آیه ۹۱ سوره هود

سوره هود، آیه ۹۱ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۲

قَالُوا يَا شُعَيْبُ مَا نَفْقَهُ كَثِيراً مِمَّا تَقُولُ وَ إِنَّا لَنَرَاكَ فِينَا ضَعِيفاً وَ لَوْ لاَ رَهْطُكَ لَرَجَمْنَاكَ وَ مَا أَنْتَ عَلَيْنَا بِعَزِيزٍ

گفتند: «ای شعیب! بسیاری از آنچه را می‌گویی، ما نمی‌فهمیم! و ما تو را در میان خود، ضعیف می‌یابیم؛ و اگر (بخاطر) قبیله کوچکت نبود، تو را سنگسار می‌کردیم؛ و تو در برابر ما قدرتی نداری!»

معنی کلمات و عبارات
«مَا نَفْقَهُ»: نمی‌فهمیم. متوجّه نمی‌شویم. «رَهْطُ»: عشیره و قبیله. جماعتی از ده نفر کمتر. مراد فامیل و خویشاوندان اندک شعیب است. «مَآ أَنتَ عَلَیْنَا بِعَزِیز»: تو در پیش ما دارای قدرت و عزّت نیستی. تو در برابر ما قوّت و قدرتی نداری.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- مردم مدین ، از درک کردن و فهمیدن بسیارى از تعالیم شعیب(ع) محروم بوده و بدان اعتراف مى کردند. «قالوا یشعیب ما نفقه کثیرًا مما تقول» ۲- منفعت پرستى ، حرام خوارى ، تعصب و قوم گرایى عاملهاى بازدارنده مردم مدین از اندیشه کردن در تعالیم شعیب(ع) و فهمیدن آنها «قالوا یشعیب ما نفقه کثیرًا مما تقول» ۳- مردم مدین ، بسیارى از تعالیم شعیب(ع) را ، سخنانى سخیف و بى فایده مى شمردند و شایسته اعتنا کردن نمى دانستند. «ما نفقه کثیرًا مما تقول» مراد از جمله «ما نفقه ...» (بسیارى از سخنانت را نمى فهمیم) مى تواند معناى حقیقى آن باشد; یعنى، واقعاً توان درک تعالیم تو را نداریم، مسأله توحید براى ما لاینحل است، محدود دانستن مالک در تصرف اموال خویش قابل هضم نیست و ... و مى تواند کنایه از نامعقول بودن و نا به جا و بى ثمر بودن باشد; یعنى، پیامهاى تو آن قدر سخیف است که شایسته تأمّل کردن و فهمیدن و عمل کردن نیست. برداشت فوق، ناظر به احتمال دوم است. ۴- شعیب(ع) در نظر مردم مدین ، به خاطر نداشتن پشتیبان و یاور ، ضعیف و ناتوان بود. «و إنا لنریک فینا ضعیفًا» کلمه «فینا» (در میان ما) گویاى این است که مردم مدین حضرت شعیب(ع) را در قیاس با مخالفانش ناتوان مى شمردند; نه اینکه او را شخصى ضعیف و ناتوان بدانند و لذا در برداشت «به خاطر نداشتن یاور» آورده شد. ۵- مردم مدین ، نفوذ پیامهاى شعیب(ع) در مردم و پیاده کردن رسالتهایش در جامعه را ، نامحتمل شمردند. «قالوا یشعیب ما نفقه کثیرًا مما تقول و إنا لنریک فینا ضعیفًا» جمله «ما نفقه ...» به ضمیمه «و إنا لنراک ...» در حقیقت استدلالى است بر نامحتمل دانستن موفقیت شعیب(ع). مردم مدین با جمله هاى فوق، بیان مى دارند که: آنان سخنان شعیب(ع) را درک نمى کنند و به آنها اعتنایى ندارند تا به او رایش پیدا کنند. و خود او نیز توان و قدرتى ندارد تا با قوّه قهریه، افکار و آرایش را بر مردم تحمیل کند. بنابراین راهى براى موفقیت او نیست. ۶- شعیب(ع) ، در دیدگاه مردم مدین مستحق کیفر و مجازات و سنگسار شدن بود. «و لولا رهطک لرجمنک» ۷- شعیب(ع) در شهر مدین ، داراى طایفه اى انگشت شمار بود. «لولا رهطک لرجمنک» ۸- خاندان شعیب ، او را از خود طرد نکرده و از او حمایت مى کردند. «لولا رهطک لرجمنک» ۹- خاندان