آیه ۶۵ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۶۵ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۳

وَلَمَّا فَتَحُوا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَيْهِمْ قَالُوا يَا أَبَانَا مَا نَبْغِي هَٰذِهِ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ إِلَيْنَا وَنَمِيرُ أَهْلَنَا وَنَحْفَظُ أَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيرٍ ذَٰلِكَ كَيْلٌ يَسِيرٌ

و هنگامی که متاع خود را گشودند، دیدند سرمایه آنها به آنها بازگردانده شده! گفتند: «پدر! ما دیگر چه میخواهیم؟! این سرمایه ماست که به ما باز پس گردانده شده است! (پس چه بهتر که برادر را با ما بفرستی؛) و ما برای خانواده خویش موادّ غذایی می‌آوریم؛ و برادرمان را حفظ خواهیم کرد؛ و یک بار شتر زیادتر دریافت خواهیم داشت؛ این پیمانه (بار) کوچکی است!»

معنی کلمات و عبارات
«مَتَاعَهُمْ»: کالای خود را. بار و بنه خویش را. «مَا نَبْغِی»: مگر چه می‌خواهیم؟ مگر چه انتظاری داریم؟ «نَمِیرُ»، غذا و خوراک حمل می‌کنیم. از واژه (میرَة) به معنی طعام و خوراکی که از جاهای دیگر وارد کنند. «کَیْل»: (نگا: یوسف / ). «کَیْلٌ یَسِیرٌ»: گندم و غلّه اندکی است. گندم و غلّه‌ای است که ساده و آسان به دست می‌آید.
نزول
نکات آیه
۱- فرزندان یعقوب پس از گزارش سفر ، به گشودن محموله هاى خریدارى شده از مصر پرداختند. «و لما فتحوا متعهم» ۲- فرزندان یعقوب با گشودن محموله هاى خویش ، بهاى غلات خریدارى شده از مصر را در میان آنها یافتند. «و لما فتحوا متعهم وجدوا بضعتهم ردّت إلیهم» ۳- فرزندان یعقوب با مشاهده بهاى باز گردانده شده ، شادمان شدند و آن را به یعقوب گزارش کردند. «قالوا یأبانا ما نبغى هذه بضعتنا ردّت إلینا» «ما» در «ما نبغى» استفهامیه و مفعول براى نبغى است. «بغى» به معناى خواستن و طلب کردن مى باشد. جمله «ما نبغى» ; یعنى ، [بیش از این] چه مى خواهیم؟ ۴- اطمینان فرزندان یعقوب به باز گردانده شدن سرمایه خویش نه رخ دادن اشتباه و خطا از ناحیه کارگزاران یوسف «وجدوا بضعتهم ردّت إلیهم ... هذه بضعتنا ردّت إلینا» جمله «رُدّت إلینا» «دلالت بر آن دارد که فرزندان یعقوب بضاعت خویش را با این وصف که به آنان بازگردانده شده است ، یافتند ; یعنى ، این گمان را نداشتند که اشتباهى رخ داده است تا خویشتن را به ارجاع آن ملزم ببینند. ۵- فرزندان یعقوب به وى خاطرنشان کردند که عزیز مصر (یوسف) بدون آگاهى ایشان و بدون کمترین امتنانى ، بضاعت آنان را بازگردانده است. «هذه بضعتنا ردّت إلینا» آوردن فعل «رُدّت» به صورت مجهول و یاد نکردن از فاعل آن براى رساندن این معناست که باز گرداننده به گونه اى عمل کرده که ما متوجّه او نشویم و احساس کوچکى و شرمندگى نکنیم. ۶- فرزندان یعقوب در کنار پدر و پیرامون او زندگى مى کردند. «و لما فتحوا متعهم ... قالوا یأبانا ما نبغى هذه بضعتنا ردّت إلینا» ۷- فرزندان یعقوب با مشاهده سرمایه بازگردانده شده ، تلاش مجددى را براى جلب توافق پدر با مسافرت کردن بنیامین آغاز کردند. «قال هل ءامنکم ... یأبانا ما نبغى هذه بضعتنا ردّت إلینا و نمیر أهلنا و نحفظ أخانا» سخنان فرزندان یعقوب (ما نبغى هذه بضاعتنا...) به قرینه مخاطب قرار دادن یعقوب (یا أبانا)، در راستاى جلب موافقت وى