سوره یوسف، آیه ۱۰۷ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۸
أَفَأَمِنُوا أَن تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللَّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
آیا ایمن از آنند که عذاب فراگیری از سوی خدا به سراغ آنان بیاید، یا ساعت رستاخیز ناگهان فرارسد، در حالی که متوجّه نیستند؟!
معنی کلمات و عبارات
«غَاشِیَةٌ»: بلای همگانی و فراگیر و نابودهکننده. «السَّاعَةُ»: رستاخیز. «بَغْتَةً»: ناگهانی. بدون نشانه و مقدّمه قبلی (نگا: انعام / ).
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- انکار کنندگان قرآن و رسالت پیامبر(ص) در خطر گرفتار شدن به عذابهاى دنیوى (عذاب استیصال) و اخروى اند. «أفأمنوا أن تأتیهم غشیة من عذاب الله أو تأتیهم الساعة»
ضمیر در «أفأمنوا» مى تواند به «أکثر الناس» در آیه ۱۰۳ باز گردد. در این صورت مقصود از آن ضمیر کسانى اند که به قرآن و وحى الهى و رسالت پیامبر(ص) کافر شدند و آنها را انکار کردند.
۲- مشرکان ، در خطر گرفتار آمدن به عذابهاى الهى در دنیا و آخرتند. «أفأمنوا أن تأتیهم غشیة من عذاب الله أو تأتیهم الساعة»
برداشت فوق بر این اساس است که مراد ضمیر در «أفأمنوا» مشرکانى باشند که در آیه قبل از آنان سخن گفته شد.
۳- عذابهاى الهى ، عذابهایى فراگیر است و مستحقان آن را احاطه خواهد کرد. «أفأمنوا أن تأتیهم غشیة من عذاب الله»
«غاشیة» به معناى فراگیرنده است. این کلمه، صفت براى موصوفى محذوف مى باشد که به قرینه «عذاب الله» آن موصوف «عقوبة» و مانند آن است. حرف «من» مى تواند براى تبعیض باشد و نیز محتمل است بیانیه باشد. بر اساس احتمال دوم، استفاده برداشت فوق از آیه شریفه روشن و بدون ابهام است.
۴- مشرکان و کافران ، نمى توانند از عذابهاى الهى بگریزند و خویشتن را از آن مصون دارند. «أن تأتیهم غشیة من عذاب الله»
توصیف عذاب الهى به فراگیرنده ، اشاره به این حقیقت دارد که نمى توان از آن فرار کرد و خویشتن را از رنج آن رهانید.
۵- احساس امنیت کافران و مشرکان از عذابهاى الهى در دنیا و فرا رسیدن عذابهاى اخروى ، امرى شگفت و نابجاست. «أفأمنوا أن تأتیهم غشیة من عذاب الله أو تأتیهم الساعة»
همزه استفهام در «أفأمنوا» مى تواند انکار توبیخى باشد و محتمل است براى بیان تعجب ایراد شده باشد ; یعنى، جاى شگفتى است که از ناحیه خداوند احساس امنیت مى کنند و حال آن که على رغم وجود برهان بر توحید و حقانیت رسالت، از پذیرش توحید و رسالت سرباز مى زنند.
۶- قیامت ، ناگهانى و در حال بى خبرى انسانها تحقق مى یابد. «أو تأتیهم الساعة بغتة و هم لایشعرون»
«بغتة» به معناى هجوم ناگهانى و بدون اطلاع قبلى است. جمله «و هم لایشعرون» حال مؤکده است ; زیرا توجه نداشتن از «بغتة» معلوم مى شود.
۷- دانش بشر ناتوان از پیش بینى زمان برپایى قیامت حتى به صورت احتمال «أو تأتیهم الساعة بغتة و هم لایشعرون»
در صورتى مى توان گفت چیزى ناگهانى و بى خبر تحقق یافت که آدمى زمان تحقق آن را حتى به صورت احتمال و حدس تعیین نکرده باشد.
