آیه ۷۳ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۷۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۰

وَ إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَيُ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقَاماً وَ أَحْسَنُ نَدِيّاً

و هنگامی که آیات روشن ما بر آنان خوانده می‌شود، کافران به مؤمنان می‌گویند: «کدام یک از دو گروه [= ما و شما] جایگاهش بهتر، و جلسات انس و مشورتش زیباتر، و بخشش او بیشتر است؟!»

معنی کلمات و عبارات
«مَقَاماً»: منزل و مسکن. جایگاه و پایگاه. «نَدِیّاً»: مجلس. باشگاه.
نزول
نکات آیه
۱- آیات و دلایل ارائه شده از سوى خداوند، روشن و خالى از ابهام است. «و إذا تتلى علیهم ءایتنا بیّنت» «بیّنة» به معناى آشکار و واضح است «آیات بیّنات»; یعنى، آیاتى که دلالت آن روشن و بر فهم مراد وافى است و از نظر استدلال تام مى باشد. ۲- کفر، منشأ نپذیرفتن دلایل و آیات روشن الهى «و إذا تتلى علیهم ءایتنا بیّنت قال الذین کفروا» ۳- مسلمانان عصر بعثت، گرفتار مشکلات اقتصادى و اجتماعى و سختى معیشت بودند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا» مراد از «فریقین» به قرینه صدر آیه، مؤمنان و کافران است. کافران در پاسخ به مؤمنان دو چیز را مایه افتخار و برترى و حقانیت خود مى دانستند: یکى وصف «خیرمقاماً» و دیگرى «أحسن ندیّاً»، از این دو توصیف، آشکار شود که مؤمنان از نظر ظاهرى، در نقطه مقابل این دو وضعیت قرار داشتند. ۴- در آغاز بعثت، کافران مکه از وضعیت اقتصادى و اجتماعى بهترى نسبت به مسلمانان برخوردار بودند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا» «مقام» اسم مکان و مشتق شده از قیام است که در معناى مجازى موقعیت اجتماعى به کار رفته است و «خیر مقاماً» کنایه از بهتر بودن وضعیت اقتصادى مى باشد. «ندى» به معناى جلیس و مجلس است (مفردات راغب). افتخار کافران به بهتر بودن مجلس و هم نشینان خویش، کنایه از بهتربودن وضعیت سیاسى و نظام اجتماعى آنان است. ۵- کاران در عصر بعثت، براى تصمیم در باره امور خود، مجلس مشورتى داشتند. «و أحسن ندیًّا» براى «ندى» (ریشه اشتقاقى «ندى») چندین معنا ذکر شده است، از قبیل: جود و بخشش، باران، گیاه، برآوردن آواز، مجالست و... (لسان العرب). آنچه از این معانى متناسب با آیه و قرائن دیگر است، آن است که «ندىّ» به معناى مجلس و مکان گفت وگو و از «ندى» به معناى مجالست مشتق شده باشد; زیرا افتخار به موارد دیگر در برابر مسلمانان - که نوعاً تهیدست و بدون قدرت بودند - چندان مناسب به نظر نمى رسد. ۶- کافران عصر بعثت، فریفته وضعیت بهتر اقتصادى و هم نشینان به ظاهر آراسته خویش بودند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا» افتخار به محفل، در حقیقت افتخار به حاضران در آن است و مراد از اهل محفل به قرینه «من هو... أضعف جنداً» - در آیات بعد - هم فکران و یاوران کافران است. ۷- پاسخ کافران عصر بعثت، در برابر آیات روشن و دلایل کافى توحید و اسلام، بیان وضعیت بهتر اقتصادى و اجتماعى خود نسبت به مؤمنان بود. «قال الذین کفروا للذین ءامنوا ... أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا» لام در «للذین آمنوا» ممکن است براى تبلیغ باشد. در این صورت مؤمنان مخاطب کافران خواهند بود. همچین مى تواند براى تعلیل بوده و مراد این باشد که کافران، به خاطر مؤمنان و در باره آنان، پرسش یادشده