آیه ۵ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۵ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۴

مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ وَ لاَ لِآبَائِهِمْ كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ إِنْ يَقُولُونَ إِلاَّ كَذِباً

نه آنها (هرگز) به این سخن یقین دارند، و نه پدرانشان! سخن بزرگی از دهانشان خارج می‌شود! آنها فقط دروغ می‌گویند!

معنی کلمات و عبارات
«کَبُرَتْ کَلِمَةً»: چه سخن درشت و بزرگی! چه سخن زشت و افتراء عظیمی! واژه (کلمه) تمییز است. «إِن یَقُولُونَ»: نمی‌گویند. (إِنْ) حرف نفی است.
نزول
نکات آیه
۱ - اعتقاد به وجود فرزند براى خدا، عقیده اى جاهلانه و فاقد کمترین دلیل علمى «ما لهم به من علم» «من» در «من علم» زاید و براى تأکید عموم است; و ضمیر در «به» قول (پندار) که از «قالوا...» استفاده مى شود، برمى گردد; یعنى، هیچ گونه آگاهى و دانشى، پشتوانه پندارِ موهومِ کسانى که براى خداوند، فرزند مى پندارند، نیست. ۲- مشرکان عصر بعثت و نیاکان شان، به فرزند داشتن خداوند معتقد بودند. «قالوا اتخذ اللّه ولدًا . ما لهم به من علم و لا لأبائهم» ۳- اعتقاد به وجود فرزند براى خدا، معلول تقلید کورکورانه مشرکانِ عصر بعثت از نیاکان خویش بوده است. «قالوا اتخذ اللّه ولدًا . ما لهم به من علم و لا لأبائهم» ۴- پدران و نیاکان و محیط خانوادگى و اجتماعى، داراى نقشى مؤثّر در باورهاى هر نسل «قالوا اتخذ اللّه ولدًا . ما لهم به من علم و لا لأبائهم» ذکر «لأبائهم» اشاره به یکى از زمینه هاى اصلى گرایش ها و عقاید مردم عصر بعثت - که همان روحیه تقلید و دنباله روى از نیاکان است - دارد. ۵- الهیات و باورهاى دینى انسان، باید بر پایه علم و آگاهى استوار باشد. «ما لهم به من علم و لا لأبائهم» از این که خداوند، کافران را به سبب باورهایى که بدان علم ندارند، مورد نکوهش قرار داده است، استفاده مى شود که باورهاى آدمى خصوصاً در زمینه عقاید اصولى و زیربنایى باید متّکى بر علم و یقین باشد. ۶- فقدان آگاهى و دانش، زمینه ساز گرفتارى افراد و جوامع به تقلیدهاى ناروا و کورکورانه «و قالوا اتخذ اللّه ولدًا . ما لهم به من علم و لا لأبائهم» کلمه «لأبائهم» اشاره به این نکته دارد که پندارهاى مشرکان، از سر تقلید بوده است و جمله «ما لهم به من علم و...» بر این نکته دلالت دارد که مشرکان و پدران شان، در گزینش این اعتقاد پایه هاى علمى نداشته اند. مجموع این دو قضیه، گویاى آن است که «جهل» در کشاندن افراد و جوامع به تقلید کورکورانه، نقشى مهم دارد. ۷- ارزش سخن، به ریشه داشتن آن در علم و آگاهى است. «ما لهم به من علم ... کبرت کلمة تخرج من أفوههم» ۸- اعتقاد به فرزندگزینى خدا، داراى تبعات و آثارى بزرگ، شگفت آور و غیر قابل قبول «قالوا اتخذ اللّه ولدًا ... کبرت کلمة تخرج من أفوههم» عین الفعل مضموم در فعل ماضى «کبرت» نشانه دلالت آن بر تعجب است و روشن است که جمله «کبرت کلمة...» بزرگىِ به لحاظ خود سخن را نمى گوید، بلکه به جهت لوازم نارواى آن و یا فاصله اى است که با حقیقت دارد. ۹- نسبت دادن فرزندگزینى به خدا، سخنى بس گزاف و دروغ است. «قالوا اتخذ اللّه ولدًا ... کبرت کلمة تخرج من أفوههم إن یقولون إلاّ کذبًا» ۱۰- روى آوردن به عقاید بى اساس و دور از حقیقت و واقعیت، پى آمد اتّکا به روش هاى غیرعالمانه است. «ما لهم به من علم و لا لأبائهم ... إن یقولون إلاّ کذبًا» کلمه «لأبائهم» اشاره به این معنا دارد که تقلید از کسانى که عقیده شان از سوى علم و دانش نیست، یک روش غلط و ناروا در رسیدن به عقاید دینى است و ذیل آیه، پى آمد آن را، عقیده اى سخیف و دور از حقیقت، بیان کرده است. از این، مى توان نتیجه گرفت که روش هاى غیرعالمانه، خطر دور شدن از حقیقت و واقعیت را در پى دارد. ۱۱- افترا بستن بر خدا، گناهى بزرگ است. «قالوا اتخذ اللّه ولدًا ... کبرت کلمة ... إن یقولون إلاّ کذبًا»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
  • نسبت ناروای مشرکان مبنی بر فرزند داشتن خدا+۵ آیه
  • برگزیدن فرزند، از نسبتهای ناروای یهودیان به خداوند+۶ آیه
  • افترا بر خدا، گناهی بزرگ+۵ آیه
  • نسبت دادن فرزند به خدا از مصادیق افترا+۱۱ آیه
  • تقلید کورکورانه مشرکان عصر بعثت از نیاکان خویش+۱ آیه
  • جهل و نادانی، عامل تقلید کورکورانه از دیگران+۱ آیه
  • منزّه بودن خداوند، از داشتن فرزند+۱۱ آیه
  • نسبت دادن فرزند از راه تولید مثل، از مصادیق افترا به خداوند+۱۰ آیه
  • جهل، عامل نسبت دادن فرزند به خدا+۳ آیه
  • شرک، زاییده جهل+۳ آیه
  • رویاوردن به عقاید بیاساس و دور از حقیقت و واقعیّت، پیامد جهل و نادانی+۴ آیه
  • نااگاهی اغلب مشرکان لجوج، از تعیینکننده بودن مشیّت الهی، جهت متمایل ساختن انان به ایمان+۱ آیه
  • نسبت فرزند به خدا، از سوی مشرکان، پنداری باطل و از سر جهل و نادانی+۳ آیه
  • حرمت افترا به خداوند+۸ آیه
  • حرمت افترا به خدا+۵ آیه
  • حرمت پیروی از گمان، در امور اعتقادی+۲ آیه
  • دروغگویی مسیحیان در نسبت دادن فرزندگزینی به خدا+۱ آیه
  • دروغگویی یهود، در نسبت دادن فرزندگزینی به خدا+۱ آیه
  • دهان مجرای افترا و نسبت دادن فرزندگزینی به خدا+۲ آیه
  • دهان، مجرای سخن گفتن انسان+۴ آیه
  • نسبت دادن فرزند به خدا، سخنی گزاف و دروغ+۱ آیه
  • شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۶ آیه
  • شرک ستیزی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، با تمام مشرکان+۴ آیه
  • مبتنی ساختن عقیده، رفتار و سخن بر علم، لازم و ضروری+۴ آیه
  • منزّه بودن خداوند، از داشتن فرزند+۱۱ آیه
  • اعتقاد به فرزند داشتن خداوند، کلامی باطل و دروغ+۸ آیه
  • نسبت دادن فرزند به خدا، از مصادیق افترا+۹ آیه
  • انتساب فرزند به خدا، از جانب مشرکان+۱۲ آیه
  • افترا به خدا و بدعت از گناهان+۵ آیه
  • نسبت اتخاذ فرزند به خدا، افترایی از سوی نصارا+۷ آیه
  • عقیده نصارا به فرزند داشتن خدا+۷ آیه
  • دعوت پیامبران به اگاهی و خردمندی، در مقابل سنّتگرایی مشرکان و ایین تقلیدی انان از نیاکان خود+۱ آیه
  • مشرکان عصر بعثت و نیاکانشان، معتقد به فرزند داشتن خداوند+۱ آیه
  • برگزیدن فرزند، از نسبتهای ناروای یهودیان به خدا+۶ آیه
  • تقلید کورکورانه یهود، از نیاکان خویش+۱ آیه
  • روی اوردن یهود به عقاید بی اساس، در مورد فرزند گزینی خداوند، پیامد جهل و نادانی انان+۱ آیه
  • دروغگویی یهود، در نسبت دادن فرزند گزینی به خدا+۱ آیه
واژه‌ها