آیه ۴۲ سوره هود

سوره هود، آیه ۴۲ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۶

وَهِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبَالِ وَنَادَىٰ نُوحٌ ابْنَهُ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ يَا بُنَيَّ ارْكَب مَّعَنَا وَلَا تَكُن مَّعَ الْكَافِرِينَ

আর তাদের নিয়ে এটি বয়ে চললো পাহাড়ের মত ঢেউয়ের মধ্য দিয়ে, আর নূহ তাঁর পুত্রকে ডেকে বললেন আর সে ডাঙায় রয়েছিল, -- ''হে আমার পুত্র! আমাদের সঙ্গে চড়, আর অবিশ্বাসীদের সঙ্গী হয়ো না।’’

معنی کلمات و عبارات
«تَجْرِی بِهِمْ»: کشتی سرنشینانش را در میان امواجی چون کوه، حرکت می‌داد. «فِی مَعْزِلٍ». در کناری. در گوشه‌ای. «مَعْزِلٍ». جای جداگانه. مکانی دور افتاده. اسم مکان از عزلت است.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- پیروان نوح ، پس از شروع طوفان و درپى فرمان او ، به کشتى سوار شدند. «و قال ارکبوا فیها ... و هى تجرى بهم» جمله «هى تجرى ...» عطف بر جمله اى مقدر است که به خاطر وضوح و اختصار در کلام ذکر نشده است; یعنى: فرکبوا فیها و هى تجرى بهم. ۲- جوشش آبهاى زیرزمینى و ریزش باران در حادثه طوفان نوح ، تشکیل دهنده دریایى عظیم و پرتلاطم «و هى تجرى بهم فى موج کالجبال» وجود موجهایى همانند کوهها ، حکایت از به وجود آمدن دریایى بزرگ از آب دارد. ۳- کشتى نوح ، او و همراهانش را در میان موجهاى عظیمى بسان کوهها ، به پیش مى برد. «و هى تجرى بهم فى موج کالجبال» «موج» اسم جنس است و بر یک موج و نیز موجهاى متعدد و کثیر اطلاق مى شود از آن جا که در آیه شریفه ، کلمه «موج» به «جبال» (کوهها ) تشبیه شده ، معلوم مى شود مراد از آن ، امواج متعدد و کثیر است. ۴- کشتى نوح ، سفینه اى بسیار مقاوم و برخوردار از بهترین اصول فنى و تکنیکى «و هى تجرى بهم فى موج کالجبال» ۵- فرزند نوح ، به هنگام حرکت کشتى ، با فاصله اى نسبتاً دور از کشتى بسر مى برد. «و نادى نوح ابنه و کان فى معزل» متعلق «معزل» أبیه و یا الفلک مى باشد. بنابراین «و کان ...»; یعنى ، فرزند نوح در کنارى و به دور از پدرش یا کشتى بسر مى برد. ۶- فرزند نوح ، على رغم مشاهده دریایى از آب خروشان ، از همراهى با نوح(ع) و سوار شدن بر کشتى نجات ، کناره گرفت. «و هى تجرى بهم فى موج کالجبال و نادى نوح ابنه و کان فى معزل» وقوع جمله «و نادى نوح» پس از «هى تجرى بهم ...» گویاى این است که گفتوگوى حضرت نوح(ع) با فرزندش، پس از بالا آمدن آب و حرکت کشتى بوده است جمله و «حال بینهما الموج» - در آیه بعد - مؤید این معنا مى باشد. قابل ذکر است که برخى از مفسران، جمله «نادى نوح ...» را عطف بر «قال ارکبوا ...» دانسته و گفته اند: گفتوگوى یاد شده، پیش از حادثه طوفان و بالا آمدن آب بوده است. ۷- نوح(ع) با فریادى رسا و بلند ، فرزندش را براى سوار شدن به کشتى فرا خواند. «نادى نوح ابنه و کان فى معزل یبنىّ ارکب معنا» «نداء» بلند کردن صدا و ابراز کردن آن است (مفردات راغب). ۸- نوح(ع) در آستان غرق شدن فرزندش ، وى را به ایمان و یکتاپرستى دعوت کرد. «یبنىّ ارکب معنا و لاتکن مع الکفرین» مراداز «مَعَنا» همراهىو معیت عقیدتى است نه جسمانى; زیرا جمله «ارکب» در دلالت بر همراهى و معیت جسمانى کافى بود. بنابراین اگر مراد از «مَعَنا» مجرد همراهى با نوح و پیروان او باشد، آوردن کلمه «مَعَنا» ضرورتى نداشت. جمله «و لاتکن ...» مؤید این معناست. ۹- نوح(ع) به ایمان آوردن فرزندش امیدوار بود و آن را محتمل مى شمرد. «یبنىّ ارکب معنا و لاتکن مع الکفرین» ۱۰- سوارشدن بر کشتى نوح ، نشانه ایمان و تخلف از آن ، نشانه و دلیل کفر بود. «ارکب معنا و لاتکن مع الکفرین» ۱۱- فرزند نوح ، تا زمان حادثه طوفان نه در صف مؤمنان بود و نه در زمره کافران.* «نادى نوح ابنه و کان فى معزل یبنىّ ارکب معنا و لاتکن مع الکفرین» برخى برآنند که مراد از کنار بودن فرزند نوح (و کان فى معزل)، کنارگیرى وى از صف مؤمنانو جبهه کافران است; یعنى، نه ایمان آورده بود ، و نه اظهار تکذیب مى کرد.
