سوره مریم، آیه ۷۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۰
وَ إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَيُ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقَاماً وَ أَحْسَنُ نَدِيّاً
و هنگامی که آیات روشن ما بر آنان خوانده میشود، کافران به مؤمنان میگویند: «کدام یک از دو گروه [= ما و شما] جایگاهش بهتر، و جلسات انس و مشورتش زیباتر، و بخشش او بیشتر است؟!»
معنی کلمات و عبارات
«مَقَاماً»: منزل و مسکن. جایگاه و پایگاه. «نَدِیّاً»: مجلس. باشگاه.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- آیات و دلایل ارائه شده از سوى خداوند، روشن و خالى از ابهام است. «و إذا تتلى علیهم ءایتنا بیّنت»
«بیّنة» به معناى آشکار و واضح است «آیات بیّنات»; یعنى، آیاتى که دلالت آن روشن و بر فهم مراد وافى است و از نظر استدلال تام مى باشد.
۲- کفر، منشأ نپذیرفتن دلایل و آیات روشن الهى «و إذا تتلى علیهم ءایتنا بیّنت قال الذین کفروا»
۳- مسلمانان عصر بعثت، گرفتار مشکلات اقتصادى و اجتماعى و سختى معیشت بودند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
مراد از «فریقین» به قرینه صدر آیه، مؤمنان و کافران است. کافران در پاسخ به مؤمنان دو چیز را مایه افتخار و برترى و حقانیت خود مى دانستند: یکى وصف «خیرمقاماً» و دیگرى «أحسن ندیّاً»، از این دو توصیف، آشکار شود که مؤمنان از نظر ظاهرى، در نقطه مقابل این دو وضعیت قرار داشتند.
۴- در آغاز بعثت، کافران مکه از وضعیت اقتصادى و اجتماعى بهترى نسبت به مسلمانان برخوردار بودند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
«مقام» اسم مکان و مشتق شده از قیام است که در معناى مجازى موقعیت اجتماعى به کار رفته است و «خیر مقاماً» کنایه از بهتر بودن وضعیت اقتصادى مى باشد. «ندى» به معناى جلیس و مجلس است (مفردات راغب). افتخار کافران به بهتر بودن مجلس و هم نشینان خویش، کنایه از بهتربودن وضعیت سیاسى و نظام اجتماعى آنان است.
۵- کاران در عصر بعثت، براى تصمیم در باره امور خود، مجلس مشورتى داشتند. «و أحسن ندیًّا»
براى «ندى» (ریشه اشتقاقى «ندى») چندین معنا ذکر شده است، از قبیل: جود و بخشش، باران، گیاه، برآوردن آواز، مجالست و... (لسان العرب). آنچه از این معانى متناسب با آیه و قرائن دیگر است، آن است که «ندىّ» به معناى مجلس و مکان گفت وگو و از «ندى» به معناى مجالست مشتق شده باشد; زیرا افتخار به موارد دیگر در برابر مسلمانان - که نوعاً تهیدست و بدون قدرت بودند - چندان مناسب به نظر نمى رسد.
۶- کافران عصر بعثت، فریفته وضعیت بهتر اقتصادى و هم نشینان به ظاهر آراسته خویش بودند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
افتخار به محفل، در حقیقت افتخار به حاضران در آن است و مراد از اهل محفل به قرینه «من هو... أضعف جنداً» - در آیات بعد - هم فکران و یاوران کافران است.
۷- پاسخ کافران عصر بعثت، در برابر آیات روشن و دلایل کافى توحید و اسلام، بیان وضعیت بهتر اقتصادى و اجتماعى خود نسبت به مؤمنان بود. «قال الذین کفروا للذین ءامنوا ... أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
لام در «للذین آمنوا» ممکن است براى تبلیغ باشد. در این صورت مؤمنان مخاطب کافران خواهند بود. همچین مى تواند براى تعلیل بوده و مراد این باشد که کافران، به خاطر مؤمنان و در باره آنان، پرسش یادشده را مطرح کرده بودند.
۸- کفرورزان عصر بعثت، برترى وضعیت اقتصادى و اجتماعى خود را نشانه حقانیت عقاید خویش مى دانستند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
پاسخ کافران به دلایل روشن و آیات الهى، صرفاً تکیه بر مظاهر مادى و نظام اجتماعى خود بوده است و این نشان دهنده تفکر آنان و ارزش هایى است که در نظر آنها، معیار ارجحیت یک مکتب است.
