آیه ۶ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۶ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۶

وَ كَذٰلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَ يُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَ يُتِمُ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَ عَلَى آلِ يَعْقُوبَ كَمَا أَتَمَّهَا عَلَى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْرَاهِيمَ وَ إِسْحَاقَ إِنَ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

و این گونه پروردگارت تو را برمی‌گزیند؛ و از تعبیر خوابها به تو می‌آموزد؛ و نعمتش را بر تو و بر خاندان یعقوب تمام و کامل می‌کند، همان‌گونه که پیش از این، بر پدرانت ابراهیم و اسحاق تمام کرد؛ به یقین، پروردگار تو دانا و حکیم است!»

معنی کلمات و عبارات
«یَجْتَبِیکَ»: تو را برمی‌گزیند و برای نبوّت انتخاب می‌کند. «تَأْویلِ»: تعبیر. تفسیر. «الأحَادِیثِ»: سخنان. مراد خوابها و رؤیاها است. «أَبَوَیْکَ»: پدرانت. مراد جدّ او اسحاق و جدّ پدرش ابراهیم است.
نزول
نکات آیه
۱- رؤیاى یوسف(ع) حاکى از برگزیده شدنش از ناحیه خدا و خالص شدن او براى خداوند بود. «و کذلک یجتبیک ربک» «اجتباء» به معناى گزینش کردن و براى خود خالص ساختن است. بنابراین «یجتبیک ربک» ; یعنى ، پروردگارت تو را برمى گزیند و براى خویش خالص مى گرداند ، به طورى که نصیبى در تو براى غیر او نخواهد بود. ۲- برگزیده شدن یوسف(ع) از جانب خداوند ، بشارت یعقوب(ع) به یوسف «و کذلک یجتبیک ربک» ۳- رؤیا ، دریچه اى براى آگاهى به غیب و امور نهانى «إنى رأیت أحد عشر کوکبًا ... کذلک یجتبیک ربک و یعلمک» ۴- یعقوب(ع) بهره مند از دانش تعبیر و تأویل رؤیاها «إنى رأیت أحد عشر کوکبًا ... کذلک یجتبیک» ۵- آینده یوسف(ع) و برگزیده شدنش ، بر آن منوالى بود که در خواب دیده بود. «کذلک یجتبیک ربک» ۶- گزینش انسانهاى لایق از ناحیه خداوند ، پرتوى از ربوبیت اوست. «کذلک یجتبیک ربک» ۷- دستیابى به دانش تعبیر رؤیا و تحلیل صحیح رخدادها ، از بشارتهاى یعقوب(ع) به فرزندش یوسف «و کذلک ... یعلمک من تأویل الأحادیث» «احادیث» جمع حدیث است. راغب در مفردات در معناى کلمه حدیث گفته است: هر کلامى که با شنیدن و یا از طریق وحى - چه در بیدارى و چه در خواب - به انسان برسد، به آن حدیث گفته مى شود. بنابراین مراد از «الأحادیث» هم مى تواند رؤیاها باشد و هم اخبارِ حوادث و رویدادها. «تأویل رؤیا» ; یعنى، آن واقعیت خارجى که در خواب به نحوى جلوه گر مى شود و خواب گویاى آن است. «تأویل اخبار» ; یعنى، علل تحقق حوادث و فرجام آنها. ۸- رؤیاى یوسف ، موجب آگاهى یعقوب(ع) به برگزیده شدن یوسف(ع) و دستیابى او به دانش تعبیر خواب و تحلیل صحیح حوادث شد. «إنى رأیت أحد عشر ... کذلک یجتبیک ربک و یعلمک من تأویل الأحادیث» ۹- خضوع و سجود ستارگان ، ماه و خورشید براى انسان در رؤیا ، نشان برگزیده شدن و دستیابى او به علم و دانش است. «إنى رأیت أحد عشر کوکبًا ... کذلک یجتبیک ربک و یعلمک» ۱۰- کامل شدن نعمت الهى بر یوسف و خاندان یعقوب ، از بشارتهاى یعقوب(ع) به فرزندش یوسف(ع). «و یتم نعمته علیک و على ءال یعقوب» ۱۱- یعقوب(ع) از رؤیاى یوسف دریافت که خداوند نعمت کامل خویش را بر یوسف(ع) و خاندان یعقوب ، ارزانى خواهد داشت. «إنى رأیت أحد عشر کوکبًا ... یتم