سوره یونس، آیه ۳۱ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۲
قُلْ مَن يَرْزُقُكُم مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّن يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَن يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ
بگو: «چه کسی شما را از آسمان و زمین روزی میدهد؟ یا چه کسی مالک (و خالق) گوش و چشمهاست؟ و چه کسی زنده را از مرده، و مرده را از زنده بیرون میآورد؟ و چه کسی امور (جهان) را تدبیر میکند؟» بزودی (در پاسخ) میگویند: «خدا»، بگو: «پس چرا تقوا پیشه نمیکنید (و از خدا نمیترسید)؟!
معنی کلمات و عبارات
«مَن یُخْرِجُ الْحَیَّ ...»: (نگا: آلعمران / ، انعام / ). «یُدَبِّرُ الْأَمْرَ»: (نگا: یونس / . «أَفَلا تَتَّقُونَ»: آیا از خشم و عذاب خدا نمیپرهیزید.
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - روزى بخش انسانها، کسى جز خدا نیست. «قل من یرزقکم من السماء و الأرض ... فسیقولون اللّه»
۲ - آسمان و زمین، دو منبع روزى براى انسانها «قل من یرزقکم من السماء و الأرض»
۳ - تأمین بىوقفه رزق و روزى انسانها از سوى خدا، جلوه اى از ربوبیت بى همتاى اوست. «قل من یرزقکم من السماء و الأرض»
این آیه شریفه - به قرینه آیه بعد - در مقام رد پندار ربوبیت غیر خدا و توجّه دادن شرک پیشگان به ربوبیت بى همتاى خداست. گفتنى است که به کارگیرى فعل مضارع (یرزقکم) بیانگر استمرار روزى و بىوقفه بودن آن است.
۴ - شرک پیشگان عصر بعثت با وجود اعتقادشان به رازقیت و روزى بخشى خدا، ربوبیت بى شریک او را باور نداشتند. «قل من یرزقکم من السماء و الأرض ... فسیقولون اللّه»
ضمیر فاعلى در «سیقولون» به مشرکان بر مى گردد.
۵ - شنوایى و بینایى و دیگر حواس انسان، تحت مالکیت و فرمان خداست. «أمن یملک السمع و الأبصر»
کلمه «یملک» مى تواند از مصدر «مِلک» (مالک بودن) و نیز مى تواند از «مُلک» (فرمانروایى) باشد.
۶ - شنوایى و بینایى، از مهمترین و کارآمدترین قواى موجود در انسان «أمن یملک السمع و الأبصر»
گزینش دو قوه «شنوایى» و «بینایى»، از میان دیگر قوا، مفید برداشت فوق است.
۷ - شنوایى و بینایى و دیگر حواس، از جلوه هاى ربوبیت خدا بر انسانها «أمن یملک السمع و الأبصر»
۸ - شرک پیشگان عصر بعثت، در عین اینکه به مالکیت و حاکمیت خدا بر قوا و حواس آدمى اعتقاد داشتند، منکر ربوبیت او بودند. «أمن یملک السمع و الأبصر... فسیقولون اللّه»
۹ - شرک پیشگان عرب جاهلى با وجود اینکه خدا را پدید آورنده جانداران از موجودات بى جان و موجودات بى جان را از جانداران مى دانستند، منکر ربوبیت و پروردگارى او بودند. «و من یخرج الحى من المیت و یخرج المیت من الحى ... فسیقولون اللّه»
۱۰ - پیدایش مستمر و بىوقفه موجودات جاندار از پدیده هاى بى جان و موجودات بى جان از پدیده هاى جاندار، از نشانه هاى ربوبیت خدا «و من یخرج الحى من المیت و یخرج المیت من الحى ... فسیقولون اللّه»
۱۱ - خداست که پیوسته موجود زنده را از جسم مرده و مرده را از جسم زنده پدید مى آورد. «و من یخرج الحى من المیت و یخرج المیت من الحى ... فسیقولون اللّه»
به کارگیرى فعل مضارع در «یخرج الحى» و «یخرج المیت» بیانگر استمرار پیدایش مرگ و حیات است.