۹- کافران عصر بعثت، مشکلات اقتصادى، اجتماعى و سیاسى مسلمانان را، نشانه ناروابودن عقیده و تفکر آنان مى دانستند. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
۱۰- پیشرفت اقتصادى و اجتماعى و بهبود آن، الزاماً نشانه حقانیت یک اندیشه و آیین نیست. «أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
۱۱- موقعیت برتر اقتصادى و اجتماعى و بهره مندى هاى مادى، زمینه ساز غفلت از حق و بهره نبردن از آیات قرآن «و إذا تتلى علیهم ءایتنا ... أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
۱۲- تلاوت آیات قرآن، در افرادى که به امکانات مادى و موقعیت هاى اجتماعى خود فخر و مباهات مى کنند، بى تأثیر است. «و إذا تتلى علیهم ءایتنا بیّنت قال الذین کفروا ... أىّ الفریقین خیر مقامًا و أحسن ندیًّا»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار رشد اجتماعیتفاخر به امکانات مادیتفاخر به موقعیت اجتماعیدنیاطلبی کافرانصدراسلامزمینه غفلت از حقعجب کافران صدراسلاممشاوره کافران صدراسلاممشکلات اجتماعی مسلمانان صدراسلاممشکلات اقتصادی مسلمانان صدر اسلاممشکلات سیاسی مسلمانان صدراسلامموقعیت اجتماعی کافران مکهموقعیت اقتصادی کافرانموقعیت اقتصادی کافران مکهنشانه های حقانیت عقیدههمنشینان کافران صدراسلامکافران و توحیدنشانه های حقانیت دینزمینه محرومیت از قرآنموقعیت اجتماعی کافرانموقعیت اجتماعی کافران صدراسلامموقعیت اقتصادی کافران صدراسلامآثار رشد اقتصادیمنشأ تکذیب آیات خداوضوح آیات خداکافران و آیات خدابینش کافران صدراسلامآثار تفاخرکافران و اسلامنقش امکانات مادیآثار تلاوت قرآنروش برخورد کافرانآثار کفرتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۶)
- برخورد فخرفروشانه کافران با مؤمنان، هنگام تلاوت ایات الهی بر انها
- ایات قران، ایاتی روشن+۳ آیه
- موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی کافران، زمینهساز غفلت از حق و بهره نبردن از ایات قران
- بیان وضعیّت بهتر اقتصادی و اجتماعی کافران عصر بعثت در برابر ایات روشن قران
- موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی کافران عصر بعثت، زمینهساز کفر انان به ایات خدا
- نامگذاری هر یک از عبارتهای مشخّص قران به (ایه) از سوی خداوند+۱ آیه
- اتمام حجّت خداوند بر کافران و مشرکان صدر اسلام+۲ آیه
- انکار کافران در برابر اتمام حجّت خدا، باعث استحقاق انان برای کیفر و عذاب+۴ آیه
- اثاث اقوام گذشته، بهتر از اثاث کافران مکّه+۱ آیه
- بهرهمندی کافران مکّه از اثاث نیکو+۱ آیه
- برخورداری کافران از اثاث نیکوتر، زمینهساز استخفاف مؤمنان از سوی انان+۱ آیه
- برخورداری از اثاث نیکوتر، زمینهساز برتریجویی کافران بر مؤمنان+۱ آیه
- برتری، به دلیل بهرهمندی از اثاث بهتر، پنداری باطل+۱ آیه
- برخورداری از اثاثیه بهتر، ملاک برتری در نگاه کافران مکّه+۱ آیه
- محرومیّت مؤمنان صدر اسلام از داشتن اثاث نیکو+۱ آیه
- برخورداری کافران از امکانات بهتر، زمینهساز برتریجویی انان بر مؤمنان+۱ آیه
- ملازم نبودن بهرهمندی و توسعه اقتصادی جوامع با حقانیّت و معنویّت انان+۱ آیه
- بیاثر بودن پیشرفتهای اقتصادی جوامع کفرپیشه در نجاتبخشی انان از نابودی+۳ آیه
- امّتهای گذشته، دارای امکاناتی برتر از امکانات کافران صدر اسلام+۲ آیه
- اعطای امکانات و اموال به امّتهای پیشین، از سوی خداوند+۲ آیه
- تفاخر کفّار امّتهای پیشین در برابر مؤمنان به داشتن امکانات مادّی بهتر+۱ آیه
- کفر به ایات خدا، زمینهساز زوال نعمتها و امکانات امّتهای پیشین+۱ آیه
