آیه ۵ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۵ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۶

قَالَ يَا بُنَيَ لاَ تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْداً إِنَ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ

گفت: «فرزندم! خواب خود را برای برادرانت بازگو مکن، که برای تو نقشه (خطرناکی) می‌کشند؛ چرا که شیطان، دشمن آشکار انسان است!

معنی کلمات و عبارات
«فَیَکِیدُوا لَکَ کَیْداً»: درباره تو به مکر و کید عظیم متوسّل می‌شوند.
نزول
نکات آیه
۱- یعقوب(ع) ، فرزندش یوسف(ع) را از نقل خواب خویش براى برادرانش برحذر داشت. «یبنىّ لاتقصص رءیاک على إخوتک» ۲- رؤیاى یوسف گویاى آن بود که به مقامى رفیع نایل خواهد شد و بر برادرانش سیادت خواهد یافت. «یبنىّ لاتقصص رءیاک على إخوتک فیکیدوا» از اینکه برادران یوسف در صورت شنیدن رؤیایش درصدد ضربه زدن به او برمى آمدند ، دو نکته روشن مى شود: ۱- رتبه و منزلت والاى یوسف(ع) ;۲- آشنایى برادران او به تعبیر و تأویل رؤیا. ۳- یوسف(ع) داراى چندین برادر «لاتقصص رءیاک على إخوتک» ۴- یعقوب(ع) مطمئن به مکر و کید فرزندانش علیه یوسف(ع) در صورت آگاه شدنشان از رؤیاى او «لاتقصص رءیاک على إخوتک فیکیدوا لک کیدًا» چنان چه یعقوب(ع) اطمینان و یقین به کید و مکر فرزندانش علیه یوسف(ع) نداشت ، پس از نقل رؤیا مى فرمود: «فإنى أخاف أن یکیدوا ...» (مى ترسم نقشه اى براى تو بکشند) و جمله خویش را با مفعول مطلق (کیداً) تأکید نمى کرد. ۵- یعقوب(ع) ، نگران آسیب دیدن یوسف(ع) از ناحیه برادرانش «فیکیدوا لک کیدًا» ۶- یعقوب(ع) پیش بینى مى کرد که همه فرزندانش علیه یوسف(ع) متحد مى شوند و هیچ کدام از او حمایت نخواهند کرد. «فیکیدوا لک کیدًا» ضمیر در «یکیدوا» به «إخوة» باز مى گردد و این گویاى برداشت فوق است. ۷- یعقوب(ع) از روحیات فرزندان خویش مطلع بود. «لاتقصص ... فیکیدوا لک کیدًا» ۸- یعقوب(ع) و فرزندانش به تعبیر خواب آگاهى داشتند. «لاتقصص رءیاک على إخوتک فیکیدوا لک کیدًا» ۹- رؤیاها مى تواند بیانگر خبرها و وقوع حوادثى از آینده باشد. «إنى رأیت أحد عشر ... لاتقصص رءیاک على إخوتک» ۱۰- تلاش یعقوب(ع) براى پیشگیرى از برخوردهاى نامناسب فرزندانش با یکدیگر «لاتقصص رءیاک على إخوتک فیکیدوا لک کیدًا» ۱۱- لزوم پرهیز از نقل و ارائه مسائل غیرضرورى که سبب برانگیختن حسادت دیگران مى شود. «لاتقصص رءیاک على إخوتک فیکیدوا لک کیدًا» ۱۲- لزوم تلاش براى در امان ماندن از مکر و حیله دیگران «لاتقصص ... فیکیدوا لک کیدًا» ۱۳- رؤیاى شگفت یوسف(ع) (سجده ستارگان ، ماه و خورشید) در سنین کودکى یا نوجوانى او بوده است. «قال یبنىّ» کلمه «بنىّ» تصغیر کلمه «ابن» مى باشد و به ضمیر متکلم اضافه شده است. «یبنىّ» ; یعنى، اى پسر کوچک من. ۱۴- رابطه یوسف(ع) و پدرش یعقوب(ع) ، رابطه اى صمیمانه و سرشار از محبت بود. «یأبت ... قال یبنىّ لاتقصص رءیاک» تعبیر «یأبت» (اى پدرم) در کلام یوسف(ع) و «یبنىّ» (اى پسرک من) در کلام یعقوب(ع) حاکى از علاقه آن دو به یکدیگر است. ۱۵- علاقه به فرزندان ، خصلتى نیکو و اظهار آن امرى پسندیده است. «یأبت ... قال یبنىّ لاتقصص» ۱۶- شیطان دشمن آشکار انسان «إن الشیطن للإنسن عدو مبین» ۱۷- شیطان ، مترصد زمینه هاى مساعد براى نفوذ در انسان و منحرف ساختن او «لاتقصص رءیاک ... فیکیدوا ... إن الشیطن للإنسن عدو مبین» ۱۸- حسادت ، زمینه اى مناسب براى بروز دشمنى