را مطرح کرده بودند. ۸- کفرورزان عصر بعثت، برترى وضعیت اقتصادى و اجتماعى خود را نشانه حقانیت عقاید خویش مى دانستند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا» پاسخ کافران به دلایل روشن و آیات الهى، صرفاً تکیه بر مظاهر مادى و نظام اجتماعى خود بوده است و این نشان دهنده تفکر آنان و ارزش هایى است که در نظر آنها، معیار ارجحیت یک مکتب است. ۹- کافران عصر بعثت، مشکلات اقتصادى، اجتماعى و سیاسى مسلمانان را، نشانه ناروابودن عقیده و تفکر آنان مى دانستند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا» ۱۰- پیشرفت اقتصادى و اجتماعى و بهبود آن، الزاماً نشانه حقانیت یک اندیشه و آیین نیست. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا» ۱۱- موقعیت برتر اقتصادى و اجتماعى و بهره مندى هاى مادى، زمینه ساز غفلت از حق و بهره نبردن از آیات قرآن «و إذا تتلى علیهم ءایتنا ... أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا» ۱۲- تلاوت آیات قرآن، در افرادى که به امکانات مادى و موقعیت هاى اجتماعى خود فخر و مباهات مى کنند، بى تأثیر است. «و إذا تتلى علیهم ءایتنا بیّنت قال الذین کفروا ... أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۶)
  • برخورد فخرفروشانه کافران با مؤمنان، هنگام تلاوت ایات الهی بر انها
  • ایات قران، ایاتی روشن+۳ آیه
  • موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی کافران، زمینهساز غفلت از حق و بهره نبردن از ایات قران
  • بیان وضعیّت بهتر اقتصادی و اجتماعی کافران عصر بعثت در برابر ایات روشن قران
  • موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی کافران عصر بعثت، زمینهساز کفر انان به ایات خدا
  • نامگذاری هر یک از عبارتهای مشخّص قران به (ایه) از سوی خداوند+۱ آیه
  • اتمام حجّت خداوند بر کافران و مشرکان صدر اسلام+۲ آیه
  • انکار کافران در برابر اتمام حجّت خدا، باعث استحقاق انان برای کیفر و عذاب+۴ آیه
  • اثاث اقوام گذشته، بهتر از اثاث کافران مکّه+۱ آیه
  • بهرهمندی کافران مکّه از اثاث نیکو+۱ آیه
  • برخورداری کافران از اثاث نیکوتر، زمینهساز استخفاف مؤمنان از سوی انان+۱ آیه
  • برخورداری از اثاث نیکوتر، زمینهساز برتریجویی کافران بر مؤمنان+۱ آیه
  • برتری، به دلیل بهرهمندی از اثاث بهتر، پنداری باطل+۱ آیه
  • برخورداری از اثاثیه بهتر، ملاک برتری در نگاه کافران مکّه+۱ آیه
  • محرومیّت مؤمنان صدر اسلام از داشتن اثاث نیکو+۱ آیه
  • برخورداری کافران از امکانات بهتر، زمینهساز برتریجویی انان بر مؤمنان+۱ آیه
  • ملازم نبودن بهرهمندی و توسعه اقتصادی جوامع با حقانیّت و معنویّت انان+۱ آیه
  • بیاثر بودن پیشرفتهای اقتصادی جوامع کفرپیشه در نجاتبخشی انان از نابودی+۳ آیه
  • امّتهای گذشته، دارای امکاناتی برتر از امکانات کافران صدر اسلام+۲ آیه
  • اعطای امکانات و اموال به امّتهای پیشین، از سوی خداوند+۲ آیه
  • تفاخر کفّار امّتهای پیشین در برابر مؤمنان به داشتن امکانات مادّی بهتر+۱ آیه
  • کفر به ایات خدا، زمینهساز زوال نعمتها و امکانات امّتهای پیشین+۱ آیه
  • مانع نبودن امکانات بهتر و بیشتر امّتهای گذشته از نابودی انان+۱ آیه
  • کفر به ایات خدا، زمینهساز زوال نعمتها و امکانات امّتهای پیشین+۱ آیه
  • وجود اشخاصی مؤمن میان امّتهای پیشین+۳ آیه