- مانع نبودن امکانات بهتر و بیشتر امّتهای گذشته از نابودی انان+۱ آیه
- کفر به ایات خدا، زمینهساز زوال نعمتها و امکانات امّتهای پیشین+۱ آیه
- وجود اشخاصی مؤمن میان امّتهای پیشین+۳ آیه
- هشدار خداوند به مشرکان صدر اسلام از گرفتارشدن به عذاب استیصال همچون اقوام گذشته+۱ آیه
- بیتاثیر بودن تلاوت ایات قران، بر فخرکنندگان به امکانات مادی و موقعیت اجتماعی خود
- موقعیّت اجتماعی، موجب تفاخر انسانها+۱ آیه
- فخر و مباهات به موقعیّت اجتماعی و امکانات مادّی، زمینه هلاکت کافران+۱ آیه
- کفر، از موانع تاثیر تلاوت ایات قران بر انسان+۸ آیه
- برخورد انکارامیز کافران، پس از تلاوت ایات خدا و قران برای انان+۹ آیه
- تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا+۲ آیه
- ناپسند و ناروا بودن فخرفروشی+۱ آیه
- ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۱ آیه
- موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی و بهره مندی از خیر مادّی، زمینه ساز غفلت از حق و بهره نبردن از ایات قران
- پندار خیر بودن و برتری داشتن کافران، موجب غفلت انان از حق و بهره نبردن از ایات الهی+۱ آیه
- تفاخر کافران، به برخورداری از جایگاه برتر و خیر خود در دنیا، در مقایسه با مؤمنان، پنداری نادرست
- علم و اگاهی کافران از برتری و خیر مقام مؤمنان، هنگام فرارسیدن عذاب یا قیامت+۱ آیه
- امتیاز نبودن زیباییهای ظاهری+۱ آیه
- زیباییهای ظاهری و مادی، ملاک ارزشگذاری انسانها، در نظر کافران عصر بعثت+۱ آیه
- مجلس کافران عصر جاهلیّت در مکّه، زیبا از دیدگاه انان
- زیبایی مجلس کافران، عامل امتیاز و برتری انان بر مؤمنان، از منظر انان+۱ آیه
- بطلان دیدگاه کافران عصر بعثت در مورد برتری انان بر مؤمنان، به جهت داشتن مجلس زیبای توهمی+۱ آیه
- سؤال تقریری کافران از مؤمنان، درباره برتری اجتماعی و اقتصادی خود نسبت به مؤمنان
- سنّت الهی، در گمراه نمودن کافران+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۵ آیه
- موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی، زمینه ساز غفلت از حق و بهره نبردن از ایات قران+۱ آیه
- ایات از اسما و صفات قران+۴ آیه
- بیّنات، از اسما و صفات قران+۳ آیه
- موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی و بهره مندی از مادیّات، زمینه تاثیرناپذیری از ایات قران
- موقعیّت برتر اقتصادی و اجتماعی و تفاخر به ان، زمینه ساز ایمان نیاوردن و کفر به ایات قران+۱ آیه
- نامگذاری هر یک از فصول و عبارتهای مشخص قران به (ایه) از سوی خداوند+۱ آیه
- کفرورزی، از موانع تاثیر تلاوت ایات خدا بر انسان+۹ آیه
- تفاخر کافران به ارزش و جایگاه برتر خود در دنیا، در مقایسه با مؤمنان
- تفاخر کفرپیشگان عصر بعثت به موقعیّت اجتماعی خویش
- کفرپیشگان از پیشینیان، دارای اقتداری برتر از کافران عصر بعثت+۵ آیه
- هشدار الهی به کفرپیشگان، مبنی بر کیفر دیدن و هلاکت، به رغم اقتدار ظاهری+۵ آیه
- کفر به ایات خدا، زمینه ساز زوال نعمتها و امکانات انان+۱ آیه
- مترفان امّتهای گذشته، مردمانی ظالم و کافر
- تفاخر مترفان امّتهای پیشین در برابر مؤمنان، به داشتن امکانات مادّی بهتر+۱ آیه
- تهدید کافران، وظیفه الهی محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله تهدیدکننده کافران به عذاب الهی+۱ آیه
- مباهات کافران صدر اسلام به مجلس مشورتی خویش
- ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۴ آیه
- اشخاص مؤمن، میان امّتهای پیشین+۳ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از هدایت الهی+۱ آیه