سوره طه، آیه ۱۱۶ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۲۰
وَ إِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى
و به یاد آور هنگامی را که به فرشتگان گفتیم: «برای آدم سجده کنید!» همگی سجده کردند؛ جز ابلیس که سرباز زد (و سجده نکرد)!
معنی کلمات و عبارات
«أسْجُدُوا»: (نگا: بقره / ).
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - داستان سجده فرشتگان بر آدم و امتناع ابلیس، سرگذشتى درخور توجه و درس آموزى «و إذ قلنا للملئکة اسجدوا»
«إذ» مفعول فعل محذوف است و به قرینه آیات مشابه، آن فعل «اذکر» (فراگیر و به خاطر داشته باش) مى باشد.
۲ - فرشتگان، به فرمان خداوند، موظف به سجده براى آدم و خضوع در برابراو شدند. «و إذ قلنا للملئکة اسجدوا لأدم »
۳ - تمامى فرشتگان، فرمان سجده براى آدم را گردن نهادند و بى درنگ در برابر او به سجده افتادند. «فسجدوا »
حرف «فا» بر نبودن فاصله بین فرمان سجده و انجام آن دلالت دارد.
۴ - ابلیس، همچون فرشتگان، مأمور به سجده در برابر آدم(ع) بود. «للملئکة اسجدوا لأدم فسجدوا إلاّإبلیس »
۵ - ابلیس، از اطاعت فرمان خداوند در مورد سجده در برابر آدم، رو برتافت. «فسجدوا إلاّإبلیس أبى »
۶ - ابلیس، بر اطاعت از خداوند یا معصیت او، مجبور نبود. «فسجدوا لأدم إلاّإبلیس أبى »
۷ - آفرینش ملائکه و ابلیس، بر آفرینش انسان ها مقدم بود. «للملئکة اسجدوا ... إلاّإبلیس أبى »
۸ - آدم(ع)، داراى مقام و جایگاهى برتر از ملائکه «و إذ قلنا للملئکة اسجدوا لأدم »
۹ - انسان به خاطر استعدادهاى گسترده و شایستگى هاى ذاتى اش، برتر از فرشتگان است. «للملئکة اسجدوا لأدم »
۱۰ - سجده در برابر موجودى دیگر، به فرمان خداوند و در جهت اطاعت او، مجاز است و نشانه پرستش مسجود نیست. «و إذ قلنا للملئکة اسجدوا لأدم »
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۹–۱۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱۵–۱۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱۵–۱۳۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۱۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۱۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۱۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۱۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۱۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱۶–۱۲۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۱۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تاریخ خلقت ابلیسجواز سجده بر غیر خداسجده ملائکه برآدماستعدادهای ملائکهتاریخ خلقت ملائکهمقامات آدمعبرت از قصه آدمذکر قصه آدمتاریخ خلقت انسانتکلیف ابلیسبرتری آدم بر ملائکهاختیار ابلیسبرتری انسان بر ملائکهسجده ملائکهسجده بر آدماحکام سجدهتکلیف ملائکهمقامات ملائکهاستعدادهای انسانترک سجده بر آدمفضایل ملائکهانقیاد ملائکهعصیان ابلیسجبر و اختیارقصه آدمفضایل انسانعصیان از خدااطاعت از خداعوامل عبرتاوامر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۷)
- ادم(علیه السلام)، موجودی برتر از ملایکه+۱۰ آیه
- حضور یافتن ابلیس در بهشت ادم(علیه السلام)+۵ آیه
- امکان عصیان و تمرّد از فرمان خدا در بهشت ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- داستان خلقت و خلافت ادم(علیه السلام)داستانی اموزنده و شایان ذکر+۳ آیه
- هشدار خدا به ادم(علیه السلام) درمورد دشمنی ابلیس بااو+۲ آیه
