إِبْلِيس

تکرارها: ۱۱

«ابلیس» اسم خاص برای شیطانی است که در برابر آدم(علیه السلام) قرار گرفت و در حقیقت رئیس همه شیاطین است! بنابراین «شیطان» اسم جنس و «ابلیس» اسم خاص (عَلَم) است. === قاموس قرآن === مراد از این کلمه در قرآن مجید، موجودی است زنده، با شعور، مکلّف، نامرئی، فریبکار و... که از امر خداوند سر پیچیده و به آدم سجده نکرد، در نتیجه رانده شد و مستحق عذاب و لعن گردید. او در قرآن اکثراًبه نام شیطان خوانده شده و فقط در یازده محلّ ابلیس به کار رفته است. آیا این کلمه شخص است و نام غیر عربی است و قومی گفته‏اند که عربی است و از ابلاس مشتقّ است. در صحاح و قاموس آن را عربی و از ابلاس گرفته است و در قاموس عجمی بودن آن را نیز متحمّل دانسته است. اگر چنان که نقل شده، ثابت شود که اسم اصلی او عزازیل و کلمه ابلیس عربی است صفت از حضرت بودن آن بهتر به نظر می‏رسد در صافی از حضرت رضا «علیه السلام» نقل شد زیرا که از رحمت خدا مأیوس گردید. در قرآن مجید، اِباء او از سجده بر آدم صریحاً نقل شده [بقره:34]، استثناء در آیه شریفه نشان می‏دهد که او از ملائکه بود و عبارت آن چنین است «کَلّا ما کانَ اللّه سُبْحانَهُ لِیدُخِلَ الْجنّةَ الْجّنة بَشَراً بِاَمْرٍ اَخْرَجَ بِهِ مِنْها مَلَکاً» (نهج البلاغه عبده ج 2 ص‏162). طبرسی ذیل آیه 34 بقره این قول را از ابن عباس و ابن مسعود و قتاده نقل کرده و گوید: مختار شیخ طوسی نیز همین است و آن در ظاهر تفاسیر از امام صادق «علیه السلام» نقل شده. اگر گوئی در قرآن آمده [کهف:50]، این آیه صریح است که او از جنّ بود! گوئیم: به نظر می‏آید که ملائکه و جنّ از یک حقیقت‏اند، افراد نخبه و ممتاز آن مَلَک و افراد پائین آن جنّ است مانند انسان که افراد ممتاز آن پیامبران و ائمه افراد ممتاز آن پیامبران و ائمّه و افراد پائین آن بشر معمولی است. در المنار ذیل آیه 34 بقره گوید: دلیلی نداریم که میان ملائکه و جنّ اختلاف ذاتی هست فقط اختلاف صنفی از ملائکه است. اگر گوئی: درباره ملائکه هست [انبیاء:26-27] در این صورت چطور ابلیس مخالفت کرد با آنکه قرآن از اطاعت دائمی آنها خبر می‏دهد. گوئیم جواب آن در «مَلَک» انشاءاللّه خواهد آمد. نا گفته نماند: سخن درباره ابلیس زیاد است و ما به خواست خدا آن را در «شَطَنَ - شیطان» خواهیم آورد.
۰۱۲۳۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۰سال ۲: ۰سال ۳: ۳سال ۴: ۲سال ۵: ۰سال ۶: ۰سال ۷: ۱سال ۸: ۰سال ۹: ۰سال ۱۰: ۰سال ۱۱: ۱سال ۱۲: ۱سال ۱۳: ۱سال ۱۴: ۱سال ۱۵: ۱سال ۱۶: ۰سال ۱۷: ۰سال ۱۸: ۰سال ۱۹: ۰سال ۲۰: ۰سال ۲۱: ۰سال ۲۲: ۰سال ۲۳: ۰
بقره · ۳۴

وَ إِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى وَ اسْتَكْبَرَ وَ كَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ

و (یاد کن) هنگامی را که به فرشتگان گفتیم: «برای آدم سجده و خضوع کنید!» همگی سجده کردند؛ جز ابلیس که سر باز زد، و تکبر ورزید، (و به خاطر نافرمانی و تکبرش) از کافران شد.

اعراف · ۱۱

وَ لَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَ صَوَّرْنَاكُمْ ثُمَ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ

ما شما را آفریدیم؛ سپس صورت بندی کردیم؛ بعد به فرشتگان گفتیم: «برای آدم خضوع کنید!» آنها همه سجده کردند؛ جز ابلیس که از سجده‌کنندگان نبود.

حجر · ۳۱

إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى أَنْ يَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ

جز ابلیس، که ابا کرد از اینکه با سجده‌کنندگان باشد.

حجر · ۳۲

قَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا لَكَ أَلاَّ تَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ

(خداوند) فرمود: «ای ابلیس! چرا با سجده‌کنندگان نیستی؟!»

اسراء · ۶۱

وَ إِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ قَالَ أَ أَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِيناً

(به یاد آورید) زمانی را که به فرشتگان گفتیم: «برای آدم سجده کنید!» آنها همگی سجده کردند، جز ابلیس که گفت: «آیا برای کسی سجده کنم که او را از خاک آفریده‌ای؟!»

کهف · ۵۰

وَ إِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِي وَ هُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلاً

به یاد آرید زمانی را که به فرشتگان گفتیم: «برای آدم سجده کنید!» آنها همگی سجده کردند جز ابلیس -که از جن بود- و از فرمان پروردگارش بیرون شد آیا (با این حال،) او و فرزندانش را به جای من اولیای خود انتخاب می‌کنید، در حالی که آنها دشمن شما هستند؟! (فرمانبرداری از شیطان و فرزندانش به جای اطاعت خدا،) چه جایگزینی بدی است برای ستمکاران!

طه · ۱۱۶

وَ إِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى

و به یاد آور هنگامی را که به فرشتگان گفتیم: «برای آدم سجده کنید!» همگی سجده کردند؛ جز ابلیس که سرباز زد (و سجده نکرد)!

شعراء · ۹۵

وَ جُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ

و همچنین همگی لشکریان ابلیس!

سبأ · ۲۰

وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلاَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

(آری) بیقین، ابلیس گمان خود را درباره آنها محقّق یافت که همگی از او پیروی کردند جز گروه اندکی از مؤمنان!

ص · ۷۴

إِلاَّ إِبْلِيسَ اسْتَكْبَرَ وَ كَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ

جز ابلیس که تکبّر ورزید و از کافران بود!

ص · ۷۵

قَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعَالِينَ

گفت: «ای ابلیس! چه چیز مانع تو شد که بر مخلوقی که با قدرت خود او را آفریدم سجده کنی؟! آیا تکبّر کردی یا از برترینها بودی؟! (برتر از اینکه فرمان سجود به تو داده شود!)»