آیه ۴۸ سوره هود

سوره هود، آیه ۴۸ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۷

قِيلَ يَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلاَمٍ مِنَّا وَ بَرَكَاتٍ عَلَيْكَ وَ عَلَى أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ وَ أُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَ يَمَسُّهُمْ مِنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ

(به نوح) گفته شد: «ای نوح! با سلامت و برکاتی از ناحیه ما بر تو و بر تمام امتهایی که با تواند، فرود آی! و امتهای نیز هستند که ما آنها را از نعمتها بهره‌مند خواهیم ساخت، سپس عذاب دردناکی از سوی ما به آنها می‌رسد (، چرا که این نعمتها را کفران می‌کنند!)»

معنی کلمات و عبارات
«إِهْبِطْ»: فرود آی. پائین بیا. «بِسَلامٍ»: به سلامت. در امن و امان از بلاهای زمین و زمان. به دور از شُرورِ کافران و دشمنانگیهای ایشان. با درود و سلام ما بر تو. «بَرَکاتٍ»: خیرات. فزونی روزی و فراوانی نیازمندیهای زندگی. «أُمَمٍ مِّمَّن مَّعَکَ»: مراد کسانی است که با نوح در کشتی بوده‌اند یا همه اشخاص و جاندارانی است که در کشتی بسر برده‌اند (نگا: انعام / ). «أُمَمٌ»: مبتدا است و خبر آن محذوف است و تقدیر چنین می‌شود: مِنْهُمْ أُمَمٌ. مراد از (أُمَمٍ) قبلی کسانی است که حاضرند و یا از نسل آنان پدید می‌آیند و مشمول سلام خداوندی می‌گردند، و مراد از (أُمَمٌ) بعدی، کسانی است که در آینده از نسل آنان به وجود می‌آیند و سلام خداوندی شامل ایشان نمی‌شود.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- خداوند، پس از استقرار کشتى نوح بر کوه جودى، به او و همراهانش فرمان داد تا از کشتى پیاده شوند و از کوه فرود آیند. «واستوت على الجودى ... قیل ینوح اهبط» «هبوط» به معناى فرود آمدن است. متعلق «اهبط» - به قرینه «استوت على الجودى» - کشتى و نیز کوه جودى است; یعنى: أنزل من الفلک و من الجودى ... نیاوردن متعلق، دلیل این شمول است. فاعل محذوف «قیل» به قرینه «منا» خداونداست. ۲- خداوند ، نوح(ع) و همراهانش را ، به تأمین سلامتى و نزول نعمتهاى پرخیر و برکت نوید داد. «قیل ینوح اهبط بسلم منا و برکت علیک» هر چند نوح(ع) مورد خطاب است و فرمان و اجازه فرود متوجه اوست، ولى به قرینه مقام مى توان گفت: خطاب «اهبط ...» متوجه همراهان آن حضرت نیز مى باشد و «باء» در «بسلام» براى مصاحبت است. بنابراین آیه شریفه چنین معنا مى شود: «یا نوح اهبط أنت و من معک ...; تو و پیروانت فرود آیید در حالى که همراه و قرین سلامت، امنیت و برکت خواهید بود». ۳- خداوند ، نوح(ع) و همراهانش را ، به مصونیت از عذابهاى دنیوى و اخروى و بهره مند شدن از نعمتهایى سعادت آفرین نوید داد. «اهبط بسلم منا ... و أمم سنمتعهم ثم یمسّهم منا عذاب ألیم» مقابله «سلام» با «عذاب ألیم» حکایت از آن دارد که مراد از «سلام» مصونیت از عذابهاى دنیوى و اخروى است. تعبیرکردن از نعمت و موهبتهاى دنیوى به «برکت» در جانب اهل ایمان و تبدیل آن به «متاع» در جانب کفر پیشگان، اشاره به این نکته دارد که: نعمتهاى ارزانى شده به مؤمنان، براى آنان سعادت آفرین است و موهبتهاى عطاشده به کفرپیشگان، فاقد این خصیصه است. ۴- به وجود آمدن امتهایى مؤمن و موحد از نسل نوح و یارانش، نوید خداوند به آن حضرت «على أمم ممن معک» «من» در «ممن» ابتدائیه است. بنابراین «أمم ممن معک»; یعنى ، امتهایى که از همراهان تو نشأت خواهند گرفت و از آن جا که برخى از همراهان نوح ، فرزندان او بودند ، در برداشت «نسل نوح» نیز آورده شد. ۵- برخوردارى جامعه هاى مؤمن و موحد از سلامتى و نعمتهاى فراوان ، بشارت خداوند به حضرت نوح(ع) «اهبط بسلم منا و برکت علیک و على أمم ممن معک» «على أمم» عطف بر «علیک» است; یعنى: سلام و برکات منا على أمم. مراد از «أمم ممن معک» به قرینه مقابله آن با «أمم سنمتعهم» امتها و جامعه هاى موحد و مؤمن هستند. ۶- تأمین سلامت و امنیت جامعه هاى بشرى و ایجاد نعمت براى آنان ، به دست خدا و در اختیار اوست. «اهبط بسلم منا و برکت علیک و على أمم ممن معک و أمم سنمتعهم» برداشت فوق ، از «منا» استفاده مى شود. قابل ذکر است که کلمه «منا» در مورد «برکات» مقدر است ، چنان چه کلمه «علیک» در مورد «بسلام» مقدر مى باشد; یعنى: بسلام منا علیک و برکات منا علیک. ۷- خداوند ، نوح(ع) را به پدیدآمدن جامعه ها و امتهایى کفرپیشه از نسل او و همراهانش آگاه ساخت. «و أمم سنمتعهم ثم یمسّهم منا عذاب ألیم» کلمه «أمم» مبتدا و خبر آن محذوف مى باشد; یعنى: ممن معک أمم سنمتعهم. جمله «یمسهم ...» حکایت از آن دارد که مقصود از «أمم» در این بخش از آیه ، امتهاى کافر هستند. ۸- خداوند ، متاعهاى دنیوى را از کافران دریغ نمى کند. «و أمم سنمتعهم» ۹- عذاب دردناک ، فرجام و عاقبت کفرپیشگان است. «ثم یمسّهم منا عذاب ألیم» ۱۰- تدبیر امور انسانهاى مؤمن و کافر ، تحولات جوامع بشرى و سرنوشت آنها ، به دست خدا و در اختیار اوست. «اهبط بسلم منا ... و أمم سنمتعهم ثم یمسّهم منا عذاب ألیم»
تفسیر (۱۷)
روایات و احادیث