نعمته علیک و على ءال یعقوب» ۱۲- خداوند به واسطه یوسف(ع) ، نعمت کامل و تمام خویش را بر خاندان یعقوب ارزانى داشت. «و کذلک ... و یتم نعمته علیک و على ءال یعقوب» یوسف(ع) از خاندان یعقوب(ع) بود و «آل یعقوب» شامل او نیز مى شد. بنابراین آوردن «علیک» و عطف کردن «آل یعقوب» بر آن، مى تواند حاکى از نکته اى باشد که در برداشت فوق آمده است. قابل ذکر است که تأویل ستارگان، ماه و خورشید بر برادران و پدر و مادر یوسف(ع) مؤید آن نکته است. ۱۳- ابراهیم و اسحاق(ع) از نعمت کامل و تمام الهى برخوردار بودند. «کما أتمّها على أبویک من قبل إبرهیم و إسحق» ۱۴- نعمتهایى که خداوند به یوسف(ع) و آل یعقوب ارزانى داشت ، مسانخ و هم طراز نعمتهایى بود که به ابراهیم و اسحاق(ع) اعطا کرده بود. «یتم نعمته علیک ... کما أتمّها على أبویک» ۱۵- یوسف(ع) آگاه به بهره مندى ابراهیم و اسحاق(ع) از نعمتهاى کامل الهى «کما أتمّها على أبویک من قبل» ۱۶- نیاکان در شایستگى نسلشان براى بهره مند شدن از نعمتهاى الهى ، نقشى بسزا دارند. «یتم نعمته علیک ... کما أتمّها على أبویک من قبل» کلمه «کما» گاهى براى تشبیه به کار مى رود و گاهى براى تعلیل برداشت فوق براساس دومین معناى یاد شده است. قابل ذکر است که در این گونه موارد مراد از علت ، علت تامه نیست بلکه مقصود اقتضا و زمینه مى باشد. ۱۷- ابراهیم و اسحاق(ع) ، پدران یعقوب و یوسف(ع) بودند. «على أبویک من قبل إبرهیم و إسحق» ۱۸- اجداد پدرى به منزله پدر از دیدگاه قرآن «کما أتمّها على أبویک من قبل إبرهیم و إسحق» ۱۹- ابراهیم و اسحاق(ع) ، به هنگام شروع داستان یوسف (خواب دیدن ستارگان ، خورشید و ماه) در حال حیات نبودند. «کما أتمّها على أبویک من قبل» برداشت فوق ، از قید «من قبل» استفاده مى شود. البته این در صورتى است که «من قبل» قید براى «أبویک» باشد ، نه متعلق به «أتمّها». ۲۰- خداوند ، علیم (بسیار دانا) و حکیم (سنجیده کار) است. «إن ربک علیم حکیم» ۲۱- فضیلتهاى یوسف(ع) و نعمتهاى عطا شده به او و حضرت ابراهیم و اسحاق(ع) و خاندان یعقوب ، جلوه هایى از ربوبیت خداوند «یجتبیک ربک ... و یتم نعمته علیک و على ءال یعقوب ... إن ربک علیم حکیم» ۲۲- حکیمانه بودن افعال خدا و آگاهى او به ویژگیهاى یوسف(ع) ، موجب شد تا او را برگزیند و تعبیر رؤیا و تحلیل حوادث را به آن حضرت بیاموزد. «یجتبیک ربک ... إن ربک علیم حکیم» ۲۳- پرورش انبیا ، تبلور حکمت و علم الهى است. «یجتبیک ربک ... إن ربک علیم حکیم» ۲۴- حکمت خدا و علم او به خصلتهاى یوسف(ع) موجب شد تا نعمت خویش را بر خاندان یعقوب کامل کند. «و یتم نعمته علیک و على ءال یعقوب ... إن ربک علیم حکیم» ۲۵- تفاوتهاى بشر در برخوردارى از نعمتهاى الهى، برخاسته از حکمت خداست. «یتم نعمته علیک و على ءال یعقوب ... إن ربک علیم حکیم»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

