المیزان جلد۱۰ بخش۳۱
و داستان نوح (ع ) در شش سوره از سوره هاى قرآنى بطور تفصيل آمده ، و آن سورهها عبارتند از:
۱ - اعراف. ۲ - هود. ۳ - مؤمنون. ۴ - شعراء. ۵ - قمر. ۶ - نوح. و از همه اين موارد مفصل تر سوره هود متعرض آن شده، زيرا سرگذشت آن جناب در بيست و پنج آيه يعنى از آيه ۲۵ تا ۴۹ طول کشيده است.
داستان بعثت حضرت نوح «ع»، در قرآن
بعثت و رسالت حضرت نوح (عليه السلام ) بعثت و رسالت نوح (عليه السلام ) بشر بعد از حضرت آدم (عليه السلام ) به صورت يک امت ساده و بسيط زندگى مى کرد و فطرت انسانيت خود را راهنماى زندگى خود داشت ، تا آنکه رفته رفته روح استکبار در او پيدا شد و گسترده گشت ، و در آخر، کارش به استعباد يکديگر انجاميد، بعضى بعض ديگر را تحت فرمان خود گرفتند و زير دستان ، مافوق خود را رب خود پنداشتند و همين پندار، بذرى بود که کاشته شد، بذرى که هر زمان و در هر جا که کاشته شود و سپس جوانه بزند و سبز شود و رشد کند، چيزى به جز دين و ثنيت و اختلاف شديد طبقاتى يعنى استخدام ضعفا بوسيله اقويا و برده گرفتن و دوشيدن افراد ذليل بوسيله قدرتمندان را به بار نمى آورد، آرى همه اختلافها و کشمکشها و خونريزيهاى بشر از آنجا آغاز گرديد.
در زمان نوح (عليه السلام ) فساد در زمين شايع گشت و مردم از دين توحيد و از سنت عدالت اجتماعى رويگردان شده و به پرستش بتها روى آوردند، و خداى سبحان نام چند بت آن روز را که عبارت بودند از «ود»، «سواع»، «يغوث»، «يعوق» و «نسر» در سوره نوح ذکر کرده.
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۷۲
فاصله طبقاتى روز به روز بيشتر شد، و آنهايى که از نظر مال و اولاد قويتر بودند حقوق ضعفاء را پايمال کردند و جباران ، زير دستان را به ضعف بيشتر کشانيده و طبق دلخواه خود بر آنان حکومت کردند.
در اين زمان بود که خداى تعالى نوح (عليه السلام ) را مبعوث کرده و او را با کتاب و شريعتى به سوى آنان گسيل داشت تا از راه بشارت و انذار، به دين توحيد و ترک خدايان دروغين دعوتشان نموده مساوات را در بينشان برقرار سازد.
دين و شريعت نوح (عليه السلام ) بطورى که از تمامى آيات مربوط به داستان نوح (عليه السلام ) بر مى آيد آن جناب همواره قوم خود را به توحيد خداى سبحان و ترک شرک دعوت مى کرد، و بطورى که از دو سوره نوح و يونس ، و سوره آل عمران آيه ۱۹ بر مى آيد آنان را به اسلام مى خواند، و بطورى که از سوره هود آيه ۲۸ استفاده مى شود از آنان مى خواسته تا امر به معروف و نهى از منکر کنند.
و نيز همانطور که از آيه ۱۰۳ سوره نساء و آيه ۸ سوره شورا بر مى آيد نماز خواندن را نيز از آنان مى خواسته و بطورى که از آيه ۱۵۱ و ۱۵۲ سوره انعام بر مى آيد رعايت مساوات و عدالت را نيز از آنان مى خواسته ، و دعوتشان مى کرده به اينکه به فواحش و منکرات نزديک نشوند، راستگو باشند و به عهد خود وفا کنند، و بطورى که از آيه ۴۱ سوره هود بر مى آيد آن جناب اولين کسى بوده که مردم را دعوت مى کرده به اينکه کارهاى مهم خود را با نام خداى تعالى آغاز کنند.
