آیه ۴۷ سوره روم

سوره روم(الروم)، آیه ۴۷ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۹

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ رُسُلًا إِلَىٰ قَوْمِهِمْ فَجَاءُوهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَانتَقَمْنَا مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا وَكَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ

و پیش از تو پیامبرانی را بسوی قومشان فرستادیم؛ آنها با دلایل روشن به سراغ قوم خود رفتند، ولی (هنگامی که اندرزها سودی نداد) از مجرمان انتقام گرفتیم (و مؤمنان را یاری کردیم)؛ و یاری مؤمنان، همواره حقّی است بر عهده ما!

معنی کلمات و عبارات
«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا ...»: این آیه میان آیات ماقبل و مابعد، جمله معترضه است.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - انبیا، پیام آوران خدا براى قوم خود بودند. «و لقد أرسلنا ... رسلاً إلى قومهم» ۲ - پیامبران، شخصیت هاى برگزیده خداوندند. «و لقد أرسلنا من قبلک رسلاً» از فرستاده شدن پیامبران از جانب خداوند، استفاده مى شود که آنان، انسان هایى برگزیده اند. ۳ - رسولان الهى، متکى به برهان هاى آشکار و روشن بودند. «و لقد أرسلنا من قبلک رسلاً إلى قومهم فجاءوهم بالبیّنت» «بیّنة» در لغت به معناى «دلیل روشن اعم از عقلى و حسى» آمده است (مفردات راغب). ۴ - قبل از پیامبر اسلام، پیامبران دیگرى از سوى خداوند، برانگیخته شده اند. «و لقد أرسلنا من قبلک رسلاً» ۵ - مبلّغان، در تبلیغ دین، باید با برهانى روشن و مستدل عمل کنند. «و لقد أرسلنا... رسلاً ... بالبیّنت» ۶ - مبلّغان، در تبلیغ دین، باید قوم خود را در اولویت قرار دهند. «و لقد أرسلنا من قبلک رسلاً إلى قومهم» بى شک، هدف از ارسال انبیا، هدایت همه مردم بوده است و اختصاص به ذکر قوم آنان (قومهم) ممکن است به خاطر در اولویت بودن آنان باشد. در این صورت، نکته یاد شده، قابل استفاده است. ۷ - مخالفت با پیامبران الهى و تکذیب رسالت آنان، موجب استحقاق عذاب دنیوى است. «لقد أرسلنا ... فانتقمنا من الذین أجرموا» ۸ - جمعى از مردم اقوام گذشته، به پیامبران ایمان آوردند و جمعى دیگر، آنان را تکذیب کردند. «لقد أرسلنا ... رسلاً ... فانتقمنا من الذین أجرموا» «فاء» در «فانتقمنا» فصیحه است و حکایت از این مى کند که پس از آمدن انبیا، جمعى ایمان آوردند و جمعى، تکذیب کردند و خداوند، از گروه دوم، انتقام گرفت. لازم به ذکر است که «و کان حقًّا...» نیز مؤید نکته یاد شده است. ۹ - مجازات هاى الهى، پس از اتمام حجت و ارائه دلیل و برهان است. «فجاءوهم بالبیّنت فانتقمنا من الذین أجرموا» ۱۰ - تکذیب کنندگان رسالت انبیا، مردمانى مجرم اند. «فانتقمنا من الذین أجرموا» ۱۱ - توجّه دادن به حوادث تلخ و شیرین گذشته تاریخ، عامل تقویت روحیه مؤمنان است. «و لقد أرسلنا ... رسلاً ... فانتقمنا من الذین أجرموا و کان حقًّا علینا نصر المؤمنین» ۱۲ - انتقام خداوند از مخالفان انبیا و سرکوب آنان، (جلوه اى از) نصرت مؤمنان است. «فانتقمنا من الذین أجرموا و کان حقًّا علینا نصر المؤمنین» ۱۳ - نصرت و یارى مؤمنان، سنّت تغییرناپذیر الهى است. «و کان حقًّا علینا نصر المؤمنین» عبارت «حقّاً علینا» از صیغه هاى التزام و به معناى «برخود لازم کردن» است. چنین التزامى، از ناحیه خداوند، در اصطلاح، سنت نامیده مى شود. ۱۴ - تکذیب انبیا و برخورد منفى با پیام آنان، درپى دارنده انتقام الهى و عذاب است. فانتقمنا من الذین أجرموا مراد از «أجرموا» به قرینه این که سخن از ارسال انبیا و انتقام از مخالفان آنان است، تکذیب است. ۱۵ - دل دارى خداوند به پیامبر(ص) با بازگویى مشکلات پیامبران پیشین و انتقام از مخالفان آنان «و لقد أرسلنا ... و کان حقًّا علینا نصر المؤمنین» ۱۶ - ایمان به انبیا و پیام هایشان، عامل جلب امداد الهى است. «و لقد أرسلنا ... رسلاً ... فانتقمنا من الذین أجرموا و کان حقًّا علینا نصر المؤمنین» در جاى خود بیان شده که تعلیق حکم بر وصف، بر علیت دلالت مى کند بنابراین، وقتى نصرت را براى مؤمنان قرار داد، معلوم مى شود که ایمان، موجب جلب نصرت است.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۷ - «عن أبى الورداء، رضى اللّه عنه، قال: سمعت رسول اللّه یقول: «ما من إمرىء مسلم یردّ عن عرض أخیه إلاّ کان حقّاً على اللّه أن یردّ عنه نار جهنّم یوم القیامة.» ثمّ تلا «و کان حقّاً علینا نصر المؤمنین»; [منبع: الدرالمنثور، ج ۶، ص ۴۹۹; نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۹۱، ح ۸۶.] ابىورداء مى گوید: از رسول خدا(ص) شنیدم که مى فرمود: «هیچ فرد مسلمانى نیست که از ریختن آبروى برادر مؤمن خود جلوگیرى کند، مگر این که واجب است بر خدا که در روز قیامت، آتش جهنم را از وى باز دارد». سپس رسول خدا این آیه را تلاوت کرد: و کان حقّاً علینا نصر المؤمنین».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