شیطان با انسان «فیکیدوا لک کیدًا إن الشیطن للإنسن عدو مبین» ۱۹- شیطان، در ایجاد دشمنى میان انسانها و واداشتن آنان به مکر و حیله علیه یکدیگر ، نقشى بسزا دارد. «فیکیدوا ... إن الشیطن للإنسن عدو مبین» ۲۰- برادران یوسف ، در خطر گرفتارى به دام دشمنیهاى شیطان در صورت شنیدن رؤیاى یوسف(ع) «فیکیدوا لک کیدًا إن الشیطن للإنسن عدو مبین» ۲۱- یعقوب(ع) افشا شدن رؤیاى یوسف(ع) را به تحریک شیطان مى دانست و یوسف(ع) را از آن برحذر داشت. «لاتقصص رءیاک على إخوتک ... إن الشیطن للإنسن عدو مبین» جمله «إن الشیطان ...» هم ناظر به «فیکیدوا ...» است و هم ناظر به «لاتقصص رؤیاک». بنابر وجه دوم، مفاد جمله «لاتقصص ...» به ضمیمه «إن الشیطان» چنین مى شود: شیطان درصدد است که تو را به افشاى رؤیایت وا دارد، پس برحذر باش!
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۲۲- «عن أبى جعفر(ع): انه کان من خبر یوسف(ع) انه کان أحد عشر أخاً ... ; [منبع: تفسیرقمى ، ج ۱ ، ص ۳۳۹; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۱۰ ، ح ۱۴.] از امام باقر(ع) روایت شده است: از خبر مربوط به یوسف اینکه براى او یازده برادر بود ...». ۲۳- «عن على بن الحسین(ع): ... فلما رأى یوسف الرؤیا و أصبح یقصّها على أبیه یعقوب ... فقال یعقوب لیوسف: لاتقصص رؤیاک هذه على إخوتک ... فلم یکتم یوسف رؤیاه فقصّها على إخوته... ; [منبع: علل الشرایع، ص ۴۶، ح ۱، ب ۴۱ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۱۲، ح ۱۷.] از امام سجاد(ع) روایت شده ... هنگامى که یوسف آن خواب را دید و بامداد براى پدرش یعقوب بازگو کرد ... یعقوب به یوسف گفت: این خواب خود را براى برادرانت بازگو نکن ... یوسف خواب خود را پوشیده نداشت و براى برادرانش بازگو کرد ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

اهمیت اظهارعلایقاهمیت امنیت از مکارانبرادران یوسف و اغواگری شیطانبرادران یوسف و رؤیای یوسفترک زمینه حسدتلاش یعقوبتوصیه به یوسفدانش تعبیر رؤیای برادران یوسفدشمنان یوسفدشمنی برادران یوسفروانشناسی خانوادهزمان رؤیای یوسفمبارزه با مکر دیگراننهی به یوسفنواهی یعقوبیعقوب و نقش شیطانیعقوبو رؤیای یوسفیوسف و نقل رؤیاآگاهی یعقوباتحاد برادران یوسفتعداد برادران یوسفدانش تعبیر رؤیای یعقوبزمینه علم به آیندهزمینه نفوذ شیطانعلایق پسندیدهمحبت یوسف به یعقوبمدیریت یعقوبعوامل مکرتعبیر رؤیای یوسفعوامل گمراهی انساننوجوانی یوسفپیشگویی یعقوبمحبت یعقوب به یوسفعواطف خانوادگینگرانی یعقوبرؤیا و حوادث آیندهنقش رؤیاکودکی یوسفاطمینان یعقوبمکر برادران یوسفتوصیه های یعقوبعلاقه به فرزندرؤیای صادقمقامات یوسفعوامل دشمنیتوطئه برادران یوسفآثار حسداضلال شیطانیعقوب و برادران یوسفیوسف و برادراندشمنی شیطاندشمنان انسانبرادران یوسف و یوسفاغواگری شیطانپایه های رفتارنقش شیطانقصه یوسف
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۹)
  • انسان در معرض دشمنی شیطان+۱ آیه
  • یعقوب(علیه السلام)، پدر برادران یوسف+۶ آیه
  • یعقوب(علیه السلام) پدر یوسف(علیه السلام)+۷ آیه
  • یوسف(علیه السلام)، از پسران یعقوب(علیه السلام)+۴ آیه
  • حسادت، زمینهای مناسب برای بروز دشمنی شیطان با انسان+۱ آیه
  • حسادت، زمینهساز اقدام برای کشتن برادر+۲ آیه
  • نگرانی یعقوب(علیه السلام)، از حسد برادران یوسف+۱ آیه
  • حسادت برادران به یوسف(علیه السلام)، سبب پیشنهاد انان برای قتل یا دور افکندن وی+۲ آیه