شعیب ، قبیله اى شایسته احترام در نزد مردم مدین «لولا رهطک لرجمنک» «رهط» به گروه و دسته اى گفته مى شود که از ده نفر تجاوز نکند و آن گاه که به کلمه اى همانند رجل اضافه شود (رهط الرجل) به معناى قبیله ، قوم و خاندان است. ۱۰- عزت و احترام قبیله شعیب در نزد مردم مدین ، مانع آنان از کیفر دادن و سنگسار کردن آن حضرت «و لولا رهطک لرجمنک» از آن جا که مردم مدین تصریح مى کنند که شعیب(ع) در میان آنان ضعیف است، معلوم مى شود مقصود آنان از «لولا رهطک» این معنا نیست که آنان توان مقابله با خاندان او را ندارند; بلکه - به قرینه «ما أنت علینا بعزیز» و «أرهطى أعز...» در آیه بعد - مراد از «لولا رهطک»، «لولا عزة قومک و کرامتهم عندنا ...» است. ۱۱- مردم مدین ، شعیب(ع) را به خاطر مبارزه اش علیه شرک ورزى و بى عدالتى ، فاقد کرامت دانسته و شایسته احترام نمى شمردند. «و ما أنت علینا بعزیز» «عزیز» به معناى محترم و بزرگوار و نیز به معناى شکست ناپذیر مى باشد. مراد از آن در آیه شریفه معناى اول است.
تفسیر (۱۱)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۶)
  • ازادی عمل نداشتن شعیب(علیه السلام) در انجام اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
  • تهدید شدن شعیب(علیه السلام) از سوی قومش در صورت ادامه تبلیغات دینی+۲ آیه
  • تهدید شدن شعیب(علیه السلام) از سوی قومش در صورت ادامه تبلیغات دینی+۲ آیه
  • قوم شعیب، سلب کننده ازادی عمل شعیب در انجام اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
  • جلوگیری از ازادی و انتخاب دین حق، برخاسته از روحیّه استبدادی+۳ آیه
  • جهل مردم مدین، مانع استغفار انان+۱ آیه
  • رجم و سنگسار کردن، از راههای اعدام در زمانهای پیشین+۵ آیه
  • تهدید شدن شعیب(علیه السلام) به اعدام و سنگسار شدن
  • رویگردانی کمفروشانِ مفسدِ مَدْین از انذارهای شعیب(علیه السلام)، با تهدید به سنگسار کردن او+۲ آیه
  • اعتراف اهل مدین به برخورداری خویشان و خاندان شعیب(علیه السلام) از عزّت و احترام در نزد انان+۲ آیه
  • هشدار شعیب(علیه السلام) به مردم مدین، مبنی بر احاطه و سیطره خداوند بر انان+۱ آیه
  • تهدید شعیب(علیه السلام) به سنگسارشدن ازسوی کافران مدین+۱ آیه
  • به هیچ انگاشتن تهدیدهای اصحاب مدین با بیان سیطره خداوند ازسوی شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، مردی ناتوان از نظر اهل مدین به سبب نداشتن پشتیبان
  • شعیب(علیه السلام) در دیدگاه مردم مدین، مستحقّ مجازات
  • تهدید به سنگسار کردن شعیب(علیه السلام)، به علّت اعراض از بتپرستی+۱ آیه
  • تهدید به سنگسار شدن شعیب(علیه السلام) در پی مبارزه او با بتپرستی+۱ آیه
  • تعصّب، عامل نفهمیدن گفتار حق
  • هشدار شعیب(علیه السلام) به مردم مدین، مبنی بر احاطه و سیطره خداوند بر انان+۱ آیه
  • تهدید شعیب(علیه السلام) به سنگسار شدن، از سوی کافران مدین+۱ آیه
  • اظهار قوم شعیب، درباره درک نکردن فراوان از گفتههای وی
  • ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۵ آیه
  • برخورد خشونت امیز قوم شعیب با ان حضرت، در پی اجرای رسالت خویش+۱ آیه