براى سفر بنیامین بود. ۸- حدس و پیش بینى یوسف(ع) (تقویت عزم برادرانش براى آمدن به مصر با مشاهده بهاى باز گردانده شده) حدسى صائب و نظرى بجا بود. «لعلهم یعرفونها ... لعلهم یرجعون ... ما نبغى هذه بضعتنا ردّت إلینا و نمیر أهلنا» ۹- فرزندان یعقوب متکفل تهیه آذوقه براى خاندان وى ، و سفر به مصر تنها راه ایشان براى فراهم کردن طعام «و نمیر أهلنا» «میرة» به معناى طعام است و «میر» (مصدر نمیر) به معناى تهیه کردن و فراهم آوردن طعام مى باشد. ۱۰- ضرورت تهیه طعام ، دغدغه خاطر نداشتن براى بهاى آذوقه و لطف و عنایت خاص دربار مصر به فرزندان یعقوب ، دلیلهاى آنان براى لزوم سفر به مصر و اصرارشان بر جلب موافقت پدر با مسافرت بنیامین «ما نبغى هذه بضعتنا ردّت إلینا و نمیر أهلنا» سخنان فرزندان یعقوب (یا أبانا هذه ...) در راستاى جلب رضایت وى براى سفر بنیامین است و هر جمله آن اشاره به دلیلى بر لزوم این مسافرت دارد. فرزندان یعقوب با جمله «ما نبغى ...» بیان مى دارند که مورد توجه خاص عزیز مصر قرار گرفته اند و سزاوار نیست درخواست او (آوردن بنیامین) را برآورده نسازند. آنان با عطف جمله «نمیر أهلنا» بر جمله اى مقدر نظیر «نستظهر بها» (از این بضاعت باز گردانده شده براى تهیه آذوقه کمک مى گیریم) بیان مى کنند که مشکل نداشتن بهاى آذوقه را ندارند و با جمله «نحفظ أخانا» مى رسانند که به خاطر پاسخ مثبت به عزیز مصر و دریافت آذوقه، ملزم به حفظ برادرشان هستند و با جمله «ذلک کیل یسیر» بیان مى کنند که سخت نیازمند تهیه طعام هستند. ۱۱- تعهد مجدد و محبت آمیز فرزندان یعقوب براى حفاظت از برادرشان بنیامین در سفر به مصر «نمیر أهلنا و نحفظ أخانا» ۱۲- لغو تحریم آذوقه و اضافه شدن یک بار شتر غلّه با آمدن بنیامین به مصر ، از دلیلهاى ارائه شده به یعقوب(ع) براى جلب موافقت آن حضرت به روانه ساختن بنیامین «و نزداد کیل بعیر ذلک کیل یسیر» «ازدیاد» (مصدر «نزداد» از باب افتعال) به معناى درخواست زیاده و اضافه است. «کیل بعیر» ; یعنى، بار و محموله اى که معمولاً بر یک شتر حمل مى کنند. گفتنى است جمله هاى «فإن لم تأتونى به فلاکیل لکم ...» و «منع منا الکیل» دلالت مى کند بر اینکه یوسف(ع) اعطاى سهمیه به فرزندان یعقوب را بدون همراهى بنیامین ممنوع و تحریم کرد. بنابراین مراد از «نزداد کیل بعیر» این است که اگر بنیامین را به همراه ببریم علاوه بر لغو تحریم، یک بار اضافه نیز مطالبه مى کنیم. ۱۳- جیره بندى سرانه ، برنامه یوسف(ع) براى توزیع غلات در دوران قحطى هفت ساله «نزداد کیل بعیر» چون با آمدن بنیامین به مصر ، فرزندان یعقوب یک بار شتر علاوه بر بارهاى خویش مى گرفتند چند نکته استفاده مى شود: ۱- جیره بندى سرانه بوده است. ۲- سهمیه و جیره بیش از یک بار شتر نبوده است. ۱۴- یوسف(ع) به هر فرد در هر نوبت ، تنها یک بار شتر غلّه مى فروخت. «نزداد کیل بعیر» ۱۵- تحویل سهمیه هر فرد به شخص متقاضى ، از جمله مقررات وضع شده از ناحیه یوسف براى توزیع غلات در دوران قحطى هفت ساله «نزداد کیل بعیر» چنان چه کسى مى توانست سهمیه دیگرى را دریافت کند «نزداد کیل بعیر» (با آمدن بنیامین یک بار شتر اضافه دریافت مى کنیم) به عنوان یک دلیل مستقل براى لزوم مسافرت بنیامین به مصر مطرح نمى شد. ۱۶- شتر وسیله متعارف حمل کالا ، در مصر و کنعان