زحمات طاقت فرسای حضرت نوح«ع»، در کار دعوت
تحمل زحمات طاقت فرساى نوح (عليه السلام ) در کار دعوت : از آيات سوره هاى نوح و قمر و مؤ منون بر مى آيد که آن جناب قوم خود را دائما دعوت مى کرده به اينکه به خداى تعالى و آيات او ايمان بياورند و در اين دعوت منتهاى جد و جهد را به خرج مى داده و شب و روز و آشکارا و پنهان وادارشان مى کرده به اينکه حق را بپذيرند، ولى قومش جز به عناد و تکبر خود نمى افزودند، هر قدر او دعوت خود را بيشتر مى کرده آنان سرکشى و کفرشان را بيشتر مى کردند و به جز اهل و اولادش وعده اندکى که از غير آنان ايمان نياوردند، بطورى که ديگر از ايمان آوردن سايرين به کلى مايوس گرديد در آن هنگام به درگاه پروردگار خود شکايت برده و از او طلب نصرت کرد.
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۷۳
مدت زيستن نوح «ع»، در ميان قوم خود
مدت زيستن نوح (عليه السلام ) در ميان قومش : از آيات سوره عنکبوت بر مى آيد که آن جناب نهصد و پنجاه سال مشغول دعوت قوم خود بوده ، ولى قوم ، او را جز به استهزاء و مسخره کردن و نسبت جنون به او دادن عکس العملى از خود نشان ندادند، آنها وى را متهم مى کردند به اينکه منظورش اين است که به آقايى و سرورى بر ما دست يابد، تا آنکه در آخر از پروردگار خود يارى طلبيد.
و از آيات سوره هود استفاده مى شود که بعد از اين استنصار، خداى تعالى به وى وحى کرد که از قومش به جز آن چند نفرى که ايمان آورده اند احدى ايمان نمى آورد، و آن جناب را درباره قومش تسليت گفت و دلگرمى داد، و بطورى که از آيات سوره نوح استفاده مى شود نوح (عليه السلام ) قوم خود را به هلاکت و نابودى نفرين کرد، و از خداى تعالى خواست تا زمين را از لوث وجود همه آنان پاک کرده و احدى از آنان را زنده نگذارد، و بطورى که از آيات سوره هود بر مى آيد خداى تعالى به آن جناب وحى کرد که زير نظر ما و طبق وحى ما کشتى را بساز.
از آيات سوره هود بر مى آيد که خداى تعالى به آن جناب دستور داد تا کشتى را با تاءييد و تسديد او بسازد، و آن جناب شروع به ساختن آن کرد، که مردم دسته دسته از محل کار آن جناب گذشته و او را مسخره مى کردند، چون کشتى آب مى خواهد، و کشتى سازى بايد در لب دريا باشد، و آن جناب اين کار را در بيابانى بدون آب انجام مى داد، و همين باعث مى شد که مردم او را مسخره کنند.
و آن جناب در پاسخشان مى فرمود اگر امروز شما ما را مسخره مى کنيد به زودى خواهيد ديد که ما شما را مسخره مى کنيم و به زودى خواهيد فهميد که کسى که دچار عذاب گردد خوار و ذليل و بيچاره مى شود، و عذابى که مى آيد عذابى است مقيم و غير قابل زوال و نيز از دو سوره هود و مؤمنون بر مى آيد که خداى عزوجل براى نزول آن عذاب ، علامتى قرار داده بود و آن اين بوده که آب از تنورى بالا مى زند.
نزول عذاب و آمدن طوفان
نزول عذاب و آمدن طوفان : نوح (عليه السلام ) همچنانکه از سوره هود و مؤ منون استفاده مى شود مشغول ساختن کشتى بود تا اينکه آن را به اتمام رسانيد و امر خداى تعالى مبنى بر نزول عذاب صادر شد، و آن تنور شروع به جوشيدن کرد، در اين هنگام خداوند متعال به آن جناب وحى فرستاد که از هر حيوان يک جفت نر و ماده سوار کشتى کند و نيز اهل خود را به جز افرادى که مقدر شده بود هلاک شوند.
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۷۴
يعنى همسرش که خيانت کار بود و فرزندش که از سوار شدن امتناع ورزيده بود و نيز همه آنهايى که ايمان آورده بودند سوار کند. و از سوره قمر بر مى آيد همين که آنها را سوار کرد خداى تعالى درهاى آسمان را به آبى ريزان باز کرد، و زمين را به صورت چشمه هايى جوشان بشکافت ، آب بالا و پايين براى تحقق دادن امرى که مقدر شده بود دست به دست هم دادند.
و نيز از سوره هود استفاده مى شود که رفته رفته آب زمين را فرا گرفت و بالا آمد و کشتى را از زمين کند، کشتى در موجى چون کوه هاى بلند سير مى کرد، و طوفان همه مردم روى زمين را فرا گرفت و همه را در حالى که ستمگر بودند هلاک کرد، و خداى تعالى به آن جناب دستور داده بود همين که در کشتى مستقر شدند خدا را در برابر اين نعمت که از شر قوم ستمکار نجاتشان داد حمد بگويند و در پياده شدن از او برکت بخواهند، و نوح (عليه السلام ) گفت : «الحمد لله الذى نجانا من القوم الظالمين». و نيز گفت: «رب انزلنى منزلا مبارکا و انت خير المنزلين».