ابراهیم و دوران یوسفاتمام نعمت بر آل یعقوباتمام نعمت بر ابراهیماتمام نعمت بر اسحاقاسحاق و دوران یوسفاسحاق و یعقوببرگزیدگی انسان هابرگزیدگی یوسفبشارت اتمام نعمتبشارت به یوسفبشارت تحلیل حوادثبشارت دانش تعبیر رؤیاتعبیر رؤیا ی سجده ستارگانتعبیر رؤیای سجده خورشیدتعبیر رؤیای سجده ماهتعلم یوسفزمینه آگاهی یعقوبفرزندان اسحاقفضایل آل یعقوبمنشأ برگزیدگی یوسفنشانه های برگزیدگی انسان هانعمتهای آل یعقوبنقش یوسفنیاکان یعقوبپدری جدیعقوب و برگزیدگی یوسفیعقوب و رؤیای یوسفدانش تعبیر رؤیای یعقوبآثار رؤیای یوسفابراهیم و یعقوبابراهیم و یوسفاتمام نعمت بر یوسفاسحاق و یوسفبشارتهای یعقوبتربیت انبیازمینه علم غیبنعمتهای اسحاقنقش صفات اخلاقیویژگیهای یوسفنیاکان یوسفتعبیر رؤیای یوسفنقش نیاکاندانش تحلیل حوادث یوسفعلم یوسفنعمتهای یوسففرزندان ابراهیمنقش رؤیامعلم یوسفنعمتهای ابراهیممربی انبیاتفاوت اقتصادی انسان هامقامات یوسفآثار علم غیب خدادانش تعبیر رؤیای یوسففضایل اسحاقزمینه نعمتفضایل یعقوبفضایل یوسفنشانه های حکمت خدانشانه های علم خداآثار حکمت خدامشمولان نعمتفضایل ابراهیمتعالیم خداحکیمتاریخ انبیاقصه یوسفعلیمنشانه های ربوبیت خداعطایای خدانعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۹)
  • اتمام نعمت از طرف خداوند بر الیعقوب(علیه السلام)
  • اتمام نعمت الهی بر ابراهیم(علیه السلام)
  • بهرهمندی یوسف(علیه السلام) از علم تعبیر خواب از ارهاصات ان حضرت+۲ آیه
  • به خواب دیدن سجده خورشید و ماه و ستارگان بر خود، از ارهاصات یوسف(علیه السلام) و بیانگر نبوّت اینده وی+۱ آیه
  • برخورداری اسحاق(علیه السلام) از نعمت کامل و تمام الهی
  • یعقوب، فرزند اسحاق+۵ آیه
  • یوسف، از پیامبران بزرگ و از نسل اسحاق
  • اتمام نعمت خداوند بر اسحاق(علیه السلام) از سوی خداوند
  • نعمتهای ارزانیشده به اسحاق(علیه السلام)، جلوه از ربوبیّت پروردگار
  • همسنخ بودن نعمتهای اعطایی خداوند به یوسف با نعمتهای اعطایی او به اسحاق و ابراهیم(علیهما السلام)
  • مژده یعقوب(علیه السلام) به برگزیده شدن یوسف(علیه السلام) از جانب خداوند+۱ آیه
  • ابراهیم و اسحاق(علیهما السلام)، پدران و اجداد یوسف(علیه السلام)
  • اجداد پدری به منزله پدر در قران+۱ آیه
  • نعمتهای عطا شده به یوسف(علیه السلام) و الیعقوب، همانند نعمتهای پدرانش ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام)
  • برخورداری ابراهیم(علیه السلام) از رشد و تربیت ویژه، در پرتو عنایت الهی، بر اساس شایستگی او
  • پرورش اسحاق(علیه السلام)، تبلور حکمت و علم الهی
  • برگزیدگی یوسف(علیه السلام) و مشمول رحمت خاصّ خود قرار دادن او از سوی خداوند، در جهت تربیت و پرورش او
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۷ آیه
  • اتمام نعمت الهی بر یوسف و یعقوب(علیهما السلام)، مانند اتمام نعمت الهی بر پدران یوسف، ابراهیم و اسحاق(علیهم السلام)
  • تعلیم تاویل رؤیا، از طرف خداوند به یوسف(علیه السلام)+۳ آیه
  • تعلیم تعبیر خواب به یوسف(علیه السلام)، از نعمتهای خداوند به ان حضرت
  • حکمت خداوند، امیخته با علم او+۴ آیه
  • برگزیدگی یوسف(علیه السلام)، بهره مندی وی از علم تعبیر خواب و اتمام نعمت بر او و ال یعقوب، جلوه ای از حکمت خدا
  • برگزیدگی یوسف(علیه السلام) برای نبوّت، از ناحیه خداوند، پرتوی از ربوبیّت او
  • تعلیم تعبیر خواب و تحلیل حوادث به یوسف(علیه السلام)، پرتوی از ربوبیّت الهی+۲ آیه
  • حکمت خدا، برخاسته از ربوبیّت او+۲ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی علم و اگاهی او+۲ آیه
  • برخورداری انسان از نعمتها، اقتضای ربوبیّت خدا
  • رؤیا، صورت و نمودی از حوادث و دریچه ای برای اگاهی به اینده+۲ آیه