باستان «و نزداد کیل بعیر» ۱۷- فرزندان یعقوب غلّه دریافتى در سفر اول را براى قحطى پیش آمده کافى نمى دانستند و سفر به مصر را براى دریافت سهمیه اى دیگر ضرورى مى شمردند. «ذلک کیل یسیر» «ذلک» اشاره به متاع و آذوقه اى است که فرزندان یعقوب در سفر نخست دریافت کرده بودند. «یسیر» به معناى اندک است و روشن است که اندک بودن به لحاظ دوره قحطى مى باشد. ۱۸- ضرورت تلاش براى تأمین آذوقه و پرهیز از غفلت و سستى در تأمین معاش آینده «نمیر أهلنا ... ذلک کیل یسیر» ۱۹- جواز اندوخته ساختن آذوقه براى مصارف شخصى حتى در دوران قحطى و کمبود مواد غذایى «نمیر أهلنا ... ذلک کیل یسیر»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۵)
  • تعهّد دوباره و محبّتامیز فرزندان یعقوب(علیه السلام)برای حفاظت و مراقبت از بنیامین
  • لغو تحریم و اضافه شدن اذوقه در صورت همراهشدن بنیامین با برادرانش در سفر به مصر دلیل انان جهت ترغیب یعقوب(علیه السلام) برای همراهی بنیامین
  • یعقوب(علیه السلام)، پدر برادران یوسف+۸ آیه
  • علاقه شدید یعقوب(علیه السلام)، به فرزندش بنیامین+۲ آیه
  • علاقه شدید یعقوب(علیه السلام)، به فرزندش بنیامین+۲ آیه
  • تعجّب فرزندان یعقوب از مشاهده سرمایههای خود در بارهایشان
  • توجّه به کفایت خدا در تمام امور، زمینه توکّل بر او
  • تحریم اعطای خوردنی از سوی یوسف(علیه السلام) بر برادران، در صورت همراه نیاوردن بنیامین به مصر در سفر بعدی+۲ آیه
  • لغو تحریم اعطای اذوقه و خوردنی و اضافه شدن یک بار شتر غلّه با امدن بنیامین به مصر، از دلیلهای ارایه شده به یعقوب(علیه السلام)، برای جلب موافقتش به روانه ساختن بنیامین+۱ آیه
  • تهیّه خوردنی برای خانواده یعقوب از سوی فرزندانش با مال التجاره بازگردانده شده، از سوی یوسف(علیه السلام)
  • سخاوت یوسف(علیه السلام)، زمینه دیدار با بنیامین+۶ آیه
  • انتظار خواسته ای جدید، در پی بازگردانده شدن سرمایه، پرسش انکاری فرزندان یعقوب، برای جلب موافقت ان حضرت با فرستادن بنیامین
  • انتظار خواسته ای جدید، در پی بازگردانده شدن سرمایه، پرسش انکاری فرزندان یعقوب، برای جلب موافقت ان حضرت با فرستادن بنیامین
  • شتر، وسیله متعارف حمل کالا، در زمان یعقوب(علیه السلام)
  • ناکافی بودن غلّه دریافتی سفر اوّل برای رفع قحطی، عامل بار بستن مجدّد کاروان فرزندان یعقوب، برای سفر دوم به سوی مصر+۱ آیه
  • موافقت یعقوب(علیه السلام) با رفتن بنیامین با کاروان برادران خود به مصر+۱ آیه
  • رونق و توسعه کشاورزی در مصر باستان، در زمان یوسف(علیه السلام)+۵ آیه
  • تدبیر و مدیریّت یوسف(علیه السلام) در مصر باستان، عامل مهم، در توسعه کشاورزی ان+۵ آیه
  • کفالت و متعهّد شدن فرزندان یعقوب برای باز گرداندن بنیامین به پدر+۲ آیه
  • بار شتر و محموله ان معیاری برای پیمانه کالا، در دوران یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • یوسف علیه السلام دارای اختیارات ویژه، در مصرف بیتالمال و بذل و بخشش اذوقههای ذخیره شده+۲ آیه
  • استفاده مردم کنعان از محصولات کشاورزی مصر، در دوران قحطی و خشکسالی ان منطقه+۴ آیه
  • تهیه اذوقه از مصر عامل حرکت کاروان کنعایان از موطن خود+۵ آیه
  • فقر و فلاکت خاندان یعقوب در سرزمین کنعان، قبل از کوچ به مصر+۱ آیه