پايان ماجرای طوفان و عذاب قوم نوح«ع»
پايان يافتن داستان و پياده شدن نوح و همراهانش به زمين:
بعد از آنکه طوفان به دليل آيه ۷۷ سوره صافات عالمگير شده و مردم روى زمين همه غرق شدند، خداى تعالى به زمين فرمان داد تا آب خود را ببلعد، و به آسمان نيز فرمان داد تا از باريدن بايستد، آب از ظاهر زمين کاسته شد، و کشتى بر بالاى کوه جودى قرار گرفت و فرمان «و قيل بعدا للقوم الظالمين - دورى باد بر عليه ستمکاران » صادر شد.
آنگاه خداى تعالى به نوح وحى کرد که: اى نوح ! از کشتى پايين آى و با سلامى از ناحيه ما و برکاتى بر تو و امت هايى که با تواند پياده شو، که بعد از اين طوفان ، ديگر هيچگاه دچار طوفانى عالمگير نخواهند شد.
چيزى که هست بعضى از اين نجات يافتگان امتهايى هستند که خدا در دنيا از متاعهاى زندگى دنيا برخوردارشان مى کند، و سپس عذابى دردناک آنان را فرا مى گيرد، پس نوح و همراهان او از کشتى خارج شده و در زمين قرار گرفتند و خدا را به توحيد و اسلام پرستيدند، و زمين را به ارث دست به دست به ذريه هاى خود سپردند، و خداى سبحان تنها ذريه نوح را باقى گذاشت .
داستان پسر غرق شده حضرت نوح «ع»
داستان پسر غرق شده نوح: نوح «عليه السلام»، هنگامى که سوار کشتى مى شد ديد که يکى از پسرانش سوار نشده ،
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۷۵
و علتش اين بوده که به وعده پدرش مبنى بر اينکه هر کس از سوار شدن تخلف کند غرق خواهد شد ايمان نداشته ، وقتى چشم نوح به او افتاد که در کنارى ايستاده ، صدا زد که اى پسرم بيا با ما سوار شو و با کافران مباش . پسر دعوت پدر را اينطور رد کرد که من به زودى به يکى از کوهها پناه مى برم تا مرا از خطر آب حفظ کند.
نوح (عليه السلام ) گفت : امروز هيچ چيزى نمى تواند احدى را از عذاب الهى حفظ کند مگر کسى را که خدا به او رحم کرده باشد، که منظورش همان کسانى است که سوار کشتى بودند - پسر نوح به اين پاسخ پدر توجهى نکرد، و چيزى نگذشت که موج ، بين پدر و پسر حائل شده و پسر جزء غرق شدگان گرديد.
نوح (عليه السلام ) هيچ احتمال نمى داد که پسر در باطن دلش کفر پنهان کرده باشد و تاکنون اگر اظهار اسلام مى کرده از باب نفاق بوده باشد، بر خلاف همسرش که نوح از کفر او خبر داشته ، و بطور قطع اگر پسرش را نيز مانند همسرش کافر مى دانسته هرگز تقاضاى نجات او را نمى کرده ، براى اينکه اين خود نوح (عليه السلام ) بود که از خداى عزوجل درخواست کرد تا ديارى از کفار را زنده نگذارد.
و بنا بر حکايت قرآن کريم گفته بود: «رب لا تذر على الارض من الکافرين ديارا انک ان تذرهم يضلوا عبادک و لا يلدوا الا فاجرا کفارا» و نيز خود او بوده که به حکايت قرآن در دعايش گفته بود: «فافتح بينى و بينهم و نجنى و من معى من المؤ منين » و چگونه ممکن است خود او با آگاهى از کفر باطنى پسرش مع ذلک نجات او را از خدا بخواهد؟ با اينکه قبلا فرمان خداى تعالى را شنيده بود که فرمود: «و لا تخاطبنى فى الذين ظلموا انهم مغرقون ».