۱۱- «عن أبى عبدالله(ع) قال: ... فنزل نوح بالموصل من السفینة مع الثمانین ...; [منبع: تفسیرقمى ، ج ۱ ، ص ۳۲۸; نورالثقلین ، ج ۲-  ، ص ۳۷۰ ، ح ۱۴۳.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: ... نوح با هشتاد نفر همراه در موصل از کشتى پیاده شد ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۶)
  • قرار گرفتن امتهایی پس از نوح(علیه السلام) در رفاه دنیوی و نزدیک شدن تدریجی انان به عذاب دردناک
  • خداوند، پدیداورنده امّتهایی پس از قوم نوح+۲ آیه
  • وعده خداوند به نوح(علیه السلام) مبنی بر برخوردار ساختن امّتهایی پس از وی از امکانات دنیایی
  • همراه بودن چندین امّت با نوح(علیه السلام) در کشتی
  • سلام و برکات خدا بر نوح(علیه السلام) و امّتهای همراهش
  • پیدایش امّتهای مؤمن و موحّد از همراهان نوح در کشتی
  • پیدایش امّتهای کفر پیشه و مستحق عذاب الهی از همراهان نوح در کشتی
  • ابتلای امّتهای پس از نوح(علیه السلام) به عذاب وعده خداوند به ان حضرت
  • رفاهزدگی، عامل نابودی امّتهایی در گذشته+۱ آیه
  • بهرهمندی نوح(علیه السلام) از برکات و خیرات الهی
  • همراهان نوح در کشتی و نسلشان، از مشمولان برکات الهی
  • پیروان نوح(علیه السلام)، از تقواپیشگان+۱ آیه
  • نوح(علیه السلام)، از تقواپیشگان+۱ آیه
  • اگاهی نداشتن پیامبر(صلی الله علیه واله) و قوم او، از قصّه نوح(علیه السلام)، قبل از نزول قران+۱ آیه
  • بهره مندی امّتهای پس از نوح، از نعمتهای خدا و سپس عذاب شدن انان، از خبر دادن غیبی خداوند به ان حضرت
  • برخورداری پیروان نوح از رفاه و اسایش از جانب خداوند
  • تداوم رفاه مندی در نسلهای کافران+۴ آیه
  • محدودیّت رفاه کافران به دوران زندگانی دنیوی+۴ آیه
  • بشارت خداوند به نوح(علیه السلام) در مورد بهره مند شدن مؤمنان پیرو ان حضرت از رفاه همراه با اسایش
  • بشارت خداوند به رفاه همراه با اسایش نوح(علیه السلام)، پس از طوفان
  • خداوند، عطاکننده رفاه به انسانها+۱ آیه
  • وعده خداوند به رفاه مؤمنان پیرو نوح+۱ آیه
  • پیروزی نوح(علیه السلام) و یارانش بر مخالفان دلیلی بر غلبه نهایی صابران بر کافران+۳ آیه
  • نوح(علیه السلام) و پیروان او صبرپیشگانی در برابر مشکلات+۱ آیه
  • دردناک بودن، از اوصاف عذاب
  • خبر دادن خدا به نوح(علیه السلام) در مورد عذاب امّتهایی پس از او
  • گرفتاری امّتهای پیشین به عذاب دردناک الهی، پس از بهره مندی انان از زندگی دنیوی
  • اگاهی پیامبر(صلی الله علیه واله) و مسلمانان از امور غیبی (قصّه نوح(علیه السلام) و قومش)، پس از تعلیم خدا به انان+۱ آیه
  • تسلاّ دادن خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) از طریق بیان قصه نوح(علیه السلام)+۱ آیه
  • اگاهی نداشتن پیامبر(صلی الله علیه واله) و مردم عصر بعثت به تاریخ قوم نوح، پیش از نزول قران+۱ آیه
  • تشریح تاریخ قوم نوح برای پیامبر(صلی الله علیه واله) از طریق وحی+۱ آیه
