آیه ۶ سوره هود

سوره هود، آیه ۶ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۲

وَ مَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلاَّ عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَ يَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَ مُسْتَوْدَعَهَا كُلٌ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ

هیچ جنبنده‌ای در زمین نیست مگر اینکه روزی او بر خداست! او قرارگاه و محل نقل و انتقالش را می‌داند؛ همه اینها در کتاب آشکاری ثبت است! [= در لوح محفوظ، در کتاب علم خدا]

معنی کلمات و عبارات
«دَآبَّةٍ»: جانور. جنبنده. شامل‌انسان هم می‌گردد (نگا: بقره / . «مُسْتَقَرّ»: قرارگاه. محلّ زیست. «مُسْتَوْدَع»: آرامگاه. محلّ دفن. «کِتَابٍ مُّبِینٍ»: نوشته آشکار. کتاب روشن. مراد لوح محفوظ است (نگا: انعام / ).
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- خداوند ، عهده دار روزى رسانى به همه جنبندگان زمین «و ما من دابّة فى الأرض إلاّ على الله رزقها» ۲- هر موجود زنده اى ، داراى حق تغذیه در دوران حیات خویش «و ما من دابّة فى الأرض إلاّ على الله رزقها» ۳- تأمین روزى موجودات زنده ، حق آنها بر خداست. «و ما من دابّة فى الأرض إلاّ على الله رزقها» ۴- خداوند ، به منزل و مأواى دایم و موقت هر جنبنده اى آگاه است. «یعلم مستقرها و مستودعها» «مستقر» اسم مکان از استقرار و به معناى مقر و قرارگاه است. بنابراین «مستقرها»;یعنى، جایگاهى که آن جنبنده در آن استقرار دارد و منزل دایمى یا غالبى اوست. «مستودع» اسم مکان از استیداع (ودیعه گذاشتن و یا ودیعه گرفتن) است و از آن جا که ودیعه به طور موقت و نه دایمى در جایى نگهدارى مى شود، مى توان گفت: مراد از «مستودعها» جایگاهى است که آن جنبنده، به طور موقت در آن جایگاه به سر مى برد. ۵- علم همه جانبه خداوند ، پشتوانه توانایى او بر روزى رسانى به موجودات و تدبیر امور آنهاست. «و ما من دابّة فى الأرض إلاّ على الله رزقها و یعلم مستقرها و مستودعها» هدف از بیان آگاهى خداوند به احوال موجودات ، پس از «على الله رزقها» القاى این نکته است که: روزى رسانى به موجودات و تدبیر امور آنها ، نیازمند علمى گسترده است که خداوند آن را داراست. ۶- نام و نشان هر جنبنده ، مقدار و نوع روزى آن و نیز مکانى که باید در آن روزى داده شود ، در کتابى ثبت شده است. «و ما من دابّة... کل فى کتب» مضاف الیه کلمه «کل» محذوف است و جمله هاى پیشین گویاى آن است; یعنى: «کل دابة و ما یتعلق بها فى کتاب مبین» ۷- کتابى که خداوند در آن احوال موجودات را ثبت کرده ، کتابى روشن و مندرجات آن بى ابهام است. «کل فى کتب مبین»
تفسیر (۱۲)
روایات و احادیث

۸- «قال رسول الله(ص): ...لاتهتمّ للرزق فإن الله تعالى یقول: «و ما من دابّة فى الأرض إلاّ على الله رزقها»...; [منبع: مکارم الأخلاق ، ص ۴۵۵; بحارالأنوار ، ج ۷۴ ، ص ۱۰۶ ، ح ۱.] از رسول خدا(ص) روایت شده است که فرمود: براى رزق و روزى غصه مخور ، همانا خداوند تعالى مى فرماید: هیچ جنبنده اى در زمین نیست مگر آن که روزى او بر خداست ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
  • موجودات زمین، دارای حقی برابر در تامین نیازمندیهای خویش از زمین+۲ آیه
  • تامین روزی موجودات زنده، حق انها بر خداوند+۱ آیه
  • وضعیّت و احوال حیوانات، ثبت شده در لوح محفوظ
  • خداوند، روزی دهنده حیوانات
  • علم دقیق خداوند به احوال حیوانات، منشا تامین روزی انها از سوی او+۱ آیه
  • تامین روزی موجودات زنده، حقّ انها بر خداوند
  • اگاهی خداوند از قرارگاه اصلی و جایگاه موقّت حیوانات
  • تامین روزی جانداران، حق انها بر خدا
  • علم همه جانبه خدا، پشتوانه توانایی او بر روزی رسانی به جانداران
  • ثبت رزق و روزی جانداران، در کتاب روشن خداوند
  • حتمیّت رزق رسانی به جنبندگان زمین، از سوی خداوند+۱ آیه
  • علم خداوند به منزل و ماوای همیشگی و موقّت جانداران، پشتوانه روزی رسانی او به ایشان
  • ثبت رزق و روزی جانداران، در کتاب روشن خداوند
  • خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۸ آیه
  • اگاهی خداوند، به امور نفسانی و اسرار نهان انسانها+۱ آیه
  • رزق و روزی جنبندگان و انسانها، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۲ آیه
  • خداوند، عالم به محل استقرار دایمی و موقّت جنبندگان
  • علم همه جانبه خداوند، منشا و پشتوانه توانایی او بر روزی رسانی به موجودات و تدبیر امور انها+۲ آیه
واژه‌ها