۸- وجود دلایل روشن بر توحید و حقانیت قرآن و رسالت پیامبر(ص) ، مانع هر گونه بهانه اى براى انکار آنها و موجب استحقاق کافران و مشرکان به عذابهاى الهى است. «و ما أکثر الناس ... بمؤمنین ... و ما یؤمن أکثرهم بالله إلاّ و هم مشرکون. أفأمنوا»
حرف «فاء» در «أفأمنوا» استحقاق عذاب را بر آیه «ذلک من أنباء الغیب ...» - که حاوى برهان بر حقانیّت قرآن و رسالت پیامبر(ص) است و آیه «و کأیّن من آیة ...» - که دربردارنده دلیل بر توحید مى باشد - مترتّب کرده است ; یعنى، چون اتمام حجت شده، عذر و بهانه اى در کار نیست و کفرپیشگان مستحق عذابند.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۳–۱۱۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۳–۱۱۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۰۷ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۰۷ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۰۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۰۳–۱۰۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
عذاب اخروی مکذبان قرآنعذاب دنیویمکذبان قرآنوضوح حقانیت محمدعذاب اخروی مکذبان محمدعذاب دنیوی مکذبان محمدویژگیهای برپایی قیامتاحاطه عذابهای خداوضوح دلایل توحیدمحدوده علم انسان هاعذاب دنیوی مشرکاناتمام حجت بر مشرکانحتمیت عذاب مشرکانناگهانی بودن قیامتعذاب اخروی مشرکانمصونیت از عذابامور شگفت آورعذاب استیصالعذاب مشرکانوقت قیامتحتمیت عذاب کافراناتمام حجت بر کافرانعذاب کافراناهل عذابموجبات عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
- رویگردانی از ایات خدا، درپیدارنده عذاب الهی+۱۰ آیه
- استحقاق مردم برای عذاب دنیایی و اخرتی در صورت شرک ورزیدن پس از اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- انذار خداوند به مشرکان صدر اسلام، از گرفتارشدن به عذاب استیصال+۱ آیه
- اخطار خداوند به مشرکان صدراسلام، از فرارسیدن قیامت در حال غفلت انان+۱ آیه
- حرمت اعراض، از ایات الهی+۸ آیه
- احساس امنیت جوامع کافر از نزول عذابهای ناگهانی، مورد سؤال انکاری و توبیخی خدا+۴ آیه
- سؤال توبیخی خداوند از احساس امنیت مشرکان و گناهکاران در برابر انواع عذاب+۵ آیه
- احساس امنیّت جوامع کافر از نزول عذابهای ناگهانی، مورد سؤال انکاری و توبیخی خدا+۵ آیه
- سؤال توبیخی خداوند از احساس امنیّت مشرکان، در برابر انواع عذاب+۶ آیه
- هشدار خداوند به مشرکان، از نزول عذاب یا فرا رسیدن قیامت در حال غفلت انان+۱ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۵ آیه
- عجز انسانها، از درک زمان وقوع قیامت+۱ آیه
- سرزنش خدا در مورد احساس ایمنی و غفلت جوامع گناهکار و کافر از ابتلا به انواع عذاب+۱۰ آیه
- سرزنش خدا در مورد احساس ایمنی جوامع کافر و مشرک از ابتلا به انواع عذاب+۱۰ آیه
- رویگردانی از ایات خدا، در پی دارنده عذاب و کیفر الهی+۱۰ آیه
- هشدار خداوند به مشرکان، در مورد نزول عذاب، با فرا رسیدن قیامت، در حال غفلت انان+۱ آیه
- وقوع قیامت، ناگهانی و غیر قابل پیش بینی برای انسانها+۳ آیه
- جهل انسان به زمان وقوع قیامت+۴ آیه
- احساس ایمنی و غفلت مشرکان، از فرا رسیدن قیامت به صورت ناگهانی، خصلتی شگفت و مورد توبیخ الهی+۱ آیه
- قیامت، دارای زمان معیّن شده (ساعت) نزد خداوند و از نامهای قیامت+۴ آیه
- استحقاق مردم برای عذاب دنیایی و اخرتی، در صورت شرک ورزیدن، پس از اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- احساس امنیت جوامع کافر و مشرک از نزول عذابهای ناگهانی، مورد پرسش توبیخی خدا+۵ آیه
- توبیخ خدا از مشرکان، به دلیل احساس ایمنی از نزول عذاب فراگیر با فرا رسیدن قیامت+۱ آیه