نوح (عليه السلام ) با حائل شدن موج بين او و فرزندش و در حالى که بى خبر از کفر باطنى پسرش بود دچار اندوهى شديد شد، و پروردگار خود را چنين نداء کرد که : «رب ان ابنى من اهلى و ان وعدک الحق » پروردگارا اين پسر من از اهل من است و وعده تو، به اينکه اهل مرا نجات دهى حق است و تو احکم الحاکمينى يعنى حکمت از حکم هر حاکم ديگرى متقنتر است ،
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۷۶
و تو در قضايى که ميرانى جور و ستم نمى کنى و حکمت ناشى از جهل به مصالح واقعى نيست ، بنابراين لطف کن و به من خبر ده که واقعيت فرزند من چيست و با اينکه او اهل من است چرا مستوجب عقاب شده است؟
در اينجا عنايت الهى شامل حال نوح شد، و نگذاشت بطور صريح درخواست نجات فرزند خود را کند، - و يا به عبارت ديگر درخواستى کند که به واقعيت آن علمى ندارد - خداى تعالى در پاسخش به وى وحى فرستاد که اى نوح پسر تو اهل تو نيست ، او عمل غير صالحى است ، پس زنهار که مبادا با من درباره نجات او روبرو شوى و درخواست نجات او را بکنى ، که اگر چنين درخواستى کنى درخواستى کرده اى که به واقعيت آن آگاهى ندارى و من تو را پند مى دهم که مبادا از جاهلان باشى.
بعد از اين وحى ، نوح (عليه السلام ) از واقع امر آگاه شد و به پروردگارش ملتجى گشت که : پروردگارا من پناه مى برم به تو از اينکه از تو چيزى بخواهم که علمى به واقعيت آن ندارم ، و از تو درخواست مى کنم که عنايت شامل حالم بشود و با مغفرتت مرا بپوشانى ، و با رحمتت بر من عطوفت کنى، که اگر غير اين کنى از زيانکاران خواهم شد.
ویژگی های اولين پيامبر اولوالعزم: حضرت نوح«ع»
حضرت نوح (عليه السلام ) اولين پيغمبر اولوا العزم و از بزرگان انبياء (عليهم السلام ) است ، که خداى عزوجل او و ساير انبياء اولوا العزم را بر تمامى بشر مبعوث کرده و با کتاب و شريعت فرستاده است ، بنابراين ، کتاب او اولين کتاب آسمانى است که مشتمل بر شرايع الهى است ، و شريعت او نيز اولين شريعت خدايى مى باشد.
و آن جناب پدر دوم نسل حاضر بشر است ، چون تمامى افراد بشر امروز از طرف پدر و مادر به آن جناب منتهى مى شوند و همه ذريه آن حضرتند، که قرآن کريم درباره اش فرمود: «و جعلنا ذريته هم الباقين » و آن جناب پدر بزرگ همه انبياء است ، غير آدم و ادريس (عليهم االسلام )، و خداى تعالى در اين باب فرموده : «و ترکنا عليه فى الاخرين ».
و آن جناب اولين پيغمبرى بوده که باب تشريع احکام و کتاب و شريعت را گشوده و فتح نمود، و علاوه بر طريق وحى ، با منطق عقل و طريق احتجاج با مردم صحبت کرد، بنابراين آن جناب ريشه و منشاء دين توحيد در عالم است ، و بر تمامى افراد موحد عالم که تاکنون آمده و تا قيامت خواهند آمد منت داشته و همه مرهون اويند، و به همين جهت است که خداى عزوجل او را به سلامى عام اختصاص داده و هيچ کس ديگر را در آن سلام شريک وى نساخت و فرمود: «سلام على نوح فى العالمين ».
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۷۷
و باز به همين جهت است که خداى عزوجل او را از همه عالميان برگزيد و از نيکوکارانش شمرد، و او را عبدى شکور خواند، و او را از بندگان مؤ من خود دانست ، و او را عبدى صالح خواند.
و آخرين دعايى که خداى تعالى از آن جناب نقل فرموده اين است که به درگاه پروردگارش عرضه داشت: «رب اغفر لى و لوالدى و لمن دخل بيتى مؤ منا و للمؤ منين و المؤ منات و لا تزد الظالمين الا تبارا».
داستان حضرت نوح «ع»، در تورات فعلى
در تورات در «اصحاح ششم از سفر تکوين » درباره آن جناب چنين آمده که وقتى مردم در روى زمين زاد و ولد را شروع کردند و دخترانى برايشان پيدا شد، پسران خدا - که منظور پيغمبران هستند - ديدند دختران مردم زيبايند، لاجرم از آن دختران هر چه را اختيار مى کردند همسر خود مى ساختند.
