آیه ۱۰۳ سوره هود

سوره هود، آیه ۱۰۳ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۳

إِنَ فِي ذٰلِكَ لَآيَةً لِمَنْ خَافَ عَذَابَ الْآخِرَةِ ذٰلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَ ذٰلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ

در این، نشانه‌ای است برای کسی که از عذاب آخرت می‌ترسد؛ همان روزی است که مردم در آن جمع می‌شوند، و روزی که همه آن را مشاهده می‌کنند.

معنی کلمات و عبارات
«آیَةً»: نشانه قدرت و مشیّت خدا. حجّت و برهان آشکار بر اجراء قوانین و سنن خدا درباره آفریدگانش. عبرت و پند. «یَوْمٌ مَّجْمُوعٌ»: روز گردهمآئی (نگا: تغابن / . «یَوْمٌ مَّشْهُودٌ»: روز دیدنی (نگا: آل‌عمران / ).
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- عذابهاى نازل شده بر امتهاى کفرپیشه و مشرک ، نشانه اى بزرگ بر وجود قیامت و عذابهاى اخروى است. «إن فى ذلک لأیة» «آیة» به معناى نشانه است و متعلق آن - به قرینه «لمن خاف عذاب الأخرة» - حقانیت قیامت و عذابهاى آن است. نکره آوردن «آیة» براى رساندن بزرگى و عظمت آن مى باشد. بنابراین «إن فى ذلک لأیة»; یعنى، همانا در آن عذابهاى دنیوى، نشانه بزرگى است بر حقانیت قیامت و عذابهاى آن. ۲- عذاب آخرت ، عذابى سخت و سزاوار هراسیدن است. «لمن خاف عذاب الأخرة» ۳- آدمى حتى با احتمال وجود سراى آخرت ، از عذابهاى استیصال عبرت مى گیرد و دلالت آنها را بر وجود سراى آخرت مى پذیرد. «إن فى ذلک لأیة لمن خاف عذاب الأخرة» برداشت فوق ، از کلمه «خاف» - که در آیه فوق متضمن معناى احتمال دادن است - استفاده مى شود. ۴- ناباوران به قیامت از درک دلالت عذابهاى دنیوى ، بر قیامت و عذابهاى اخروى ناتوانند. «إن فى ذلک لأیة لمن خاف عذاب الأخرة» روشن است که دلالت عذابهاى دنیوى بر حقانیت قیامت، اختصاص به گروهى خاص ندارد. بنابراین لام در «لمن خاف ...» لام انتفاع است و بیانگر این نکته مى باشد که: هر چند آیت بودن عذابها اختصاص به کسى ندارد; ولى ناباوران به قیامت از فهم آن محرومند. ۵- سراى آخرت ، عرصه گرد آمدن همه انسانهاست. «ذلک یوم مجموع له الناس» «ذلک» اشاره به «الأخرة» است و به نظر مى رسد مذکرآوردن آن به لحاظ خبر (یوم) باشد. ۶- گذر از موقفهاى قیامت (حسابرسى ، کیفر ، پاداش و ...) غرض از گردآورى همگان در صحنه قیامت است. «ذلک یوم مجموع له الناس» برداشت فوق ، مبتنى براین نکته است که «لام» در «له» براى بیان غایت و غرض باشد. بر این اساس مفاد جمله «ذلک یوم ...» چنین مى شود: روز قیامت روزى است که خداوند ، همگان را براى گذر از موقفهاى آن روز گردآورى مى کند. ۷- صحنه هاى قیامت و موقفهاى آن علنى ، مشهود و در مرأى و منظر همگان است. «ذلک یوم مشهود» ظاهر این است که «مشهود» (مورد مشاهده) صفت براى متعلق موصوف است یعنى منظور مشاهده خود آن روز نیست بلکه مشاهده چیزهایى است که در آن روز وجود دارد و در آن پدید مى آید. از جمله آن هاست مواقف و صحنه هاى قیامت و یا انسانهاى موجود و گردآورى شده در آن صحنه و یا ... .
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۸- «قال الصدوق روى: ... و تقوم القیامة فى یوم الجمعة ... قال الله عزوجل: «ذلک یوم مجموع له الناس و ذلک یوم مشهود»; [منبع: من لایحضره الفقیه ، ج ۱ ، ص ۴۲۲ ، ح ۱۲۴۱; بحارالأنوار ، ج ۷ ، ص ۶۱ ، ح ۱۲.] صدوق گوید: روایت شده است که ... قیامت در روز جمعه برپا مى شود ... و خداى عزوجل فرمود: ذلک یوم مجموع ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
  • اخرت، روز گردهمایی همه انسانها
  • ترس از عذاب اخرت، سبب پنداموزی و عبرت از نابودی ستمگران+۱ آیه
  • هشدار خدا درباره بیتوجهی مردم به اخرت+۱ آیه
  • عالم اخرت، دارای زمانی تعیین شده+۱ آیه
  • وجود عذاب در اخرت
  • کیفر ستمگران، مایه عبرت برای بیمناکان از عذاب اخرت+۱ آیه
  • صحنههای قیامت و موقفهای ان اشکار و در دید همگان
  • سرای اخرت، عرصه گرد امدن همه انسانها
  • عذاب قوم شعیب، از ایات الهی
  • گرفتاری جوامع ستمپیشه به عذاب سخت، ایهخدا+۲ آیه
  • برپایی قیامت و تاخیر ان، دارای وقتی تعیینشده از سوی پروردگار+۱ آیه
  • حشر و حاضر شدن تمام انسانها نزد پروردگار، هنگام رستاخیز+۴ آیه
  • لزوم ترسیدن از عذاب و عقاب خداوند
  • خوف از اخرت، سبب پذیرش پندهای الهی+۱ آیه
  • خوف از عذاب اخرت، سبب پنداموزی و عبرت از نابودی ستمگران+۱ آیه
  • مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۲ آیه
  • ماندگاری ابادیها و شهرهای برخی از امّتهای ظالم، تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • عبرت انگیزی اثار به جامانده از تجاوزگران و ستم پیشگان گذشته+۸ آیه
  • کیفر ظالمان در دنیا، مایه پند و عبرت+۵ آیه
  • عذاب جوامع ستمکار و نیرومند، ایه خدا و مایه عبرت و تذکّر+۱ آیه
  • کیفر ستمگران، مایه عبرت اموزی بیمناکان از عذاب اخرت+۱ آیه
  • گرفتاری جوامع ستم پیشه گذشته به عذاب+۱ آیه
  • تقدیر اجل، برای عذاب ظالمان و گناهکاران+۲ آیه
  • فرجام قوم لوط (عذاب و هلاک انان)، دارای نشانه ای برای بیمناکان از عذاب اخرت+۱ آیه
  • گرد اوردن تمام انسانها در قیامت، وعده حتمی خدا+۲ آیه
  • قیامت، روزی اشکار و قابل مشاهده برای همگان+۱ آیه
  • وجوب ترسیدن از عذاب و عقاب خداوند
واژه‌ها