  • رؤیای یوسف(علیه السلام) و تعبیر یعقوب(علیه السلام)، موجب اگاهی انان به حوادث اینده زندگی یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • رؤیای یوسف(علیه السلام)، از موارد صادق و تحقّق تعبیر و تاویل ان، در زندگی وی+۳ آیه
  • بشارت یعقوب(علیه السلام) به یوسف(علیه السلام) به برخورداری وی از علم تعبیر خواب
  • علم تعبیر رؤیا و دانش تحلیل حوادث، از نعمتهای خداوند+۲ آیه
  • رسیدن به مقام نبوّت، بخشی از تعبیر رؤیای یوسف(علیه السلام) به وسیله یعقوب(علیه السلام)+۲ آیه
  • خداوند، تعلیم دهنده تعبیر رؤیا به یوسف(علیه السلام)+۳ آیه
  • یعقوب(علیه السلام)، از تعبیرکنندگان رؤیای یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • خدا، منشا شناخت انسانها+۲ آیه
  • تعلیم تعبیر رؤیا به یوسف(علیه السلام)، از عطایای خدا به وی+۶ آیه
  • اعطای نبوّت و برگزیدن انبیا، برخاسته از علم گسترده الهی
  • یوسف(علیه السلام)، دارنده علم لدنّی+۵ آیه
  • علم، نعمتی بزرگ و شایسته شکر و سپاس
  • علیم / اسماوصفات+۴ آیه
  • تعبیر شدن رؤیای سجده ماه برای یوسف علیه السلام و نیز سجده خورشید و ماه و یازده ستاره، به برگزیدگی او از سوی خداوند+۱ آیه
  • مُتِمّ/ اسما و صفات
  • برخورداری از نعمت الهی، از عوامل مدح
  • مُعلّم/ اسماوصفات+۳ آیه
  • یوسف علیه السلام، برخوردار از مقام نبوّت+۲ آیه
  • اتمامنعمت الهی بر ابراهیم علیه السلام جلوه علم و حکمت خداوند
  • اتمامنعمت بر اسحاق علیه السلام، جلوه علم و حکمت خداوند
  • اتمامنعمت الهی بر یوسف علیه السلام و خاندان یعقوب، از بشارتهای یعقوب علیه السلام به فرزندش یوسف علیه السلام هنگام شنیدن رؤیای وی
  • اتمامنعمت الهی بر یوسف علیه السلام، جلوه علم و حکمت خداوند+۱ آیه
  • اتمام نعمت از طرف خداوند بر الیعقوب
  • برگزیدگی یوسف علیه السلام از جانب خداوند و اگاه شدن او از تعبیر خواب، اتمام نعمت خداوند بر الیعقوب
  • نعمتهای عطا شده به یوسف علیه السلام و الیعقوب، همانند نعمتهای پدرانشان ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام
  • اتمام نعمت الهی بر ابراهیم علیه السلام
  • همانندی نعمتهای عطا شده به ابراهیم علیه السلام و یوسف علیه السلام و ال یعقوب
  • اتمام نعمت خداوند بر اسحاق علیه السلام از سوی خداوند
  • نعمتهای ارزانی شده به اسحاق علیه السلام، جلوهای از ربوبیت خداوند
  • همسنخ بودن نعمتهای اعطایی خداوند به اسحاق، ابراهیم و یوسف علیهم السلام
  • همانندی نعمتهای عطا شده به اسماعیل علیه السلام، با نعمتهای عطا شده به یوسف علیه السلام و ال یعقوب
  • نعمتهای عطا شده به یوسف علیه السلام و ال یعقوب، همانند نعمتهای عطا شده به پدرانش ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام
  • تعلیم تعبیر خواب به یوسف علیه السلام، از نعمتهای خداوند به ان حضرت+۱ آیه
  • علم تعبیر خواب، از نعمتهای الهی عطا شده به یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • حضرت ابراهیم و اسحاق علیهما السلام از نیاکان حضرت یوسف+۳ آیه
  • اگاهی یعقوب علیه السلام به تعبیر خواب+۱ آیه
  • اطلاع یعقوب و یوسف علیهما السلام از غیب، به وسیله رؤیا+۲ آیه
  • ابراهیم علیه السلام، از نیاکان یعقوب+۱ آیه
  • نیاکان یعقوب انسانهایی خداپرست+۱ آیه
  • اسحاق علیه السلام پدر یعقوب علیه السلام+۵ آیه