رب - يعنى خداى تعالى - گفت روح من در انسان دائما داورى نخواهد کرد زيرا که او نيز بشر است - آزاد است و اراده دارد - و روزگار او به صد و بيست سال رسيده بود، و در زمين طاغوتها در آن ايام بودند - همچنانکه بعد از آن نيز بوده اند - چون فرزندان خدا (انبياء) داخل بر دختران مردم شدند و دختران براى آنان اولاد آوردند، و جبارانى پديد آمد که از همان روزگاران نخستين اسم داشتند.
و چون رب ديد شر انسان در زمين زياد شد و تمامى خاطرات فکرى قلب بشر همه روزه شر شد،
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۷۸
رب غصه دار شد که ديد عمل انسان در زمين اينطور شده ، و در قلب خود تاسف خورد، به ناچار فرمان داد که جنس اين بشر را که من آفريده ام از روى زمين محو کنيد، هم انسان را و هم همه چهارپايان و جنبندگان و مرغان هوا را، براى اينکه من از اعمالى که آنها کردند محزون شدم ، و اما نوح ، نعمت را در چشم رب بديد.
اينها همه فرزندان نوحند، و نوح مردى نيکوکار و در ميان اقران و نزديکان خود مردى کامل بود و با خدا سير مى کرد، و براى او سه فرزند متولد شد به نامهاى «سام »، «حام »، «ويافث»، و زمين در پيش روى خدا فاسد شده و پر از ظلم گرديد، و خدا زمين را ديد که فاسد شده ، زيرا هر فردى از افراد بشر طريقه اش در زمين فاسد شد.
آنگاه خدا به نوح فرمود که عمر کل بشريت بسر آمده و دارم مى بينم که به زودى نابود مى شوند، براى اينکه زمين از رفتار آنان پر از ظلم شده ، و من نابود کننده آنان و نابود کننده زمينم ، تو براى خودت از چوب «جفر» سفينه اى بساز و در آن کشتى خانه هايى جدا جدا بساز، و از داخل و خارج ، آن را قيرمالى کن.
و آن را بدين منوال مى سازى که طولش سيصد ذراع ، عرضش پنجاه ذراع و بلنديش سى ذراع باشد، و براى آن پنجره اى به بلندى يک ذراع قرار ميدهى ، و درب ورودى آن را که مى سازى در دو سمت آن مسکن هايى روى هم ، يعنى به صورت سه طبقه بالا و پايين و متوسط درست مى کنى ، که اينک من دارم طوفان آب بر روى زمين را مى آورم ، تا تمامى اهل زمين و هر جسد داراى روح و حيات را که در زير آسمان است هلاک کنم ، همه جانداران روى زمين مى ميرند، ولى من عهدم را با تو استوار مى دارم ، تو و فرزندان و همسرت و همسر فرزندانت داخل کشتى مى شويد، و از هر جاندار صاحب جسد يک جفت داخل کشتى مى کنى تا نسل آنها از بين نرود، و بايد اين يک جفت نر و ماده باشند، از مرغان ماده اش از جنس نرش باشد، از چهارپايان نيز همجنس باشد، از تمامى جنبندگان زمين همه همجنس باشند.
خود اين جنبندگان نزد تو مى آيند تا نسلشان باقى بماند، و تو نيز براى خودت از هر طعام خوردنى فراهم بياور و در کشتى نزد خود جمع کن تا هم طعام تو باشد و هم طعام آن جانداران ، نوح بر حسب دستورى که خداى تعالى داده بود عمل کرد.
و در اصحاح هفتم از سفر تکوين مى گويد، رب به نوح گفت : تو و همه فرزندانت داخل کشتى شويد، زيرا من تو را از ميان نسل موجود بشر مردى نيکوکار ديدم ، و از همه چهارپايانى که پاک هستند را هفت تا هفت تا به صورت نر و ماده نزد خود نگه دار، و از آنهايى که ناپاکند تنها دو به دو نگه دار، که آنها نيز بايد نر و ماده باشند، از مرغان نيز هفت تا هفت تا به صورت نر و ماده پيش خود ببر تا نسل آنها در روى زمين باقى بماند زيرا که من نيز بعد از هفت روز ديگر،
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۷۹
چهل روز و چهل شب بر زمين مى بارانم ، و در روى زمين هر موجود استوارى که ساخته ام را محو مى کنم ، نوح بر حسب آنچه خدا امر کرده بود عمل کرد.