  • حسادت برادران یوسف به وی، علّت مکر و توطیه بر ضدّ او+۲ آیه
  • محبّت زیاد یعقوب(علیه السلام) به یوسف و برادرش (بنیامین)، زمینه حسادت برادران به ایشان+۲ آیه
  • شیطان، برانگیزنده حسد برادران یوسف به وی+۱ آیه
  • ذکر برخی فضایل، زمینه حسادت دیگران
  • شیطان، وادارکننده انسان به حسادت، نسبت به یکدیگر
  • لزوم پرهیز از نقل رؤیا در صورت برانگیختن حسادت و مکر و کید دیگران
  • خوف و نگرانی یعقوب(علیه السلام) از مکر و کید فرزندانش بر ضدّ یوسف(علیه السلام)، در صورت اگاه شدن شان از رؤیای او
  • تحریک حسادت برادران یوسف، به مکر و حیله نسبت به وی، پیامد دشمنی شیطان با انسان
  • شیطان، از دشمنان انسان+۱ آیه
  • اگاهی یعقوب(علیه السلام) از دشمنی برادران یوسف با او در صورت اگاهی از خواب یوسف(علیه السلام)
  • شیطان، عامل دشمنی برادران یوسف با یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • حسادت برادران یوسف، موجب دشمنی با او و طرح نقشه کشتن وی+۲ آیه
  • حسادت، زمینه ای مناسب برای بروز دشمنی شیطان با انسان
  • حسادت برادران یوسف، موجب دشمنی با ان حضرت و طرح نقشه کشتن وی+۲ آیه
  • شیطان، عامل تحریک و ایجاد دشمنی میان انسانها
  • رؤیا، صورت و نمودی از حوادث و دریچه ای برای اگاهی به اینده+۲ آیه
  • رؤیای یوسف(علیه السلام) و تعبیر یعقوب(علیه السلام)، موجب اگاهی انان به حوادث اینده زندگی یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • رؤیای یوسف(علیه السلام)، از موارد صادق و تحقّق تعبیر و تاویل ان، در زندگی وی+۳ آیه
  • رسیدن به مقام نبوّت، بخشی از تعبیر رؤیای یوسف(علیه السلام) به وسیله یعقوب(علیه السلام)+۲ آیه
  • برخورداری برادران یوسف، از علم تعبیر رؤیا
  • یعقوب(علیه السلام) و برحذر داشتن فرزندش یوسف(علیه السلام)، از نقل رؤیای خویش برای برادرانش
  • یوسف(علیه السلام) و بیان رؤیای خود برای برادران، زمینه توطیه گری انان علیه وی، از نظر یعقوب(علیه السلام)
  • منع یوسف(علیه السلام) از بیان رؤیای خود برای برادران، از سوی پدرش یعقوب(علیه السلام)
  • یوسف(علیه السلام)، دریافت کننده وحی در رؤیا+۲ آیه
  • هشدار یعقوب(علیه السلام) به یوسف(علیه السلام)، از دشمنی شیطان
  • حسدورزی برادران یوسف(علیه السلام)، نمودی از دشمنی شیطان+۱ آیه
  • شیاطین، همواره در صدد مکر و توطیه علیه مؤمنان+۱ آیه
  • نهی شدن یوسف(علیه السلام) از طرف یعقوب(علیه السلام)نسبت به بیان قصه رؤیای خود، برای برادرانش
  • تعبیر خواب یوسف(علیه السلام) از سوی یعقوب(علیه السلام) از کرامتهای ان حضرت+۲ آیه
  • کافران، خواهان نزول معجزات خاص از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • حسادت، زمینه نیرنگ و توطیه علیه دیگران+۲ آیه
  • نقش شیطان و اغوایات او در مکر و نیرنگ انسانها علیه یکدیگر
  • هشدار یعقوب علیه السلام به یوسف علیه السلام از نیرنگ برادرانش علیه وی
  • اهمیت مهربانی با فرزند و برخورد ملاطفتامیز با وی+۱ آیه
  • یوسف علیه السلام دریافتکننده وحی در رؤیا+۲ آیه
  • وحشت یعقوب علیه السلام از حسد برادران یوسف، نسبت به ان حضرت+۱ آیه
  • پیشبینی صحیح یعقوب علیه السلام در مورد یوسف علیه السلام و برادران او+۱ آیه
  • پیشبینی صحیح یعقوب علیه السلام در مورد یوسف علیه السلام و برادران او+۱ آیه
  • اگاهی یعقوب علیه السلام به تعبیر خواب+۱ آیه
