سوره یونس، آیه ۶۸ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۶
قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ هُوَ الْغَنِيُّ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ إِنْ عِندَكُم مِّن سُلْطَانٍ بِهَٰذَا أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ
گفتند: «خداوند فرزندی برای خود انتخاب کرده است»! (از هر عیب و نقص و احتیاجی) منزه است! او بینیاز است! از آن اوست آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است! شما هیچگونه دلیلی بر این ادعا ندارید! آیا به خدا نسبتی میدهید که نمیدانید؟!
معنی کلمات و عبارات
«وَلَداً»: فرزند. فرزندان. این واژه برای مفرد و جمع به کار میرود. مراد فرشتگان به گفته کافران (نگا: نحل / ) و عیسی و عُزَیر به گفته مسیحیان و یهودیان است (نگا: توبه / ). «سُبْحَانَهُ»: پاک و منزّه است. برای تعجّب به کار میرود. «سُلْطَانٍ»: حجّت و برهان.
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - مشرکان بر این باور بودند که خداوند، براى رفع نیازمندیهاى خود، فرزند اختیار کرده است. «قالوا اتخذ اللّه ولداً سبحنه هو الغنى»
۲ - مشرکان، معتقد به الوهیت خداوند بودند. «قالوا اتخذ اللّه»
۳ - برگزیدن فرزند، بیانگر وجود نقص است و خداوند از هر نقصى، مبرا و منزه مى باشد. «قالوا اتخذ اللّه ولداً سبحنه هو الغنى»
۴ - خداوند، غنى مطلق است و ماسواى او همه به او نیازمندند. «هو الغنى»
«الغنى» مسند محلّى به «الف و لام جنس» مفید حصر مى باشد.
۵ - اختیار فرزند، معلول نیاز است و خداوند بى نیاز مطلق است. «قالوا اتخذ اللّه ولداً سبحنه هو الغنى»
۶ - تمامى موجودات آسمانها و زمین از آن خداوند و ملک بى شریک اویند. «له ما فى السموت و ما فى الأرض»
۷ - مالکیت مطلق خداوند بر تمامى موجودات، دلیل بى نیازى او از برگزیدن فرزند «قالوا اتخذ اللّه ولداً سبحنه هو الغنى له ما فى السموت و ما فى الأرض»
۸ - جهان آفرینش، داراى آسمانهاى متعدد «السموت»
۹ - اعتقاد به وجود فرزند براى خدا، پندارى باطل و فاقد هر گونه دلیل و برهان است. «قالوا اتخذ اللّه ولداً ... إن عندکم من سلطن بهذا»
۱۰ - مشرکان بدون توجّه به درستى و نادرستى مدعاى خویش (فرزندگزینى خدا)، آن را به خدا نسبت مى دادند. «قالوا اتخذ اللّه ولداً ... أتقولون على اللّه ما لا تعلمون»
۱۱ - نسبت دادن هر وصف و فعلى به خداوند و اعتقاد به آن، باید برپایه علم و برهان باشد. «قالوا اتخذ اللّه ولداً ... إن عندکم من سلطن بهذا أتقولون على اللّه ما لا تعلمون»
۱۲ - نسبت دادن چیزى به خداوند، بدون دلیل قاطع و بى اطلاع از درستى و نادرستى آن، امرى ناپسند و مورد نکوهش خداوند است. «قالوا اتخذ اللّه ولداً ... إن عندکم من سلطن بهذا أتقولون على اللّه ما لا تعلمون»
۱۳ - معارف و عقاید، باید بر پایه استدلال و برهان استوار باشد. «إن عندکم من سلطن بهذا أتقولون على اللّه ما لا تعلمون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۶–۷۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۷–۷۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۷–۷۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶۸ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۸–۷۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶۸
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت آگاهی در عقیدهبیمنطقی مشرکاندلایل بینیازی خداسرزنش اسناد جاهلانه به خداعقیده به الوهیت خداعلت و معلولشرایط اسناد به خدامشرکان و الوهیت خدانیازمندی موجوداتبیمنطقی شرکبینیازی خداغنیافتراهای مشرکانمالک موجوداتاهمیت برهان در عقیدهخدا و فرزندخدا و نقصافترا به خداتعدد آسمانعقیده باطلعقیده مشرکانصفات جلالتنزیه خداعمل ناپسندمالکیت خداسرزنشهای خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۱۰ آیه
- خدا، مالک موجودات اسمانها+۳ آیه
- بینیازی و مالکیّت مطلق خداوند، احتجاج او بر ضدّ پندار مشرکان مبنی بر فرزند داشتن خداوند
- دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج+۲ آیه
- نسبت ناروای مشرکان مبنی بر فرزند داشتن خدا+۵ آیه
- برگزیدن فرزند، از نسبتهای ناروای یهودیان به خداوند+۶ آیه
- افترا بر خدا، درپیدارنده عذاب الهی+۱ آیه
- نسبت دادن فرزند به خدا از مصادیق افترا+۷ آیه
- بیارزش بودن ادّعای بدون برهان+۵ آیه
- مشرکان، فاقد هرگونه دلیل و برهان برای اثبات شرک خود+۴ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۳ آیه
- حاکمیّت خدا بر هستی، مستلزم راه نداشتن کمترین نقص در ذات مقدّس خدا+۳ آیه
- منزّه بودن خداوند، از داشتن فرزند+۸ آیه
- مالکیّت تکوینی موجودات، منحصر به خداوند یکتا+۴ آیه
- نسبت دادن فرزند از راه تولید مثل، از مصادیق افترا به خداوند+۷ آیه
- خداوند منزّه از تناسل و تولیدمثل+۸ آیه
- تهدید افترازنندگان به کیفر، از سوی خداوند+۱ آیه
- اعتقاد مردم به وجود خداوند، در عصر جاهلیّت+۷ آیه
- مالکیّت جهان، از انِ خداوند+۳ آیه
- جهل، عامل نسبت دادن فرزند به خدا+۳ آیه
- شرک، زاییده جهل+۴ آیه
- توبیخ کافران از سوی خداوند، بر اثر نسبتهای جاهلانه انان به خدا
- نسبت فرزند به خدا، از سوی مشرکان، پنداری باطل و از سر جهل و نادانی+۳ آیه
- خداوند، مالک تمام موجودات و بی نیاز مطلق از انها+۲ آیه
- موجودات زمین، از انِ خداوند+۳ آیه
- سؤال خدا از مشرکان، برای انکار و ردّ ادّعای بی دلیل و جاهلانه انان، در مورد فرزنددار بودن خداوند
- سؤال خدا از مشرکان برای انکار و ردّ ادّعای بی دلیل انان در مورد فرزنددار بودن خداوند
- شرکورزی، ایینی فاقد پشتوانه علمی و منطقی+۴ آیه
- شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۸ آیه
- بهره مندی مشرکان از اسایش و رفاه، مقدّمه ای برای عذاب و هلاکت انان+۱ آیه
- عجز و ناتوانی مشرکان، از ارایه هرگونه دلیل و شاهدی بر راستی شرک خویش+۳ آیه
- فرزند داشتن خدا، از عقاید باطل مشرکان+۱۱ آیه
- مبتنی ساختن عقیده، رفتار و سخن بر علم، لازم و ضروری+۳ آیه
- منزّه بودن خداوند، از داشتن فرزند+۸ آیه
- نسبت دادن فرزند به خدا، از مصادیق افترا+۵ آیه
- انتساب فرزند به خدا، از جانب مشرکان+۸ آیه
- یهود، مدّعی فرزند داشتن خداوند+۳ آیه
- یهود، مدّعی فرزندی عزیر(علیه السلام) برای خدا
- برگزیدن فرزند، از نسبتهای ناروای یهودیان به خدا+۶ آیه