۱۲ - مشرکان عرب جاهلى با وجود اعتقادشان به اینکه تدبیر امور جهان در دست خداست، منکر ربوبیت و پروردگارى بى همتاى او بودند. «و من یدبر الأمر فسیقولون اللّه»
۱۳ - وحدت تدبیر در جهان آفرینش، نشانه وحدت ربوبیت و بى اساس بودن اندیشه شرک است. «و من یدبر الأمر فسیقولون اللّه»
وحدت تدبیر از وحدت مدبر - که جمله «و من یدبر الأمر» بر آن دلالت دارد - استفاده مى شود.
۱۴ - جهان آفرینش، پیوسته نیازمند تدبیر خداست. «و من یدبر الأمر فسیقولون اللّه»
به کارگیرى فعل مضارع (یدبر) - که بیانگر استمرار است - مفید برداشت فوق مى باشد.
۱۵ - تدبیر امور جهان آفرینش، تنها در دست خداست. «و من یدبر الأمر فسیقولون اللّه»
«ال» در «الأمر» عوض از مضاف الیه محذوف است و به قرینه مقام - که در بیان ربوبیت خدا بر جهان و انسانهاست - تقدیر آن «و من یدبر أمر الخلق» مى باشد.
۱۶ - شرک پیشگى و انکار ربوبیت خدا - على رغم اعتقاد به رازقیت، حاکمیت، حیات بخشى و تدبیر بىوقفه خدا نسبت به امور جهان - نشانه اى از وجود روحیه بى پروایى در انسان است. «قل من یرزقکم ... فسیقولون اللّه فقل أفلاتتقون»
۱۷ - اعتقاد به رازقیت، حاکمیت، حیات بخشى و تدبیر مطلق خدا نسبت به امور جهان، مقتضى تقواپیشگى است. «قل من یرزقکم ... فسیقولون اللّه فقل أفلاتتقون»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۳۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۱–۴۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۱–۳۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار عقیده به رازقیت خدااخراج زنده از مردهاخراج مرده از زندهاهمیت حواس انسانتأمین روزیمالک حواس انسانمهمترین حواس انسانمشرکان صدر اسلام و ربوبیت خداآثار عقیده به خالقیت خداعقیده مشرکان صدر اسلامکفر مشرکان صدر اسلامآثار عقیده به حاکمیت خدااهمیت بیناییاهمیت شنواییوابستگی آفرینشتکذیب ربوبیت خداسرزنش شرکنشانه های بیتقواییاهمیت ربوبیت خداعقیده به خالقیت خدامنابع روزیفواید آسمانروزی انسان هاآثار عقیده به ربوبیت خدامکذبان ربوبیت خدادلایل بطلان شرکفواید زمینخلقت موجوداتمنشأ روزیرازقیت خداتوحید ربوبیتدبیر آفرینشزمینه تقوامالکیت خدانشانه های ربوبیت خداخالقیت خداجهان بینی توحیدیاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۸)
- خدا، تدبیرکننده امور اسمانها+۲ آیه
- تامین روزی انسان از فواید اسمان+۵ آیه
- ایجاد موجود زنده از مرده، از نشانههای خدا+۳ آیه
- تامین روزی انسانها از سوی خدا، ایه الهی+۸ آیه
- برخورداری انسان از حسّ شنوایی وبینایی، ایه خدا+۸ آیه
- احتجاج پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر مشرکان به رازقیّت، قدرت، مالکیّت و تدبیر مطلق خدا+۲ آیه
- احتجاج پیامبر(صلی الله علیه واله) برضدّ مشرکان، به قدرت خدا بر احیا و اماته و تدبیر امور هستی، برای اثبات توحید، و نفی شرک+۱ آیه
- اعتراف مشرکان به رازقیّت خداوند
- قوّه بصیرت انسان، از ایات الهی+۸ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱۰ آیه
- تعلیم روش احتجاج به محمّد(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۵ آیه
- بیتقوایی، زمینهساز انحراف از مسیر حق و افتادن در دام ایین شرک و بتپرستی+۱ آیه
- مشرکان عصر بعثت، مردمی بیتقوا
- یاداوری و توجّه به نعمتهای خداوند، بستر تقواپیشگی
- اعتقاد به تدبیر مطلق خدا نسبت به امور جهان، مقتضی تقواپیشگی انسان