بعد از آنکه نوح به سن ششصد سالگى رسيد طوفان زمين را فرا گرفت و نوه و فرزندان و همسر خودش و همسران پسرانش از روى آب طوفان داخل کشتى شدند، هر جنبنده اى هم که در زمين بود - چه پاکش و چه ناپاکش - همانطور که خدا به نوح فرمان داده بود به صورت نر و ماده و دوتا دوتا داخل کشتى شدند.
و بعد از هفت روز چنين شد که آبهاى طوفان ، زمين را فرا گرفت ، و اين حادثه در ششصدمين سال عمر نوح و در روز هفدهم ماه دوم بود و در آن روز همه چشمه هاى وسيع و بزرگ جوشيدن گرفت و طاقهاى آسمان باز شد، و چهل روز و چهل شب باران بباريد، و در همان روز، نوح و همسرش و فرزندانش «سام » و «حام » و «يافث » با همسرانشان داخل در کشتى شدند، و تمامى مرغان با ماده هاى همجنس خود، و همه پرندگان کوچک داراى بال داخل بر نوح در درون کشتى شدند، و از هر جاندار داراى جسد جفت جفت به درون کشتى در آمدند، و از هر جنبنده داراى جسد که وارد مى شدند نر و ماده وارد مى شدند، همانطور که خدا دستور داده بود، آنگاه خدا درب کشتى را بر نوح بست.
و طوفان چهل روز در زمين ادامه داشت ، آب بى اندازه زياد شد، کشتى آنقدر بالا رفت که بر بالاى همه زمين قرار گرفت و روى آبها حرکت مى کرد، آب جدا زياد و عظيم بود حتى تمامى کوه هاى بلندى که در زير آسمان بود پانزده ذراع زير آب فرو رفتند، باز آب رو به فزونى داشت ، بطورى که ديگر اثرى از کوهها باقى نماند.
در نتيجه تمامى جانداران صاحب جسد از مرغان و چهار پايان و وحشيها و تمامى خزندگانى که روى زمين مى خزيدند و تمامى مردم و تمامى موجوداتى که بوئى از روح حيات را در دماغ داشتند همه مردند، البته آنهايى که در خشکى زندگى مى کردند، و خدا تمامى موجوداتى که بر روى زمين استوار بود از بين برد، چه انسانها و چه چهار پايان و چه حشرات و چه مرغان ، همگى از روى زمين محو شدند تنها نوح و همراهانش در کشتى باقى ماندند، و باز آب همچنان تا مدت صد و پنجاه روز رو به فزونى داشت.
تورات ، سپس در «اصحاح هشتم از سفر تکوين » مى گويد: خدا به ياد نوح و همه وحوش و چهار پايانى که در کشتى با او بودند افتاد، و بادى را بر زمين عبور داد که در نتيجه آبها آرام گرفتند و جلو چشمه هاى زمين و درهاى آسمان گرفته شد، آسمان ديگر نباريد و آبهايى که از زمين جوشيده بود به تدريج به زمين برگشت ، و بعد از صد و پنجاه روز آب کاهش يافت و کشتى در روز هفدهم در ماه هفتم بر بالاى جبال آرارات مستقر گرديد،
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۸۰
و آب تا ماه دهم ، همه روزه فرو مى نشست تا اينکه در دهه اول آن ماه قلههاى کوهها سر از آب در آورد.
و بعد از چهل روز چنين شد که نوح پنجره اى را که براى کشتى درست کرده بود باز کرد، و کلاغ را از درون کشتى رها ساخت ، کلاغ همه جا سرگردان بال ميزد و به نزد نوح برنگشت تا آنکه زمين به کلى خشک شد و آب در آن فرو رفت بعد از کلاغ کبوتر را رها ساخت تا ببيند آيا آب در روى زمين کم شده يا نه ، و چون کبوتر جاى خشکى نيافت تا منزل کند به ناچار به نزد نوح و به کشتى برگشت چون آب هنوز همه روى زمين را پوشانده بود.
نوح دست خود را دراز کرد و کبوتر را گرفته به نزد خود در داخل کشتى برد. و باز هفت روز ديگر در کشتى درنگ کرده مجددا کبوتر را از داخل کشتى رها ساخت ، کبوتر هنگام عصر نزد نوح برگشت ، در حالى که يک برگ سبز زيتون به منقار داشت ، نوح فهميد که آب از روى زمين فروکش کرده و کم شده است هفت روز ديگر مکث کرد، باز کبوتر را رها ساخت اين دفعه ديگر به نزد نوح برنگشت.