  • هشدار خداوند به مشرکان صدر اسلام از گرفتارشدن به عذاب استیصال همچون اقوام گذشته+۱ آیه
  • بیتاثیر بودن تلاوت ایات قران، بر فخرکنندگان به امکانات مادی و موقعیت اجتماعی خود
  • موقعیّت اجتماعی، موجب تفاخر انسانها+۱ آیه
  • فخر و مباهات به موقعیّت اجتماعی و امکانات مادّی، زمینه هلاکت کافران+۱ آیه
  • کفر، از موانع تاثیر تلاوت ایات قران بر انسان+۸ آیه
  • برخورد انکارامیز کافران، پس از تلاوت ایات خدا و قران برای انان+۹ آیه
  • تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا+۲ آیه
  • ناپسند و ناروا بودن فخرفروشی+۱ آیه
  • ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۱ آیه
  • موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی و بهره مندی از خیر مادّی، زمینه ساز غفلت از حق و بهره نبردن از ایات قران
  • پندار خیر بودن و برتری داشتن کافران، موجب غفلت انان از حق و بهره نبردن از ایات الهی+۱ آیه
  • تفاخر کافران، به برخورداری از جایگاه برتر و خیر خود در دنیا، در مقایسه با مؤمنان، پنداری نادرست
  • علم و اگاهی کافران از برتری و خیر مقام مؤمنان، هنگام فرارسیدن عذاب یا قیامت+۱ آیه
  • امتیاز نبودن زیباییهای ظاهری+۱ آیه
  • زیباییهای ظاهری و مادی، ملاک ارزشگذاری انسانها، در نظر کافران عصر بعثت+۱ آیه
  • مجلس کافران عصر جاهلیّت در مکّه، زیبا از دیدگاه انان
  • زیبایی مجلس کافران، عامل امتیاز و برتری انان بر مؤمنان، از منظر انان+۱ آیه
  • بطلان دیدگاه کافران عصر بعثت در مورد برتری انان بر مؤمنان، به جهت داشتن مجلس زیبای توهمی+۱ آیه
  • سؤال تقریری کافران از مؤمنان، درباره برتری اجتماعی و اقتصادی خود نسبت به مؤمنان
  • سنّت الهی، در گمراه نمودن کافران+۱ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۵ آیه
  • موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی، زمینه ساز غفلت از حق و بهره نبردن از ایات قران+۱ آیه
  • ایات از اسما و صفات قران+۴ آیه
  • بیّنات، از اسما و صفات قران+۳ آیه
  • موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی و بهره مندی از مادیّات، زمینه تاثیرناپذیری از ایات قران
  • موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی و تفاخر به ان، زمینه ساز ایمان نیاوردن و کفر به ایات قران+۱ آیه
  • نامگذاری هر یک از فصول و عبارتهای مشخص قران به (ایه) از سوی خداوند+۱ آیه
  • کفرورزی، از موانع تاثیر تلاوت ایات خدا بر انسان+۹ آیه
  • تفاخر کافران به ارزش و جایگاه برتر خود در دنیا، در مقایسه با مؤمنان
  • تفاخر کفرپیشگان عصر بعثت به موقعیّت اجتماعی خویش
  • کفرپیشگان از پیشینیان، دارای اقتداری برتر از کافران عصر بعثت+۵ آیه
  • هشدار الهی به کفرپیشگان، مبنی بر کیفر دیدن و هلاکت، به رغم اقتدار ظاهری+۵ آیه
  • کفر به ایات خدا، زمینه ساز زوال نعمتها و امکانات انان+۱ آیه
  • مترفان امّتهای گذشته، مردمانی ظالم و کافر
  • تفاخر مترفان امّتهای پیشین در برابر مؤمنان، به داشتن امکانات مادّی بهتر+۱ آیه
  • تهدید کافران، وظیفه الهی محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله تهدیدکننده کافران به عذاب الهی+۱ آیه
  • مباهات کافران صدر اسلام به مجلس مشورتی خویش
  • ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۴ آیه
  • اشخاص مؤمن، میان امّتهای پیشین+۳ آیه
  • مؤمنان، بهرهمند از هدایت الهی+۱ آیه
واژه‌ها