  • کامل شدن نعمت الهی بر یوسف علیه السلام و خاندان یعقوب علیه السلام، از بشارتهای یعقوب علیه السلام به یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • برگزیده شدن یوسف علیه السلام از جانب خداوند، بشارت یعقوب علیه السلام به یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • دستیابی به دانش تعبیر خواب و تحلیل صحیح رخدادها، از بشارتهای یعقوب علیه السلام به فرزندش یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • بهرهمندی یوسف علیه السلام از علم تعبیر خواب، از ارهاصات ان حضرت+۲ آیه
  • به خواب دیدن سجده خورشید و ماه و ستارگان بر خود، از ارهاصات یوسف علیه السلام و بیانگر نبوّت اینده وی+۱ آیه
  • خداوند، کاملکننده نعمت بر برادران یوسف، به واسطه نجات انان از رنج و سختی، از طریق یوسف علیه السلام
  • برخوردار شدن برادران یوسف، از فرجام و عاقبتی نیک
  • نبوّت و پیامبری برادران یوسف
  • خداوند، کامل کننده نعمت بر برادران یوسف، به وسیله قرار دادن پیامبری در نسل انان
  • یعقوب علیه السلام، پدر یوسف علیه السلام+۴ آیه
  • برگزیدگی یوسف علیه السلام و مشمول رحمت خاصّ خود قرار دادن، در راستای تربیت او از سوی خدا
  • تعلیم تاویل و تعبیر رؤیا، از طرف خدا به یوسف علیه السلام+۳ آیه
  • تعلیم تعبیر خواب به یوسف علیه السلام، از نعمتهای خدا به ان حضرت
  • رؤیای یوسف علیه السلام و تعبیر یعقوب علیه السلام موجب اگاهی انان به حوادث اینده زندگی یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • رؤیای یوسف علیه السلام، از موارد صادق و تحقق تعبیر و تاویل ان، در زندگی وی+۲ آیه
  • مژده یعقوب علیه السلام به برگزیده شدن یوسف علیه السلام از جانب خدا+۱ آیه
  • یوسف علیه السلام، از صاحبان و دارندگان علم لدنّی+۵ آیه
  • سرگذشت یوسف علیه السلام، از بهترین داستانهای قران+۳ آیه
  • اگاهی پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم به سرگذشت یوسف علیه السلام، پس از بیان ان از طریق وحی و قران+۳ آیه
  • نعمتهای عطا شده به یوسف علیه السلام، از جلوههای ربوبیت خدا+۱ آیه
  • اتمام نعمت خدا بر یوسف علیه السلام همچون نعمتهای اعطایی به پدران و اجدادش اسحاق و ابراهیم علیهما السلام+۱ آیه
  • ابراهیم و اسحاق علیهما السلام، از اجداد یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • توصیه یعقوب علیه السلام به یوسف علیه السلام درباره بازگو نکردن خواب خود (سجده خورشید و ماه و یازده ستاره در برابر او) برای برادران+۱ آیه
  • بهره مندی یوسف علیه السلام از الطاف خاص، و علم تعبیر خواب در پرتو ربوبیت و علم و حکمت الهی، از سخنان یعقوب علیه السلام برای وی+۲ آیه
  • فضایل یوسف علیه السلام و بهرهمندی ازنعمتهای الهی همچون اجدادش، از سخنان یعقوب علیه السلام برای او+۱ آیه
  • اظهار نگرانی و وحشت یعقوب علیه السلام از خطر گرگ برای یوسف علیه السلام در صورت اقدام برادران به بردن وی، جهت گردش و بازی+۲ آیه
  • جایگاه ویژه یوسف علیه السلام در خاندان یعقوب
  • بشارت یعقوب علیه السلام به یوسف علیه السلام به برخورداری وی از علم تعبیر خواب
  • علم تعبیر رؤیا و دانش تحلیل حوادث، از نعمتهای خداوند به یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • خداوند، تعلیم دهنده تعبیر رؤیا به یوسف علیه السلام+۳ آیه
واژه‌ها