آیه ۱۰۲ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۱۰۲ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۷

ذَٰلِكَ مِنْ أَنبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ

این از خبرهای غیب است که به تو وحی می‌فرستیم! تو (هرگز) نزد آنها نبودی هنگامی که تصمیم می‌گرفتند و نقشه می‌کشیدند!

معنی کلمات و عبارات
«ذلِکَ»: آن. در اینجا مراد (این) است که داستان مذکور در سوره است. «أَنْبَآءِ»: جمع نَبَأ، خبرها. «الْغَیْب»: پوشیده و نهان از دید علمی و حسّی مردمان. «وَهُمْ یَمْکُرُونَ»: در حالی که به چاره‌جوئی نشستند و توطئه کردند و نقشه کشیدند.
نزول
نکات آیه
۱- داستانها و سرگذشتهاى مهمى از تاریخ پیشینیان بر انسانها پوشیده و مخفى مانده است. «ذلک من أنباء الغیب» «أنباء» جمع نبأ است و «نبأ» - چنان چه در مفردات راغب آمده - به خبرى گفته مى شود که داراى فایده بزرگ باشد. «غیب» ; یعنى، چیزى که از دید و حواس مردم پنهان باشد و از آن اطلاعى نداشته باشند. و «من» در «من أنباء الغیب» براى تبعیض است. بنابراین «ذلک من أنباء الغیب» مى رساند که آنچه بیان شده تنها بخشى از خبرهایى است که آن خبرها بر مردم پوشیده مى باشد. ۲- سرگذشت یوسف(ع) ، سرگذشتى مهم در تاریخ بشریّت و مخفى مانده بر مردمان تا پیش از بعثت پیامبر(ص) «ذلک من أنباء الغیب» «ذلک» اشاره به داستان یوسف(ع) و قضایاى رخ داده در روزگار آن حضرت است ; یعنى: «ذلک النبأ من أنباء الغیب». ۳- خداوند ، داستان یوسف(ع) را از طریق وحى براى پیامبر(ص) تشریح کرد. «ذلک من أنباء الغیب نوحیه إلیک» ۴- قرآن منبعى براى آشنایى به تاریخ بشر و شناخت رویدادهاى مهم تاریخى و حوادث مخفى مانده براى بشر «ذلک من أنباء الغیب نوحیه إلیک» ۵- پیامبر(ص) پیش از نزول قرآن ، از خصوصیات و حقایق داستان یوسف(ع) اطلاعى نداشت. «و ما کنت لدیهم إذ أجمعوا أمرهم» جمله «ما کنت لدیهم» (نزد آنان نبودى) کنایه از بى خبر بودن پیامبر(ص) از داستان یوسف(ع) است. ۶- آگاه نبودن پیامبر(ص) به حقایق داستان یوسف پیش از نزول قرآن ، دلیلى روشن بر الهى بودن قرآن «ذلک من أنباء الغیب نوحیه إلیک و ما کنت لدیهم» جمله حالیه «و ما کنت لدیهم» به منزله تعلیل براى «نوحیه إلیک» است ; یعنى، از نشانه هاى این حقیقت که قرآن وحى الهى است آن است که تو از داستان یوسف(ع) بى خبر بودى ; ولى آن را به بهترین وجه آوردى و این جز از طریق وحى امکان پذیر نبود. ۷- تصمیم و عزم برادران یوسف بر توطئه و مکر علیه وى «إذ أجمعوا أمرهم و هم یمکرون» «اجماع» (مصدر أجمعوا) به معناى تصمیم گرفتن و مهیّاى انجام کارى شدن است. مراد از ضمیرهاى جمع در جمله «أجمعوا ...» برادران یوسف است. گرچه این احتمال نیز بعید به نظر نمى رسد که مقصود از آن ضمیرها علاوه بر برادران، زلیخا و هیأت حاکمه مصر نیز باشد. ۸- جلسه توطئه و مکر برادران یوسف علیه او ، مخفى مانده ترین قسمت داستان یوسف(ع) تا پیش از نزول قرآن «إذ أجمعوا أمرهم و هم یمکرون» یاد کردن از این قسمت داستان یوسف (جلسه توطئه و مکر برادران علیه وى) پس از بیان اینکه داستان یوسف از اخبار غیبى است ، مى تواند اشاره به این معنا باشد که این قسمت داستان از مخفى مانده ترین قسمتهاى آن مى باشد. ۹- بیان قرآن درباره مکرها و توطئه هاى برادران یوسف ، زلیخا و هیأت حاکمه مصر علیه او ، دلیلى بس روشن بر وحى بودن و الهى بودن آن «ما کنت لدیهم إذ أجمعوا أمرهم و هم یمکرون» جمله «و ما کنت لدیهم...» به منزله تعلیل براى «ذلک من أنباء الغیب...» است.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