تفسیر (۱۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۳)
  • ایجاد موجهای کوهاسا در طوفان نوح(علیه السلام)
  • غرق شدن پسر نوح در امواج طوفان+۱ آیه
  • جوشش اب تنور، اغاز تحوّلی بزرگ در قومنوح+۳ آیه
  • مهربانی نوح(علیه السلام) نسبت به فرزندش هنگام دعوت او به سوار شدن
  • استفاده نوح(علیه السلام) از احساسات پدری، برای هدایت پسرش
  • عصیان و نافرمانی پسر نوح(علیه السلام)، از دعوت پدرش+۱ آیه
  • غرق شدن پسر نوح(علیه السلام)، در حادثه توفان+۱ آیه
  • پسر نوح(علیه السلام)، فردی فاسد و تبهکار+۱ آیه
  • نوح(علیه السلام)، دارای پسری کفرپیشه و فاسد+۱ آیه
  • تراکم و ارتفاع امواج دریایی حاصل شده از توفان نوح(علیه السلام)، مانند کوه
  • تراکم و ارتفاع امواج دریایی حاصل شده از توفان نوح(علیه السلام)، مانند کوه
  • شفاعت نوح(علیه السلام) به درگاه الهی، برای نجات فرزند خود از عذاب و غرق شدن+۳ آیه
  • حتمیّت عذاب، مایه محرومیّت از شفاعت+۴ آیه
  • فراخواندن نوح(علیه السلام) برای سوار شدن بر کشتی، با صدای بلند فرزندش
  • امکان عذاب الهی بودن بلایای طبیعی، مانند طوفان+۱ آیه
  • ماوا گرفتن در کوه، مایه نجات از طوفان، در پندار فرزند نوح+۱ آیه
  • هلاکت و غرق پسر نوح، با طوفان+۱ آیه
  • کافران، مردمانی ستم پیشه و ظالم+۲ آیه
  • کفر، ظلم و کافران، مردمی ستم پیشه+۲ آیه
  • غرق شدن پسر نوح در امواج طوفان+۱ آیه
  • غرق شدن پسر نوح، در امواج کوهْ، مانندِ توفان+۲ آیه
  • دعوت نوح(علیه السلام) از پسرش به ایمان، قبل از غرق شدن او+۱ آیه
  • کفر پسر نوح و تخلّفش از پدر، موجب غرق شدن او+۱ آیه
  • نجات از غرق شدن در توفان، با پناه اوردن به کوه، راه انتخاب شده پسر نوح+۱ آیه
  • بی فایده بودن پناه اوردن به کوه، در نجات پسر نوح، از غرق شدن+۱ آیه
  • استغاثه نوح(علیه السلام) به درگاه خداوند، جهت نجات فرزند خویش، از غرق شدن با کافران+۱ آیه
  • فسادپیشگی فرزند نوح، موجب هلاکت وی، در حادثه توفان+۲ آیه
  • کفر قوم نوح، موجب هلاکت و عذاب شدن انان از سوی خداوند+۵ آیه
  • کفر قوم نوح، عامل به هلاکت رسیدن انان با غرق شدن در اب+۵ آیه
  • حرکت کشتی نوح، در میان امواج کوه پیکر دریا+۱ آیه
  • مسافران کشتی نوح، تنها مؤمنان قوم وی+۲ آیه
  • کافران، مردمی ستم پیشه+۱ آیه
  • پسر نوح، از زمره کافران گرفتار به عذاب الهی+۱ آیه
  • قوم نوح، از مصادیق کفرپیشگان+۳ آیه
  • کفرورزی قوم نوح، سبب هلاکت و نابودی انها+۹ آیه
  • کوه، پناهگاهی امن و مطمین، جهت درامان ماندن از غرق شدن، در پندار کنعان+۱ آیه
  • استفاده نوح(علیه السلام) از احساسات پدری، برای فراخوانی کنعان، جهت سوار شدن بر کشتی، پس از شروع توفان