  • اتمام حجّت انبیا بر اقوام و امّتهای گذشته+۲ آیه
  • کیفر شدن اقوام گذشته به دلیل حقناپذیری در برابر اتمام حجّت پیامبران خود+۲ آیه
  • سنّت خداوند بر یاری مؤمنان
  • ایمان مؤمنان، زمینه برخورداری انان از امدادهای الهی
  • یاری حتمی مؤمنان، وعدهای از سوی خداوند به انان
  • وعده الهی به نصرت پیامبران+۴ آیه
  • بعثت و رسالت انبیا، در طول تاریخ بشر+۲ آیه
  • خداوند، مبعوثکننده پیامبران+۲ آیه
  • مبعوثشدن پیامبرانی پیش از محمّد(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • بعثت و رسالت انبیا، در طول تاریخ بشر+۲ آیه
  • برخورداری انبیا از بیّنات برای اثبات رسالت خویش بر مردم+۴ آیه
  • بعثت پیامبران، برای اتمام حجّت خدا بر مردم+۵ آیه
  • نزول عذاب دنیایی بر امّتهای گناهکار، پس از اتمام حجّت و فرستادن پیامبران بهسوی انان+۶ آیه
  • انتقامگیری خدا از مجرمان، پس از ارایه بیّنات و نپذیرفتن انان
  • انتقام خداوند از مجرمان، براساس سنّت او در یاریرساندن به مؤمنان
  • جرم و گناه اقوام پیشین، سبب انتقامگیری خدا از انان+۲ آیه
  • انبیا، اقامهکننده برهان برای هدایت مردم+۴ آیه
  • خداوند، منشا هر پیروزی+۳ آیه
  • خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۱ آیه
  • تبلیغ در میان قوم خود، دارای اولویت برای پیامبران
  • مؤمنان، مستحقّ نصرت و یاری خدا، در مقابل کافران
  • حرمت مخالفت با انبیا+۳ آیه
  • خداوند تسلاّدهنده پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان فرجام تکذیب کنندگان و منکران رسالت انبیا+۱ آیه
  • رسالت پیامبران برای اتمام حجّت خدا برای مردم+۵ آیه
  • نزول عذاب دنیایی بر امّتهای گناهکار پس از اتمام حجّت و فرستادن پیامبران به سوی انان+۵ آیه
  • رسالت گروهی از انبیا قبل از دوران محمّد(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
  • رسالت پیامبران همراه با دلایل روشن+۴ آیه
  • خداوند، منشا رسالت انبیا+۳ آیه
  • پیروزی و غلبه پیامبران بر دشمنان خود، سنّت قطعی خدا+۵ آیه
  • پیروزی مؤمنان بر مجرمان و کافران، از سنّتهای الهی در طول تاریخ
  • نجات مؤمنان از عذاب استیصال، سنّت تخلّف ناپذیر خداوند+۱ آیه
  • مشرکان، انسانهایی مجرم و گناهکار
  • انتقام گیری خداوند از گناهکاران، پس از ارایه بیّنات و نپذیرفتن انان
  • انتقام خداوند از گناهکاران بر اساس سنّت او، در یاری رسانی به مؤمنان
  • مشرکان، انسانهایی مجرم و گناهکار
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه
  • خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۳ آیه
  • خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۳ آیه
  • رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • مُرسِل/ اسما و صفات+۳ آیه
  • ارایه معجزات از ناحیه هریک از انبیای الهی به مردم، مایه اتمام حجت خدا بر انان+۴ آیه
  • ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۴ آیه
  • معجزه، یکی از راههای اثبات نبوّت انبیا+۴ آیه
  • اریه معجزات به وسیله انبیا، برای اثبات رسالت خویش+۳ آیه
  • رسالت پیامبران، متکی بر معجزات و دلایل روشن+۲ آیه
  • معجزات پیامبران دارای منشا الهی+۵ آیه
  • مؤمنان، بهرهمند از حمایت و امداد الهی+۱ آیه
  • نجات مؤمنان از عذاب استیصال، سنت تخلفناپذیر خداوند+۱ آیه
  • استمرار نبوّت و برانگیخته شدن پیامبرانی تا مبعوث شدن محمّد صلی الله علیه و اله+۸ آیه
  • نبوّت و رسالت پیامبران همراه با دلایل روشن+۴ آیه
  • نبوّت و رسالت پیامبران همران با دلایل روشن+۴ آیه
  • وعده مؤکّد خداوند، به امداد پیامبران خود+۴ آیه
واژه‌ها