ع) قال: الأثاث المتاع و أمّا رئیاً فالجمال والمنظر الحسن ; از امام باقر(ع) روایت شده که فرمود: «أثاث» به معناى متاع و «رئیاً» به معناى نیکویى و منظره زیبا است». [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۵۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۵۵- ، ح ۱۴۱.]
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار فناپذیری امکانات مادیخطر عذاب دنیوی معرضان از قرآنخطر عذاب دنیوی کافرانخطر هلاکت معرضان از قرآنخطر هلاکت کافرانزمینه انحطاط تمدن هازمینه هلاکت ثروتمندانزیبایی طبیعت اقوام پیشینفناپذیری قدرت دنیویموقعیت اجتماعی اقوام پیشینموقعیت اقتصادی اقوام پیشیننشانه های سعادتفناپذیری امکانات مادیموقعیت اجتماعی کافران صدراسلامموقعیت اقتصادی کافران صدراسلامآثار ذکر هلاکت اقوام پیشینزمینه سلب نعمتقدرت کافران صدراسلاممنشأ انقراض تمدن هامنشأ هلاکت جوامععوامل نجات از هلاکتامکانات مادی اقوام پیشینقدرت اقوام پیشینآثار کفر به آیات خداآثار رشد اقتصادیانقراض تمدن هاانذار کافران صدراسلامفرجام اقوام پیشینانذار از عذاب استیصالموانع دنیاطلبیآثار ذکر مرگنقش امکانات مادیهلاکت اقوام پیشینتاریخ تمدنآثار قدرتملاک ارزیابیفواید تاریخمنابع شناختآسیب شناسی اجتماعیانذارهای خدامنشأ تحولات تاریخآثار دنیاطلبیعبرت از تاریخآثار اراده خداعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۸)
- انکار کافران در برابر اتمام حجّت خدا، باعث استحقاق انان برای کیفر و عذاب+۲ آیه
- اثاث اقوام گذشته، بهتر از اثاث کافران مکّه+۱ آیه
- هلاکت اقوام پیشین، بهرغم برخورداری از اثاث بهتر
- بهرهمندی کافران مکّه از اثاث نیکو+۱ آیه
- برخورداری کافران از اثاث نیکوتر، زمینهساز استخفاف مؤمنان از سوی انان+۱ آیه
- برخورداری از اثاث نیکوتر، زمینهساز برتریجویی کافران بر مؤمنان+۱ آیه
- برتری، به دلیل بهرهمندی از اثاث بهتر، پنداری باطل+۱ آیه
- برخورداری از اثاثیه بهتر، ملاک برتری در نگاه کافران مکّه+۱ آیه
- محرومیّت مؤمنان صدر اسلام از داشتن اثاث نیکو+۱ آیه
- برخورداری کافران از امکانات بهتر، زمینهساز برتریجویی انان بر مؤمنان+۱ آیه
- ملازم نبودن بهرهمندی و توسعه اقتصادی جوامع با حقانیّت و معنویّت انان+۳ آیه
- بیاثر بودن پیشرفتهای اقتصادی جوامع کفرپیشه در نجاتبخشی انان از نابودی+۴ آیه
- امّتهای گذشته، دارای امکاناتی برتر از امکانات کافران صدر اسلام+۲ آیه
- اعطای امکانات و اموال به امّتهای پیشین، از سوی خداوند+۲ آیه
- تفاخر کفّار امّتهای پیشین در برابر مؤمنان به داشتن امکانات مادّی بهتر+۱ آیه
- کفر به ایات خدا، زمینهساز زوال نعمتها و امکانات امّتهای پیشین+۱ آیه
- مانع نبودن امکانات بهتر و بیشتر امّتهای گذشته از نابودی انان+۱ آیه
- کفر به ایات خدا، زمینهساز زوال نعمتها و امکانات امّتهای پیشین+۱ آیه
- کیفر بسیاری از امّتهای گذشته با نابودی انان، از سوی خداوند
- وجود اشخاصی مؤمن میان امّتهای پیشین+۳ آیه
- هشدار خداوند به مشرکان صدر اسلام از گرفتارشدن به عذاب استیصال همچون اقوام گذشته+۱ آیه
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۵ آیه
- سرگذشت هلاکتبار پیشینیان، عبرتی برای ایندگان+۴ آیه
- فخر و مباهات به موقعیّت اجتماعی و امکانات مادّی، زمینه هلاکت کافران+۱ آیه
- انقراض و نابودی بسیاری از تمدّنهای بشری، قبل از عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- اراده الهی، منشا انقراض جوامع و تمدّنهای بشری+۱ آیه
- ناپسند و ناروا بودن فخرفروشی+۶ آیه
- ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۸ آیه
- پندار خیر بودن و برتری داشتن کافران، موجب غفلت انان از حق و بهره نبردن از ایات الهی+۱ آیه
- اقوام در گذشته، با چهره هایی زیباتر از کافران عصر بعثت
- اقوام در گذشته، با امکاناتی زیباتر از امکانات کافران عصر بعثت
- برخورداری کافران عصر بعثت، از زیبایی نسبی جسمانی
- زیباییهای ظاهری دنیا، اموری زوال پذیر و عدم شایستگی انها برای دل بستن+۱ آیه
- امتیاز نبودن زیباییهای ظاهری+۲ آیه
- زیباییهای ظاهری و مادی، ملاک ارزشگذاری انسانها، در نظر کافران عصر بعثت+۱ آیه
- زیبایی مجلس کافران، عامل امتیاز و برتری انان بر مؤمنان، از منظر انان+۱ آیه
- بطلان دیدگاه کافران عصر بعثت در مورد برتری انان بر مؤمنان، به جهت داشتن مجلس زیبای توهمی+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۳ آیه
- موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی و تفاخر به ان، زمینه ساز ایمان نیاوردن و کفر به ایات قران+۱ آیه
- کفرپیشگان از پیشینیان، دارای اقتداری برتر از کافران عصر بعثت+۵ آیه
- هشدار الهی به کفرپیشگان، مبنی بر کیفر دیدن و هلاکت، به رغم اقتدار ظاهری+۵ آیه
- کفر به ایات خدا، زمینه ساز زوال نعمتها و امکانات انان+۱ آیه
- جوامعی دارای موقعیّت برتر اقتصادی، قبل از کافران عصر بعثت
- زراندوزی، دارای پیشینهای طولانی در تاریخ بشر+۱ آیه
- تفاخر مترفان امّتهای پیشین در برابر مؤمنان، به داشتن امکانات مادّی بهتر+۱ آیه
- تهدید کافران، وظیفه الهی محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- اشخاص مؤمن، میان امّتهای پیشین+۳ آیه
- مُهلک/ اسماوصفات+۳ آیه