سوره یونس، آیه ۶۱ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۵
وَمَا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِن قُرْآنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ وَمَا يَعْزُبُ عَن رَّبِّكَ مِن مِّثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ وَلَا أَصْغَرَ مِن ذَٰلِكَ وَلَا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ
در هیچ حال (و اندیشهای) نیستی، و هیچ قسمتی از قرآن را تلاوت نمیکنی، و هیچ عملی را انجام نمیدهید، مگر اینکه ما گواه بر شما هستیم در آن هنگام که وارد آن می شوید! و هیچ چیز در زمین و آسمان، از پروردگار تو مخفی نمیماند؛ حتّی به اندازه سنگینی ذرّهای، و نه کوچکتر از آن و نه بزرگتر، مگر اینکه (همه آنها) در کتاب آشکار (و لوح محفوظ علم خداوند) ثبت است!
معنی کلمات و عبارات
«شَأْنٍ»: کار مهمّ و بزرگ. «مَا تَتْلُو»: نمیخوانی. در رسمالخطّ قرآنی الفی در آخر دارد. «مِنْهُ»: مرجع ضمیر (هُ) واژه (شَأْنٍ) است، و یا این که مرجع آن (قرآن) است و اضمار قبل از ذکر برای تفخیم است. «شُهُوداً»: جمع شاهد: مراقب. آگاه. «تُفِیضُونَ فِیهِ»: بدان میآغازید. بدان میپردازید (نگا: بقره / . «مَایَعْزُبُ»: پنهان نمیماند. نهان نمیگردد. «مِثْقَالِ ذَرَّةٍ»: (نگا: نساء / ). «کِتَابٍ مُّبِینٍ»: کتاب واضح و روشن. مراد لوح محفوظ است (نگا: أنعام / ).
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - خداوند، بر تمام شؤون و حالات پیامبر(ص) و بر تلاوت هر بخشى از قرآن، شاهد و ناظر بوده است. «و ما تکون فى شأن و ما تتلوا منه من قرءان ... إلا کنا علیکم شهوداً»
۲ - قرآن، کتابى است نازل شده از جانب خدا و خوانده شده بر پیامبر(ص). «و ما تتلوا منه من قرءان»
برداشت فوق از عود ضمیر «منه» به خداوند و از تنکیر قرآن - که مصدر به معناى مفعول است - استفاده شده است.
۳ - تلاوت آیات قرآن، از کارهاى مهم و همیشگى پیامبر اکرم (ص) بوده است. «و ما تتلوا منه من قرءان»
از ذکر تلاوت قرآن - در حالى که جمله «ما تکون فى شأن» آن را شامل مى شود - برداشت فوق استفاده مى گردد.
۴ - قرآن، کتابى است باعظمت و تلاوت آن بسیار ارزشمند مى باشد. «و ما تکون فى شأن و ما تتلوا منه من قرءان»
۵ - تمامى اعمال آدمیان، از لحظه آغاز، در منظر گواهانى است که از سوى خداوند جهت نظارت بر آنان، گمارده شده اند. «و ما تکون فى شأن و ما تتلوا منه من قرءان و لا تعملون من عمل إلا کنا علیکم شهوداً»
۶ - انسان، موظف به مراقبت و مواظبت بر تمامى اعمال خویش است. «و ما تتلوا منه من قرءان و لا تعملون من عمل إلا کنا علیکم شهوداً»
۷ - خداوند، بر تمامى اعمال انسانها از لحظه آغاز حاضر و ناظر است. «و لا تعملون من عمل إلا کنا علیکم شهوداً إذ تفیضون فیه»
۸ - همه موجودات زمین و آسمان - از کوچکترین آنها تا بزرگترینشان - در منظر خدا و احاطه علمى او بوده و در کتابى روشن درج شده اند. «و ما یعزب عن ربک من مثقال ذرة فى الأرض و لا فى السماء و لا أصغر من ذلک و لا أکبر إلا فى کتب مبین»
۹ - ربوبیت خداوند، مقتضى نظارت همه جانبه او بر جهان هستى است. «و ما یعزب عن ربک من مثقال ذرة فى الأرض و لا فى السماء ... إلا فى کتب مبین»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۶–۷۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۷–۷۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۷–۷۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۵۹–۶۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهتمام محمد به قرآنعوامل نظارت خدانظارت خدا بر محمدثبت موجودات در کتاب مبینمراقبت بر عملفضیلت تلاوت قرآنگواهان عملتلاوت قرآن محمدناظران عملاحاطه علمی خداعظمت قرآنوحی به محمدنظارت خدامسؤولیت انسانوحیانیت قرآنویژگیهای قرآنآثار ربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- تلاوت قران کاری ارزشمند+۱ آیه
- تلاوت قران از سوی محمّد(صلی الله علیه واله) مورد گواهی خداوند
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۷ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی نظارت و احاطه همه جانبه او بر موجودات+۱ آیه
- ثبت کوچکترین ذرّه اعمال، در لوح محفوظ+۱ آیه
- احاطه علمی و اگاهی کامل خداوند، به ذرّه های اعمال+۵ آیه
- احاطه علمی خدا به همه موجودات، حتّی موجودات ذرّه ای در زمین و اسمان+۲ آیه
- خداوند عالم و اگاه بر اشیا و موجودات کوچکتر از ذرّه+۱ آیه
- تدبیر امور زمین، از جانب خداوند
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۳ آیه
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها+۲ آیه
- اعمال انسانها، تحت نظارت و اگاهی کامل خداوند
- قدر و اندازه تمام موجودات ثبت شده، در کتاب مبین خداوند
- اعمال ادمیان در دنیا، تحت نظارت شاهدان و گواهانی از ناحیه خداوند+۱ آیه
- اعمال انسانها، محفوظ در کتابی (لوح محفوظ) نزد خداوند+۳ آیه
- لوح محفوظ، کتاب مبین خداوند
- لوح محفوظ، کتاب الهی جامع و فراگیر و دربردارنده همه رویدادها و حوادث+۴ آیه
- لوح محفوظ، کتاب حوادث جهان+۲ آیه
- خطاب هشدارامیز خداوند به محمد صلی الله علیه و اله
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت نظارت کامل خداوند+۳ آیه
- پنهان و مخفی نبودن هر نوع عملی در نزد پروردگار، هرچند به اندازه وزن مورچه کوچک+۱ آیه