- ملایکه، مامور سجده بر ادم(علیه السلام) به فرمان خدا+۹ آیه
- اطاعت ملایکه از خدا، در سجده بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- سرپیچی ابلیس از فرمان خدا در سجده بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- ادم(علیه السلام)، موجودی برتر از ملایکه+۱۱ آیه
- تکریم ادم(علیه السلام) از سوی خدا+۱۰ آیه
- اخراج ابلیس از بهشت ادم(علیه السلام)، با خواری در پی تمرد او+۳ آیه
- ابلیس در میان فرشتگان و مامور به سجده بر ادم(علیه السلام)+۹ آیه
- سرپیچی ابلیس از فرمان سجده بر ادم(علیه السلام)+۱۴ آیه
- ابلیس، سبب لغزش ادم(علیه السلام) و اخراج او از بهشت+۶ آیه
- ابلیس، مامور به سجده بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- ابلیس و حوا(علیها السلام) دشمن یکدیگر+۴ آیه
- ابلیس همراه حوّا(علیها السلام) در بهشت+۹ آیه
- ابلیس، باعث لغزش و خروج حوّا(علیها السلام) از بهشت+۵ آیه
- ابلیس، دارای اختیار در اطاعت یا معصیت خدا+۱۱ آیه
- ابلیس، مکلّف به سجده بر ادم(علیه السلام) از سوی خداوند+۱۱ آیه
- تمرّد ابلیس از فرمان خداوند به سجده بر ادم(علیه السلام)+۱۳ آیه
- تکریم ادم(علیه السلام) از سوی خداوند+۱۰ آیه
- ابلیس موجودی دارای اختیار و اراده+۷ آیه
- اطاعت فرشتگان از فرمان خدا، مبنی بر سجده بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- تکلیف ابلیس از سوی خدا، برای سجده بر ادم(علیه السلام)+۱۱ آیه
- تمرّد ابلیس از تکلیف سجده بر ادم(علیه السلام)+۱۰ آیه
- ملایکه، مکلّف به سجده بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- موظّف بودن فرشتگان به سجده برای ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- هشدار خداوند در مورد دشمنی ابلیس با حوّا(علیها السلام)+۳ آیه
- اتمام حجّت خدا با ادم و حوّا(علیهما السلام)، درباره دشمنی شیطان با انان+۳ آیه
- ابلیس، از دشمنان انسان+۸ آیه
- دشمنی ابلیس، با ادم و حوّا(علیهما السلام)+۶ آیه
- سجده نکردن ابلیس بر ادم(علیه السلام)، به رغم فرمان الهی به ان، از نشانه های دشمنی ابلیس با ادم و حوّا(علیهما السلام)+۱ آیه
- هشدار خداوند به ادم و حوّا(علیهما السلام) درباره دشمنی ابلیس با انان، به منظور گرفتار شدن انها به سختی و رنج+۱ آیه
- شیطان، دشمن ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- هشدار و تذکّر پیشاپیش خداوند به ادم و حوّا(علیهما السلام)، در مورد دشمنی اشکار شیطان با انان+۶ آیه
- موظّف بودن فرشتگان به سجده برای ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- جواز سجده برای غیر خدا، به امر خداوند+۱۰ آیه
- اطاعت ملایکه از فرمان الهی، برای سجده بر ادم(علیه السلام)+۱۰ آیه
- ماموریّت ملایکه برای تکریم و تعظیم ادم(علیه السلام)، با سجده بر او+۹ آیه
- سرپیچی ابلیس از فرمان خدا، در سجده بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- قصّه ادم(علیه السلام) و ماموریّت فرشتگان برای سجده در مقابل وی و رویگردانی ابلیس، امری شایسته یاداوری و عبرت اموزی+۱۰ آیه
- ماجرای سجده ملایکه در برابر ادم(علیه السلام) و نافرمانی ابلیس، شایسته نقل و یاداوری+۱۲ آیه
- ملایکه، مامور سجده بر ادم علیه السلام+۸ آیه
- ملایکه، در خدمت انسان کامل+۸ آیه
- موظف بودن فرشتگان به سجده برای ادم علیه السلام+۹ آیه
- یاداوری دشمنی شیطان با فرزندان ادم و حوّا علیهما السلام هنگام هبوط انان از بهشت+۴ آیه