  • فرزندان یعقوب، دارای اهل و عیال+۱ آیه
  • ورود به مصر و مراجعه به یوسف علیه السلام، تنها راه تامین اذوقه برای برادران، در سالهای قحطی+۲ آیه
  • اسان بودن دریافت اذوقه از عزیز مصر، از دلایل برادران یوسف برای جلب موافقت پدر با مسافرت بنیامین
  • اظهار محبّت برادران به بنیامین، هنگام تقاضای خود از پدر، جهت بردن او به مصر+۱ آیه
  • تلاش دوباره برادران یوسف برای جلب موافقت پدر، در فرستادن بنیامین به همراه انان به مصر، با مشاهده سرمایه بازگردانده شده
  • دغدغه خاطر نداشتن برای بهای اذوقه، از دلایل ارایه شده از سوی برادران یوسف، برای لزوم سفر به مصر
  • لطف و عنایت ویژه دربار مصر به کاروان برادران یوسف، از دلایل ارایه شده از سوی برادران، برای لزوم سفر به مصر و اصرارشان بر جلب موافقت پدر با مسافرت بنیامین
  • اندک بودن اذوقه سفر و ضرورت تهیه طعام، یکی از دلایل برادران یوسف، برای جلب موافقت پدر با مسافرت بنیامین به همراه انان
  • اسان بودن دریافت اذوقه از عزیز مصر، از دلایل برادران یوسف، برای جلب موافقت پدر با مسافرت بنیامین
  • پافشاری و اصرار برادران یوسف بر جلب موافقت پدر، با مسافرت بنیامین به همراه انان به مصر+۱ آیه
  • تعجّب و شگفتی برادران یوسف، از مشاهده بهای اذوقه در محموله خویش
  • تعهّد برادران یوسف با پدر، برای حفاظت از بنیامین، در سفر به مصر+۳ آیه
  • ناتوانی برادران یوسف در عمل به تعهّد با پدر خویش، در باز گرداندن بنیامین از مصر+۳ آیه
  • زندگی کردن خانواده برادران یوسف علیه السلام درکنار پدر و پیرامون او
  • درخواست برادران یوسف از پدر، برای فرستادن بنیامین، همراه انان در سفر به مصر، جهت دریافت اذوقه+۱ آیه
  • یافتن بهای اذوقه از سوی برادران در محمولههای خویش، پس از رسیدن به کنعان+۱ آیه
  • شادمانی برادران یوسف از بازگردانده شدن سرمایهشان، به وسیله عزیز مصر
  • اگاهی برادران یوسف از برگردانده شدن اموال و کالاهای خود، پس از بازگشت به خانواده خود+۱ آیه
  • تحریم اذوقه بدون همراهی بنیامین، گزارش برادران یوسف برای پدر+۲ آیه
  • یافتن بهای اذوقه از سوی برادران در بارهای خویش پس از رسیدن به کنعان+۱ آیه
  • گشایش محمولههای خریداری شده از مصر، به وسیله برادران، پس از گزارش سفر+۲ آیه
  • تجارت یوسف علیه السلام با برادران خود، به وسیله کیل و پیمانه+۳ آیه
  • توسل یوسف پیامبر علیه السلام به عوامل و اسباب عادی، برای رسیدن به هدف+۹ آیه
  • گرفتاری خاندان یوسف به فقر و مسکنت، در سرزمین کنعان+۱ آیه
  • رواج دادوستد و تجارت با پیمانه و کیل، در عصر یوسف علیه السلام+۵ آیه
  • بار شتر و محموله ان، معیاری برای پیمانه کالا در دوران یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • شتر، وسیله متعارف حمل کالا، در زمان یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • تحویل مواد غذایی به مقیاس سرانه، در دوران یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • جیرهبندی سرانه، از برنامههای یوسف علیه السلام برای توزیع غلات، در دوران قحطی هفت ساله و شرایط بحرانی
  • نقش مدیریت یوسف علیه السلام در انتقال و هجرت خاندانش، از کنعان به مصر+۲۰ آیه
  • نقشه یوسف علیه السلام برای اوردن بنیامین به مصر+۲۳ آیه
واژه‌ها