- اعتقاد به حاکمیّت خداوند، مستلزم تقواپیشگی انسان
- اعتقاد به حیاتبخشی خداوند، مقتضی تقواپیشگی انسان
- اعتقاد به رازقیّت خدا، مستلزم تقواپیشگی انسان
- انحصار رزق انسانها به خدای یکتا+۷ آیه
- تدبیر امور انسانها، از سوی پروردگار یگانه+۱ آیه
- خدای یکتا، تنها پروردگار هستی و مدبّر امور+۳ آیه
- تامین روزی انسانها از سوی خدای یگانه، نشانهای از ربوبیّت بیهمتای وی+۳ آیه
- تدبیر انسان در مراحل مختلف از سوی خدا، دلیل توحید ربوبی+۴ آیه
- پیدایش مستمرّ موجودات جاندار از پدیدههای بیجان و موجودات بیجان از پدیدههای زنده، از دلایل توحید ربوبی+۲ آیه
- بهرهمندی انسان از قوای ادراکی و ابزار شناخت، نشانه و دلیل ربوبیّت خدای یگانه+۲ آیه
- اعتقاد مردم به وجود خداوند، در عصر جاهلیّت+۲ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به بیان حرمت و زشتی اعمال و رسوم جاهلیّت
- خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۶ آیه
- جهان افرینش، نیازمند تدبیر پیوسته و مستمرّ خداوند+۲ آیه
- خلقت جهان افرینش، براساس حق، به فرمان خداوند+۲ آیه
- افرینش چشم برای انسان، از ایات الهی+۸ آیه
- توانمندی بر افرینش و اعطای قوای ادراکی همانند چشم، از نشانههای خداوند+۳ آیه
- اهمّیّت ویژه بینایی چشم انسان، در مقایسه با برخی نعمتهای الهی+۷ آیه
- بینایی چشم و دیگر حواس انسان، تحت مالکیّت خداوند+۱ آیه
- اعتقاد به مالکیّت خداوند بر بینایی چشم، موجب تقواپیشگی انسان
- رازقیّت، حاکمیّت، حیاتبخشی و میراندن زندگان، جلوههایی از حقّانیّت ربوبیّت خدا+۱ آیه
- قیامت، روز ظهور ولایت به حق خداوند+۲ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۷ آیه
- لزوم تقوا پیشگی و اجتناب از مخالفت با دستورهای خداوند+۳ آیه
- خداوند، پدیداورنده حیات+۴ آیه
- خداوند، پدیداورنده حیات، از دل موجودات بیجان و مرده+۴ آیه
- خداوند، تدبیر کننده امور هستی+۲ آیه
- تدبیر امور جهان، اقتضای ربوبیّت خدا+۲ آیه
- تامین روزی انسان، از اثار ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- خلقت موجود زنده از مرده، به وسیله خداوند+۳ آیه
- خلقت میّت از موجود زنده، به امر خداوند+۳ آیه
- توجّه به خلقت مرده از موجود زنده، زمینه تقواپیشگی
- الوهیّت خداوند، مقتضای تامین رزق انسان+۴ آیه
- انحصار رزق انسانها به خدای یکتا+۸ آیه
- اعتراف مشرکان به روزی رسانی خداوند، نسبت به ایشان
- رعایت تقوای الهی، زمینه برخورداری از رزق+۱ آیه
- اسمان، از منابع تامین کننده رزق و روزی انسانها+۸ آیه
- زمین، از منابع تامین کننده رزق و روزی انسان+۶ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور پرسش از مشرکان، درباره منشا روزی شان، جهت هدایت انان به توحید ربوبی+۱ آیه
- خداوند، تامین کننده رزق انسانها از اسمان+۶ آیه
- خداوند، تامین کننده رزق انسانها از زمین+۵ آیه
- خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۱۰ آیه
- نقش الوهیّت خداوند، در روزی رسانی به بندگان+۴ آیه
- فروفرستادن رزق از اسمان، نشان معبود حقیقی+۴ آیه
- تدبیر امور زمین، از جانب خداوند+۲ آیه
- تامین روزی انسان، از فواید زمین+۶ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور پرسش نکوهشی از مشرکان، به دلیل بی تقوایی و پروا نکردن از خدا+۲ آیه
- سؤال تقریری خدا از مشرکان درباره منشا روزی رسانی به انان+۴ آیه
- پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) مامور سؤال از مشرکان، برای اقرار به روزی بخشی خدا+۱ آیه