  • برخورد خشونت امیز و ظالمانه قوم شعیب با ان حضرت، عامل گرفتاری انان به صیحه اسمانی+۲ آیه
  • تعصّب نسبت به معبودان باطل، زمینه ساز برخورد خشونت امیز+۳ آیه
  • خویشاوندان شعیب، عامل امنیّت وی از سنگسار شدن، به دست مخالفان ان حضرت
  • خویشاوندان شعیب، قبیله ای شایسته احترام در نزد مخالفان وی+۱ آیه
  • خویشاوندان شعیب، عامل امنیّت و مانع سنگسار شدن وی، به وسیله مخالفانش
  • تهدید دروغگویان به عذابی خوارکننده از سوی شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • دروغگو بودن قوم شعیب، در ادّعای نفهمیدن سخنان ان حضرت+۱ آیه
  • هشدار شعیب(علیه السلام) به گرفتاری کفرپیشگان قومش، به عذابی ذلّت بار+۱ آیه
  • تهدید کافران قوم مدین به عذاب ذلّت بار، از جانب شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • احترام قبیله شعیب(علیه السلام) در نزد مردم مدین، مانع رجم ان حضرت
  • ملاحظه عزت خاندان و جمع هوادار شعیب و غفلت از عزت و شکوه خدا، مورد پرسش توبیخی شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • برخورد خشونت امیز مشرکان، در برابر مخالفان خود+۵ آیه
  • عزّت و اقتدار برتر خدا و احاطه کامل او، در مقایسه با قدرت قبیله و وابستگان شعیب(علیه السلام)، حجّت ان حضرت در برابر قومش+۱ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، فاقد ازادی و قدرت اجتماعی، در اجرای اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
  • تهدید شعیب(علیه السلام) به سنگسار شدن، از سوی کافران قومش
  • تهدید مردم مدین از سوی شعیب(علیه السلام)، به حسابرسی و احاطه الهی+۱ آیه
  • برخورداری خاندان و خویشان شعیب، از عزّت و احترام، در نزد اهل مدین+۲ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، سرزنش کننده قوم خود، به دلیل عدم رعایت جانب خدا در بیان عزت خویشانش+۱ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، فاقد ازادی برای انجام دادن اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
  • سنگسار کردن، نوعی شکنجه از جانب مخالفان انبیا+۳ آیه
  • تهدید شعیب(علیه السلام) به شکنجه و سنگسار شدن، از ناحیه اشراف قومش
  • هلاکت مکذّبان قوم شعیب با صیحه+۳ آیه
  • شعیب(علیه السلام) فردی ضعیف و ناتوان، در دیدگاه قومش
  • انکارکنندگان رسالت شعیب، در زمره ظالمان به نفس خویش
  • دعوت شعیب(علیه السلام) از قوم خویش، با یاداوری عزّتمندی خداوند+۱ آیه
  • شعیب(علیه السلام) فاقد عزّت و کرامت، در نظر مردم مدین
  • عزّت و احترام عشیره شعیب، نزد مردم مدین، مانع انان از سنگسار کردن ان حضرت+۱ آیه
  • مهم تر جلوه کردن قبیله و خویشان شعیب نزد اهل مدین، به سبب غفلت انان از خدا+۱ آیه
  • قبیله شعیب، شایسته احترام، نزد مردم مدین
  • عزّت و احترام قبیله شعیب نزد مردم مدین، مانع سنگسار کردن ان حضرت
  • ترجیح عزّت و شکوه قبیله شعیب بر خدا از جانب قوم مدین، مورد سرزنش و توبیخ شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر
  • سرزنش شعیب علیه السلام از اهل مدین، به خاطر نادیده گرفتن عزت و شکوه خداوند+۱ آیه
واژه‌ها