و در اول ماه ششصد و يکمين سال از عمر نوح بود که آب به کلى فرو رفته و نوح پرده کشتى را برداشت و چشمش به زمين افتاد و ديد که آب به کلى فرو رفته ، و در روز بيست و هفتم ماه دوم بود که زمين خشک شد.
آنگاه خداى تعالى با نوح چنين گفتگو کرد که اى نوح ! تو و همسر و فرزندانت و همسران ايشان از کشتى خارج شويد و همه حيواناتى که صاحب جسد هستند و در کشتى با تو بودند و همه جنبندگانى که در زمين حرکت مى کنند را از کشتى خارج کن ، و در زمين توالد و تناسل را براه بينداز، و عده انسانها را زياد کن ، نوح و فرزندانش و همسر خود و همسر فرزندانش و همه حيوانات و جنبندگان و همه مرغان با همجنس و همنوع خود از کشتى خارج شدند.
و نوح قربانگاهى براى رب بنا کرد، و از هر چهار پا و پرنده پاک يکى بگرفت ، آنگاه سوختنى ها، يعنى هيزمها را به بالاى قربانگاه برد، رب چون اين را ديد نسيم رضايت را وزانيد در قلب خودش با خود گفت ديگر هرگز زمين را به خاطر انسان لعنت نمى کنم و به صرف تصور اينکه قلب انسان از روزى که پديد آمده شرير بوده تمامى جانداران زمين را مانند اين دفعه هلاک نمى کنم و مقرر مى دارم مادامى که زمين برجا است در زمين زراعت باشد و در آن سرما و گرما، تابستان و زمستان ، و روز و شب باشد و هرگز اين نظام را بر هم نمى زنم.
و در اصحاح نهم از سفر تکوين آمده که خدا نوح و فرزندانش را مبارک کرد، و به نسل آنان برکت داد، و به آنان فرمود: توالد کنيد وعده نفرات بشر را زياد کنيد و زمين را از انسانها پر سازيد،
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۸۱
و بايد که ترس و وحشت شما - تنها بر جان خودتان نباشد بلکه - حيوانات زمين و کل مرغان آسمان با کل جنبندگان بر روى زمين و کل ماهيان دريا باشد چون من کل جنبندگان زنده را به دست شما سپرده ام تا براى شما طعامى باشد، همچنانکه همه گياهان سبز را به شما سپرده ام تنها از هر حيوانى خون آن و جنابتش را نخوريد، و من ، تنها براى شما خونخواهى مى کنم - نه براى ساير جانداران - خون شما را طلب مى کنم ، چه از حيوانى که خونتان را ريخته باشند و چه از انسانى که چنين کرده باشد، خون انسان را از کسى که خون برادرش را ريخته طلب مى کنم ، آرى ريزنده خون انسان خونش ريخته مى شود، چون خدا انسان را به شکل خود درست کرده ، به همين جهت بايد که از راه توالد و تناسل عدد انسانها را در زمين بسيار کنيد.
خدا با نوح و فرزندانش سخن گفت ، و در سخنش چنين فرمود: اينک من ميثاق خود را با شما مى بندم ، هم با شما و هم با نسل شما که بعد از شما مى آيد، و هم با هر نفس زندهاى که با شما - در کشتى - بودند چه مرغان و چه چهار پايان ، و همچنين کل وحوش زمين که با شما بودند و با شما از کشتى خارج شدند حتى همه جنبندگان زمين ، ميثاق خود را با شما محکم کردم که هيچ يک از شما جانداران داراى جسد، نسلش به وسيله طوفان منقرض نشود، و اينکه از اين به بعد ديگر طوفانى که زمين را ويران سازد پيش نياورم.
و اما علامت اين ميثاق که من بين خود و شما بسته و استوار کرده ام - که کل صاحبان نفس زنده که با شما هستند تا قرنهاى آينده از طوفان ويرانگر ايمن باشند - اين است که من قوس خودم را در ابرها نهادم ، تا علامت ميثاقى باشد که بين من و بين زمين بسته شد، و در نتيجه از اين پس هرگاه ابرى را بر زمين بگسترانم قوس خود را در ابر مى بينم و به ياد ميثاقى که بين خود و شما و هر صاحب نفس زنده و داراى جسد بسته ام مى افتم ، و همين باعث مى شود که طوفان ويرانگر بپا نکنم و هر حيوان صاحب جسد را هلاک نسازم.
