سوره نمل(النمل)، آیه ۸۹ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۵
مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِّنْهَا وَهُم مِّن فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ
کسانی که کار نیکی انجام دهند پاداشی بهتر از آن خواهند داشت؛ و آنان از وحشت آن روز درامانند!
معنی کلمات و عبارات
«فَزَعٍ»: ترس و هراس (نگا: انبیاء / . «آمِنُونَ»: جمع آمِن، در امن و امان. دور از بلا و مصیبت و خوف و هراس. مفرد آمدن بخش نخست آیه، با توجّه به لفظ (مَنْ)، و جمع آمدن قسمت دوم آیه، با توجّه به معنی آن است.
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - کارهاى شایسته انسان، در دنیا داراى ثمره اى برتر براى خود وى در آخرت «من جاء بالحسنة فله خیر منها»
۲ - نگه داشتن اعمال نیک تا صحنه قیامت و از دست ندادن آنها در نتیجه گناه، شرط بهرهورى انسان از ثمرات آن «من جاء بالحسنة فله خیر منها»
واژه «جاء» مى تواند اشاره به این داشته باشد که اعمال نیک، در صورتى ثمربخش است که انسان بتواند تا پایان عمر آن را حفظ کرده و با گناهان خود موجبات حبط آن را فراهم نکرد باشد.
۳ - آگاهى عمیق خداوند به اعمال بندگان، پشتوانه پاداش او به نیک کرداران «إنّه خبیر بما تفعلون . من جاء بالحسنة فله خیر منها»
از ارتباط «من جاء...» با بخش پایانى آیه قبل (إنّه خبیر بما تفعلون) مى توان مطلب یاد شده را استفاده کرد.
۴ - نیک کرداران، ایمن از هراس و وحشت روز رستاخیز «و هم من فزع یومئذ ءامنون»
نکره آمدن «فزع» بیانگر بزرگ بودن وحشت آن روز است.
۵ - تعلق مشیت الهى بر ایمن بودن برخى انسان ها از وحشت روز رستاخیز، داراى ملاک و مبتنى بر کردار خود آنان «ففزع من فى السموت و من فى الأرض إلاّمن شاء اللّه... و هم من فزع یومئذ ءامنون»
از ارتباط این آیه با قبل مى توان استفاده کرد که عبارت «و هم من فزع یومئذ آمنون» تفسیر و تبیین مشیتى است که در آیه ۸۷ بدان اشاره شده است.
۶ - ایمنى از وحشت روز جزا، مهم ترین پاداش الهى به نیک کرداران «من جاء بالحسنة فله خیر منها و هم من فزع یومئذ ءامنون»
اختصاص به ذکر یافتن «و هم من فزع یومئذ آمنون» - با این که «له خیر منها» دربرگیرنده آن نیز هست - نشان مى دهد که ایمنى از وحشت روز رستاخیز، مهم ترین لطف و عنایت الهى در حق نیک کرداران است.
۷ - پایبند ساختن بشر به نیکى ها و ارزش ها، عصاره پیام وحى و دعوت قرآن «من جاء بالحسنة فله خیر منها»
از این که خداوند به جاى هر عمل خاصى، عنوان «الحسنة» را برگزیده و آن را ملاک اصلى رستگارى انسان معرفى کرده است، استفاده مى شود که همه تکالیف و رهنمودهاى دین، در حقیقتى به نام «حسنه» خلاصه مى شود و وحى الهى با تشویق و رهنمود به نیکى ها، درصدد پایبند ساختن انسان به آنها است.
۸ - عمل نیک، داراى ماهیتى بالنده و زاینده ارزش ها «من جاء بالحسنة فله خیر منها»
در صورتى که «من» در «فله خیر منها» نشویه و «منها» صفت «خیر» باشد، استفاده مى شود که خود عمل نیک، چون چشمه اى جوشان است که زلال ارزش ها از آن مى جوشد.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
مهمترین پاداش صالحانمصونیت از اهوال قیامتاهمیت مراقبت از عملتشویق به عمل پسندیدهزمینه ارزشهاتضمین پاداش صالحانآثار اخروی عمل صالحصالحان در قیامتزمینه پاداشعمل انسان هافضایل صالحانعوامل حبط عملپاداش عمل صالحتعالیم قرآنآثار علم خداآثار مشیت خداآثار عمل صالحآثار گناه
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
- نیکوکاری، سبب ارامش در قیامت
- نیکوکاران، برخوردار از ارامش و فارغ از اندوه در قیامت
- نیکی، عامل ارامش در قیامت
- نیکوکاران برخوردار از امنیت در قیامت: من جاء بالحسنه فله خیر مّنها وهم مّن فزع یومـیذ ءامنون.نمل(27)89
- انجام کارهای نیک و حفظ ان تا قیامت عامل دستیابی به امنیّت و در امان ماندن از هول و هراس ان روز
- انجام دادن حسنه، سبب امان از وحشت روز قیامت
- انجام دادن حسنه، درپیدارنده پاداشی برتر از سوی خداوند+۱ آیه
- داشتن امنیّت، امری مطلوب و پسندیده+۱ آیه
- نیکوکاری، مانع ترس و وحشت در قیامت
- کارهای خیر و شایسته انسان در دنیا، دارای ثمره ای خیر و برتر در اخرت+۱ آیه
- اگاهی خداوند به خیر بندگان+۴ آیه
- پاداش اخرتی محسنان، بسی خیر و بهتر از پاداش دنیایی انها+۱ آیه
- احسان و نیکوکاری، از عوامل رفاه و برخورداری+۱ آیه
- قیامت، روزی سخت و دشوار+۱ آیه
- احسان و اجرای کار نیک، عامل ایمنی از اهوال قیامت
- احسان، از زمینههای ستایش و مدح خداوند از انسان+۳ آیه
- مصونیّت نیکوکاران، از وحشت نفخ صور به مشیّت الهی+۱ آیه
- حشر و حضور انسانها با اعمال بد و خوب خویش، در نزد پروردگار، از پیامدهای نفخ صور+۲ آیه