  • . اتّحاد برادران یوسف در جدا کردن وی از یعقوب(علیه السلام)+۳ آیه
  • تبیین تاریخ و سرگذشت پیامبران گذشته، برای ارامش دل محمّد(صلی الله علیه واله) و عبرتاموزی مؤمنان+۴ آیه
  • وحی، منبعی برای اگاهی به تاریخ و سرگذشت پیشینیان+۵ آیه
  • اگاه نبودن پیامبر(صلی الله علیه واله)، از قصّه یوسف(علیه السلام)، قبل از نزول قران
  • قصّه یوسف(علیه السلام)، از اخبار غیبی خدا به محمّد(صلی الله علیه واله)
  • وحی، راه شناخت حقایق و معارف الهی+۵ آیه
  • وحی الهی، راه شناخت خبرهای ناشناخته و غیبی+۳ آیه
  • قران، از منابع شناخت معارف و حقایق مختلف+۲ آیه
  • اگاهی خداوند، به رویدادهای تمام تاریخ+۲ آیه
  • خداوند، دارای علم غیب و اگاه به موارد ان+۴ آیه
  • وحی، راهی برای دسترسی بشر به غیب+۵ آیه
  • امکان فراگیری علم غیب، برای برخی انسانها+۵ آیه
  • بیان سرگذشت انبیای پیشین، عامل عبرت و پندگیری برای دیگران+۱ آیه
  • ذکر قصّه های پیامبران برای حضرت محمّد(صلی الله علیه واله)، موجب ارامش و قوّت قلب ان حضرت+۴ آیه
  • تسلاّ بخشیدن خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) به علّت مخالفت مردمان با وی با بیان فلسفه بیان مکرهای برادران یوسف+۱ آیه
  • علم و زدایش ابهام از مقاطع پنهان تاریخ، فلسفه نقل قصّه در قران+۶ آیه
  • وحی الهی، تنها منبع قصّه های قران+۷ آیه
  • بیان بحق تاریخ گذشتگان، از زبان پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله، نشانهای بر حقّانیّت ان حضرت+۲ آیه
  • خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۵ آیه
  • مخاطب قرار گرفتن محمد صلی الله علیه و اله به خطاب مهرجویانه، از سوی خداوند+۱ آیه
  • خداوند با بیان مکر برادران یوسف علیه وی، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله بر مخالفت مردم با وی+۱ آیه
  • اگاهی و خبر دادن پیامبر صلی الله علیه و اله از قصّه یوسف علیه السلام و برادرانش، نشانه صداقت ان حضرت در ادّعای رسالت و نبوّت
  • اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله از تاریخ یوسف علیه السلام به وسیله وحی
  • اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله از داستان یوسف علیه السلام بهوسیله وحی+۱ آیه
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، دریافتکننده وحی خداوندی+۷ آیه
  • مکر و نیرنگ برادران یوسف با جدا نمودن وی از پدر و انداختن وی در چاه و گریهها و سخنان دروغین و اوردن پیراهن خونین برای یعقوب علیه السلام+۳ آیه
  • تدریجی بودن نزول وحی بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله دریافت کننده وحی الهی+۹ آیه
  • خداوند، مبدا و منشا وحی+۵ آیه
  • وحی الهی، منشا علم پیامبر صلی الله علیه و اله در بسیاری از حقایق+۷ آیه
  • وحی، راه شناخت حقایق و معارف الهی+۵ آیه
  • جلسه توطیه و مکر برادران یوسف بر ضدّ او، از اخبار غیبی قران
  • بیان مکر برادران یوسف علیه وی، از جانب خدا برای دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم در مقابل مخالفت مردمان با او+۱ آیه
  • سرگذشت یوسف علیه السلام در قران، از اخبار غیبی خدا+۲ آیه
  • اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم به سرگذشت یوسف علیه السلام، پس از بیان ان از طریق وحی و قران+۴ آیه
واژه‌ها