پس هر زمان که قوس در ابر باشد من آن را مى بينم تا به ياد ميثاقى بيفتم که تا ابد بين خدا و بين هر صاحب نفس زنده در کل جسدهاى ساکن در زمين بسته شده و خدا به نوح گفت اين است آن علامتى که مرا به ياد ميثاقى مى اندازد که من بين خود و بين هر صاحب جسدى بر روى زمين بسته ام . آن پسران نوح که با نوح از کشتى خارج شدند عبارت بودند از سام و حام و يافث ، و حام پدر کنعان است ، و اين سه نفر، پسران نوح بودند که تمامى انسانهاى روى زمين از اين سه تن شعبه شعبه شدند.
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۸۲
و نوح در ابتداء، کشاورز بود و درخت انگور مى کاشت ، وقتى شراب خورد و مست شد و در حال مستى لخت و عريان داخل خيمه اش شد، حام که پدر کنعان باشد عورت پدرش را ديد و به دو برادرش که در خارج خيمه بودند خبر داد، پس سام و يافث ردائى (پوششى ) را به دوش خود گرفته از پشت سر به روى پدر انداختند، و عورت پدر خود را پوشاندند، در حالى که صورت خود را به طرف پشت برگردانده بودند که عورت پدر را نبينند.
همينکه پدر از مستى به هوش آمد و ملتفت شد که پسر کوچکش چه کرده ، گفت : کنعان ملعون باد، بنده بندگان برادران خود باشد و گفت : مبارک باد «يهوه » خداى سام ، و کنعان بنده او باشد، تا خدا «يافث » را وسعت دهد و در خيمه هاى سام ، مسکن گزيند و کنعان عبد او باشد.
نوح بعد از ماجراى طوفان ، سيصد و پنجاه سال زندگى کرد و مجموعا عمر نوح نهصد و پنجاه سال بود، و بعد از آن از دنيا رفت . اين بود آنچه که از تورات مورد حاجت ما بود.
موارد مخالفت و تفاوت داستان نوح «ع» در تورات با آنچه در قرآن آمده است
و اين بيان - بطورى که ملاحظه مى کنيد - از چند جهت مخالف با بيان قرآن است :
۱ - در تورات هيچ نامى از غرق شدن همسر نوح نيامده بلکه تصريح کرده به اينکه او با شوهرش داخل کشتى شد، و بعضى اينطور توجيه کرده اند که شايد نوح دو همسر داشته ، يکى غرق شده و ديگرى نجات يافته.
۲ - در تورات نامى از پسر نوح که غرق شد نيامده در حالى که قرآن کريم سرگذشت او را آورده است.
۳ - در تورات سخنى از مؤمنين به نوح در ميان نيامده و تنها نام نوح و خانواده اش ، و فرزندان و همسر فرزندانش آمده است.
۴ - در تورات ، مجموعا عمر نوح را نهصد و پنجاه سال ذکر کرده ، در حالى که از ظاهر قرآن عزيز بر مى آيد که نهصد و پنجاه سال آن مدتى است که نوح قبل از حادثه طوفان در بين مردمش به کار دعوت پرداخته ، و در اين زمينه فرموده: «و لقد ارسلنا نوحا الى قومه فلبث فيهم الف سنة الا خمسين عاما فاخذهم الطوفان و هم ظالمون».
۵ - مساءله قوس قزحى که تورات آن را وسيله ياد آورى خدا ذکر کرده ، و مساءله فرستادن کلاغ و کبوتر که به عنوان خبرگيرى از فروکش شدن آب آورده ، و نيز خصوصياتى که براى کشتى ذکر کرده ،
ترجمه تفسير الميزان جلد ۱۰ صفحه ۳۸۳
از عرض و طول و ارتفاع و سه طبقه بودن آن ، و مدت طوفان و بلندى آب طوفان و غيره ، قرآن کريم از ذکر آنها ساکت است ، و بعضى از آنها مطالبى است که بعيد به نظر مى رسد، نظير مساءله قوس قزح، که خداى تعالى با آن ميثاق ببندد، و امثال اين معانى در قصه سرائيهاى صحابه و تابعين در داستان نوح (عليه السلام ) زياد است که بيشتر آن سخنان به جعليات اسرائيلى شبيه تر است.
داستان طوفان نوح «ع»، در تواريخ و اسطوره هاى ساير ملل
صاحب المنار در تفسير خود مى گويد در تواريخ امتهاى قديم نيز جسته و گريخته ذکرى از مساءله طوفان آمده ، بعضى از آن سخنان با مختصر اختلافى مطابق با خبرى است که در سفر تکوين تورات آمده و بعضى ديگر با مختصر توافقى مخالف آن است.
رده:تفسیر المیزان