  • توقّف کشتی نوح، پس از فرو رفتن اب بر دامنه کوه جودی+۲ آیه
  • خداوند، تعیین کننده زمان بارگیری کشتی نوح و سوار و پیاده شدن مسافران ان+۲ آیه
  • کشتی نوح، دارای هشتاد مسافر از پیروان ان حضرت+۱ آیه
  • کشتی نوح، موجب نجات نوح(علیه السلام) و همراهانش، از توفان پدید امده+۴ آیه
  • همراه بودن چندین امّت با نوح(علیه السلام) در کشتی
  • همراهان نوح در کشتی، منشا امّتهای مؤمن و کفرپیشه
  • استقرار کشتی نوح بر کوه جودی و پیاده شدن نوح(علیه السلام) و همراهان بر ان، پس از پایان توفان عذاب+۱ آیه
  • بهرهمندی امتهای کفرپیشه از لذتهای دنیایی، نشیت گرفته از خواست خداوند
  • توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به سرگذشت نوح علیه السلام، زمینهساز صبر حضرت+۱ آیه
  • اگاهی محمّد صلی الله علیه و اله به اخبار غیبی مربوط به قوم نوح علیه السلام از طریق وحی+۱ آیه
  • اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله، به اخبار غیبی مربوط به قوم نوح از طریق وحی+۱ آیه
  • خداوند، تشریحکننده داستان نوح علیه السلام بر پیامبر صلی الله علیه و اله از راه وحی+۱ آیه
  • اگاهی نداشتن پیامبر صلی الله علیه و اله و مردم عصر بعثت از داستان نوح علیه السلام پیش از نزول قران+۱ آیه
  • مُمَتّع/ اسماوصفات+۳ آیه
  • وعده خداوند مبنی بر بهرهمند شدن مؤمنان پیرو نوح، از اسایش و رفاه
  • مؤمنان در کشتی نوح علیه السلام از جمله نجات یافتگان از توفان+۲ آیه
  • پیروان نوح، از تقواپیشگان+۱ آیه
  • بشارت خداوند به رفاه و اسایش نوح علیه السلام، پس از توفان
  • اعطای برکت به نوح علیه السلام از سوی خداوند+۲ آیه
  • پایان سلامتامیز نوح علیه السلام پس از توفان، با امنیّت و برکت
  • نوح علیه السلام، از تقواپیشگان+۱ آیه
  • سلام الهی برای نوح علیه السلام و مؤمنان به وی
  • صبر نوح علیه السلام و پیروانش، در برابر مشکلات+۱ آیه
  • اگاهی نداشتن پیامبر صلی الله علیه و اله و قوم او از قصّه نوح علیه السلام تا قبل از نزول قران+۱ آیه
  • مؤمنان به نوح علیه السلام مشمول برکات الهی
  • نوحه و ناله بسیار نوح علیه السلام، فلسفه نامگذاری ان حضرت به این نام (نوح)+۷ آیه
  • نجات نوح علیه السلام و همراهانش، از حادثه توفان+۳ آیه
  • همراهان نوح در کشتی و نسل انان مشمول برکات الهی
  • وعده خداوند به نوح علیه السلام به تامین سلامت و نزول نعمتها بر وی در پی هلاکت قومش
  • وعده خداوند به نوح علیه السلام به پیدایش گروههایی کفرپیشه، از نسل وی و همراهانش
  • وحی خداوند به نوح علیه السلام+۱ آیه
  • وعده خداوند به نوح علیه السلام مبنی بر برخوردار ساختن امّتهایی پس از وی از امکانات دنیایی
  • وعده خدا به اعطای برکت به نوح علیه السلام و پیروانش
  • وعده خداوند به رفاه و اسایش نوح و همراهان وی در کشتی
  • هبوط نوح علیه السلام و همراهانش از کشتی در پی فرمان خداوند+۱ آیه
واژه‌ها