سوره یوسف، آیه ۱۰۵ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۸
وَكَأَيِّن مِّنْ آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ
و چه بسیار نشانهای (از خدا) در آسمانها و زمین که آنها از کنارش میگذرند، و از آن رویگردانند!
معنی کلمات و عبارات
«کَأَیِّنْ»: چه بسیار. چه فراوان (نگا: آلعمران / . رسمالخطّ آن (کَأَیٍّ) است. «آیَةٍ»: دلائل و نشانههای وجود خدا، و وحدت و قدرت و کمال دانش الله. «یَمُرُّونَ عَلَیْهَا»: بر آنها میگذرند. مراد دیدن و پیبردن بدانها است. «وَ هُمْ عَنْهَا مُعرِضُونَ»: در حالی که درباره آنها نمیاندیشند و از آنها درس عبرت نمیگیرند. از آنها روی میگردانند و آنها را نادیده میگیرند.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- آسمانها و زمین ، حاوى آیات و نشانه هایى بسیار بر توحید و یکتایى خداوند است. «و کأیّن من ءایة فى السموت و الأرض»
«کأیّن» کنایه از عدد است و دلالت بر کثرت دارد. این کلمه مبتدا و عبارت «فى السموت و الأرض» خبر آن است و «من آیة» تمییز آن مى باشد. مقصود از «آیة» به قرینه «و ما یؤمن أکثرهم بالله» در آیه بعد، آیت و نشان بر توحید است.
۲- آیات توحید در هستى همواره در مرآى و منظر انسانهاست. «و کأیّن من ءایة فى السموت و الأرض یمرون علیها»
«مرور» به معناى گذر کردن است و گذر کردن مردم بر آیات و نشانه هاملازم با مشاهده کردن آنهاست. گفته شده از آن جا که انسانها بر آیات آسمانى عبور نمى کنند، جمله «یمرون علیها» درباره آن آیات کنایه از «مشاهده مى کنند» است.
۳- کفرپیشگان ، در آیات و نشانه هاى توحید تأمل نمى کنند و دلالت آنها را بر توحید درنمى یابند. «یمرون علیها و هم عنها معرضون»
«اعراض» (مصدر معرضون) به معناى روى گرداندن است و روى گرداندن از نشانه هاى توحید به معناى تأمل نکردن در آنها و درک نکردن دلالتشان بر یکتایى خداوند است.
۴- آنان که با مشاهده نشانه هاى موجود در آسمانها و زمین (هستى) به توحید و یکتایى خداوند پى نبرند ، سزاوار سرزنش و نکوهشند. «و کأیّن من ءایة فى السموت و الأرض یمرون علیها و هم عنها معرضون»
لحن آیه شریفه گویاى مذمت و سرزنش است.
۵- زمین در حرکت است و انسانها را بر آیات آسمانى عبور مى دهد. «کأیّن من ءایة فى السموت و الأرض یمرون علیها»
چنان چه جمله «یمرون علیها» را به معناى حقیقى آن و نه معناى کنایى اش (مشاهده مى کنند) حمل کنیم، حاکى از حرکت زمین خواهد بود ; زیرا مرور بر آیات آسمانى با این معنا سازگار مى باشد که زمین حرکت کند و انسانها به واسطه حرکت آن بر آیات آسمانى عبور نمایند (برگرفته شده از تفسیرالمیزان).
۶- جهان آفرینش حاوى آسمانهایى متعدد «کأیّن من ءایة فى السموت»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۳–۱۱۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۳–۱۱۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۰۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۰۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۰۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۰۳–۱۰۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۱۰۵–۱۰۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آیات خدا در آسمان هاآیات خدا در آفرینشسرزنش معرضان از آیات خدامشاهده آیات آفاقیحرکت زمینآیات خدا در زمینمستحقان سرزنشمعرضان از آیات خداویژگیهای کافراناعراض کافرانتعدد آسماندلایل توحیدآیات آفاقی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۶ آیه
- اعراضکنندگان از مطالعه نشانههای خدا در اسمانها، مورد توبیخ خدا+۱ آیه
- زمین حاوی ایات و نشانههایی بر توحید و یکتایی خداوند+۳ آیه
- وجود موجوداتی در اسمان از ایات خدا+۴ آیه
- وجود موجوداتی در زمین از ایات خدا+۴ آیه
- رویگردانی از ایات خدا، درپیدارنده عذاب الهی+۹ آیه
- رویگردانی مشرکان از ایات خدا، بهرغم مشاهده ایات الهی+۳ آیه
- مشرکان، اعراضکننده از ایات خدا+۳ آیه
- اعراضکنندگان از تفکّر و مطالعه نشانههای خدا در اسمان و زمین، مورد توبیخ خدا
- اعراضکنندگان از مطالعه نشانههای خدا در اسمانها، مورد توبیخ خدا+۱ آیه
- حرمت اعراض، از ایات الهی+۷ آیه
- وجود نشانه های فراوان الهی، در زمین+۱ آیه
- اعراض کنندگان از مطالعه نشانه های خدا در زمین، مورد توبیخ خداوند
- حرکت زمین، سببِ گذر انسانها بر ایات اسمانی
- روی گردانی مشرکان از ایات خدا، به رغم مشاهده ایات الهی+۳ آیه
- مشرکان، اعراض کننده از ایات خدا+۳ آیه
- رویگردانی از ایات خدا، در پی دارنده عذاب و کیفر الهی+۹ آیه
- رویگردانی مشرکان، از معجزات الهی، به رغم مشاهده ان+۴ آیه
- حسادت برادران یوسف، زمینهساز مکر و نیرنگ انان علیه یوسف علیه السلام