  • علم و اگاهی یعقوب علیه السلام از روحیات فرزندان خویش+۱ آیه
  • علم و اطمینان یعقوب علیه السلام به مکر و توطیه فرزندانش علیه یوسف علیه السلام در صورت اگاه شدنشان از رؤیای او+۱ آیه
  • اطلاع یعقوب و یوسف علیهما السلام از غیب، به وسیله رؤیا+۲ آیه
  • دشمنی اشکار شیطان با انسان، و واداشتن انان به مکر و حیله علیه یکدیگر، از تعالیم یعقوب علیه السلام+۱ آیه
  • یعقوب علیه السلام دارای چندین پسر+۱ آیه
  • اطّلاع یعقوب علیه السلام از روحیات فرزندان خویش+۱ آیه
  • تلاش یعقوب علیه السلام برای پیشگیری از برخوردهای نامناسب فرزندانش با یکدیگر+۱ آیه
  • رابطه یعقوب علیه السلام و پسرش یوسف علیه السلام، صمیمانه و سرشار از محبّت+۱ آیه
  • هشدار یعقوب علیه السلام، به یوسف علیه السلام از نقل خواب خویش برای برادرانش+۱ آیه
  • یعقوب علیه السلام، نگران اسیب دیدن یوسف علیه السلام، از ناحیه برادرانش+۲ آیه
  • دشمنی اشکار شیطان با انسان، و واداشتن انان به مکر و حیله علیه یکدیگر، از پندهای یعقوب علیه السلام به یوسف علیه السلام
  • کامل شدن نعمت الهی بر یوسف علیه السلام و خاندان یعقوب علیه السلام، از بشارتهای یعقوب علیه السلام به یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • اگاهی یافتن برادران یوسف، از رؤیای او
  • یوسف علیه السلام دارای یازده برادر+۱ آیه
  • مکر و توطیه برادران بر ضدّ یوسف علیه السلام در صورت اطلاع از رؤیای او
  • نگرانی یعقوب علیه السلام از توطیه برادران برضدّ یوسف علیه السلام
  • یعقوب علیه السلام، نگران اسیب دیدن یوسف، از ناحیه برادرانش، در صورت بیان رؤیای خویش
  • اگاهی برادران یوسف به تعبیر خواب
  • رؤیای یوسف علیه السلام و تعبیر یعقوب علیه السلام موجب اگاهی انان به حوادث اینده زندگی یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • منع یوسف علیه السلام از بیان رؤیای خود برای برادران، از سوی پدرش یعقوب علیه السلام
  • یوسف علیه السلام و بیان رؤیای خود برای برادران، زمینه توطیه گری انان علیه وی، از نظر یعقوب علیه السلام
  • مژده یعقوب علیه السلام به برگزیده شدن یوسف علیه السلام از جانب خدا+۱ آیه
  • سرگذشت یوسف علیه السلام، از بهترین داستانهای قران+۴ آیه
  • اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم به سرگذشت یوسف علیه السلام، پس از بیان ان از طریق وحی و قران+۵ آیه
  • توصیه یعقوب علیه السلام به یوسف علیه السلام درباره بازگو نکردن خواب خود (سجده خورشید و ماه و یازده ستاره در برابر او) برای برادران+۱ آیه
  • هشدار یعقوب علیه السلام به یوسف علیه السلام، از دشمنی شیطان با انسان+۱ آیه
  • هراس یعقوب علیه السلام برای یوسف علیه السلام، از توطیه برادران او+۲ آیه
  • اندوه و نگرانی یعقوب علیه السلام از درخواست برادران، برای بردن یوسف علیه السلام به همراه خود+۴ آیه
  • بهره مندی یوسف علیه السلام از الطاف خاص، و علم تعبیر خواب در پرتو ربوبیت و علم و حکمت الهی، از سخنان یعقوب علیه السلام برای وی+۲ آیه
  • فضایل یوسف علیه السلام و بهرهمندی ازنعمتهای الهی همچون اجدادش، از سخنان یعقوب علیه السلام برای او+۲ آیه
  • اظهار نگرانی و وحشت یعقوب علیه السلام از خطر گرگ برای یوسف علیه السلام در صورت اقدام برادران به بردن وی، جهت گردش و بازی+۴ آیه
  • هشدار یعقوب علیه السلام به فرزندش یوسف علیه السلام از دشمنی شیطان نسبت به انسان+۱ آیه
واژه‌ها