- پرسش تقریری پیامبر(صلی الله علیه واله) از مشرکان، درباره منشا اصلی حیات و مرگ انسانها
- سؤال تقریری پیامبر(صلی الله علیه واله) از مشرکان، درباره تدبیر خداوند بر جهان هستی+۱ آیه
- پرسش تقریری پیامبر(صلی الله علیه واله) از مشرکان، درباره مالک اصلی گوش و چشم انان
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور پرسش نکوهشی از مشرکان، به دلیل بی تقوایی و پروا نکردن از خدا+۲ آیه
- شناخت یکتایی خداوند و ربوبیت وی، از اهداف اصلی سؤال محمّد(صلی الله علیه واله) از مشرکان+۳ آیه
- بی تقوایی، زمینه ساز انحراف و فرو افتادن در دام شرک+۴ آیه
- مشرکان، مردمانی فاقد تقوا+۲ آیه
- خداوند، عطاکننده ابزار شناخت به انسان+۸ آیه
- بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان+۸ آیه
- قوّه شنوایی، از ابزار شناخت حسّی و راهی برای ادراکات عقلی انسان+۷ آیه
- میسّر بودن شناخت رازقیّت خدا، برای انسانها+۴ آیه
- شرک، از عوامل ضلالت+۲ آیه
- احتجاج با مشرکان، راهی برای بیدار ساختن فطرت توحیدی مشرکان+۴ آیه
- گوش، دستگاهی بدیع و بیمانند، در نظام خلقت+۳ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر مشرکان، درباره توحید ربوبی به رازقیّت، قدرت، مالکیّت و تدبیر مطلق خدا+۲ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله بر ضدّ مشرکان، به قدرت خدا بر احیا و اماته و تدبیر امور هستی، برای اثبات توحید، و نفی شرک+۱ آیه
- تعلیم روش احتجاج به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، از جانب خداوند+۲ آیه
- شناخت درست خداوند (اعتقاد به رازقیّت، حیاتبخشی، تدبیر مطلق جهان متعلّق به خدا) و اجتناب از هر گونه شرک و پی بردن به حقّانیّت پروردگار، از اهداف سؤال پیامبر صلی الله علیه و اله از مشرکان+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله بیان کننده ربوبّیت انحصاری خداوند، در قالب پرسش از مشرکان+۳ آیه
- بهرهگیری پیامبر صلی الله علیه و اله از پرسش، برای اثبات انحصاری تدبیر خداوند برجهان و نفی شرک+۲ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله برربوبیّت خداوند به مالکیّت واقعی خدا، برقوّه شنوایی و بینایی، در قالب پرسش از مشرکان+۲ آیه
- رازقیّت انحصاری خداوند در قالب پرسش، احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله برای ربوبیّت انحصاری خدا در مقابل مشرکان+۲ آیه
- وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله در توجه دادن مردم به فطرت توحیدی و بیدار کردن ان+۳ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور برانگیختن داوری وجدان مشرکان بر چگونگی فرجام انان در صورت نزول عذاب الهی+۲ آیه
- مُخْرج/ اسما و صفات+۵ آیه
- مُدبّر/ اسما و صفات+۲ آیه
- پدید امدن زندگان از مردگان به دست خداوند قانون مستمرّ طبیعت+۳ آیه
- تفکر در پدید امدن موجود زنده از مرده توسط خداوند، زمینه ساز تقوا پیشگی
- الوهیت خداوند، منشا خروج موجودات زنده از مرده+۴ آیه
- پدید امدن مرده از زنده به قدرت خداوند+۳ آیه
- پیدایش مرده از دل زندگان از سوی خدا، قانونی مستمر در طبیعت+۳ آیه
- تقوا پیشگی از اثار تفکر در پدید امدن موجود مرده از زنده
- خروج مردگان از موجودات زنده، مقتضای الوهیت خداوند+۴ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور پرسش نکوهشی از مشرکان، به دلیل بی تقوایی و پروا نکردن از خدا+۲ آیه