  • دعوت نوح(علیه السلام) از کنعان، جهت ایمان به خدا
  • پسر نوح، در زمره ستمکاران+۵ آیه
  • پسر نوح، در زمره ستمکاران+۵ آیه
  • عصیان و نافرمانی کنعان از دعوت پدرش، در امر سوار شدن بر کشتی و ایمان اوردن به خدا+۱ آیه
  • غرق شدن کنعان، در حادثه توفان+۳ آیه
  • کنعان، فردی فاسد و تبهکار+۲ آیه
  • کنعان، فردی کفرپیشه
  • کفر فرزند نوح، موجب سلب پیوندهای خانوادگی وی با نوح(علیه السلام)+۲ آیه
  • گفتگوی کنعان با نوح(علیه السلام) درباره سوار شدن وی بر کشتی نجات و دست برداشتن از کفر+۱ آیه
  • تمرّد ورزیدن کنعان از درخواست نوح(علیه السلام) در گفتگو با ان حضرت+۱ آیه
  • ارتفاع و بلندی کوهها در زمین+۲ آیه
  • تراکم و ارتفاع امواج دریایی پدید امده از توفان نوح(علیه السلام) مانند کوه
  • غرق شدن کافران قوم نوح در توفان، کیفر گناهان انان+۱ آیه
  • عصیان و نافرمانی کنعان (پسر نوح) از فرمان پدر+۱ آیه
  • موج دریا، موجب حایل شدن میان نوح علیه السلام و پسرش+۱ آیه
  • غرق شدن پسر نوح، در پی امواج کوه پیکر و پی در پی، مورد هشدار ان حضرت+۱ آیه
  • غرق شدن کفرپیشگان قوم نوح، در پی امواج سهمگین توفان+۱ آیه
  • حرکت کشتی نوح، از میان امواج کوه پیکر+۱ آیه
  • جریان کشتی نوح علیه السلام در میان امواجی همچون کوه+۱ آیه
  • حرکت کشتیها در دریا، با وجود خطر امواج در ان+۳ آیه
  • امواج، سبب بروز خطر و ناامنی+۳ آیه
  • اعتقاد و باور نوح علیه السلام از نجات نیافتن افراد از خطر امواج و توفان، مگر با امداد الهی+۱ آیه
  • غفلت پسر نوح از خطر امواج توفان و غرق شدن در ان، با پناه بردن به کوه+۱ آیه
  • در امان نماندن پسر نوح از امواج سهمگین توفان و قرار گرفتن وی در زمره غرقشدگان+۱ آیه
  • نجات از خطر امواج متلاطم دریا و غرق شدن در ان، در صورت تعلق رحمت الهی+۱ آیه
  • اهمیت مهربانی با فرزند و برخورد ملاطفتامیز با وی+۱ آیه
  • نوح علیه السلام دارای پسری کفر پیشه، به نام کنعان+۱ آیه
  • استفاده نوح علیه السلام از احساسات پدرانه و محبتامیز، برای جذب و هدایت پسرش
  • عصیان و نافرمانی پسر نوح، از دعوت پدرش+۱ آیه
  • غرق شدن پسر نوح، در حادثه توفان+۱ آیه
  • کوه، پناهگاه خیالی پسر نوح، جهت نجات از حادثه توفان+۱ آیه
  • کفر پسر نوح، موجب غرق شدن وی+۱ آیه
  • دعوت نوح علیه السلام از فرزندش، برای سوار شدن بر کشتی
  • دعوت نوح علیه السلام با صدای رسا جهت سوار شدن فرزندش بر کشتی
  • گفتگوی نوح علیه السلام با پسرش، مبنی بر سوار شدن به کشتی و سخن وی در پناه بردن از کوه+۱ آیه
  • نوحه و ناله بسیار نوح علیه السلام، فلسفه نامگذاری ان حضرت به این نام (نوح)+۵ آیه
واژه‌ها