آیه ۴ سوره آل عمران

سوره آل عمران، آیه ۴ · جزء ۳ · صفحه ۵۰

مِن قَبْلُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَأَنزَلَ الْفُرْقَانَ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انتِقَامٍ

پیش از آن، برای هدایت مردم فرستاد؛ و (نیز) کتابی که حق را از باطل مشخّص می‌سازد، نازل کرد؛ کسانی که به آیات خدا کافر شدند، کیفر شدیدی دارند؛ و خداوند (برای کیفرِ بدکاران و کافران لجوج،) توانا و صاحب انتقام است.

معنی کلمات و عبارات
«مِن قَبْلُ»: پیش‌تر. جار و مجرور متعلّق به (أَنزَلَ) است. «هُدیً»: مفعولٌ‌له، و یا حال تورات و انجیل است. «فُرْقَان»: جداسازنده هدایت از ضلالت و حق از باطل و حلال از حرام (نگا: بقره / و انبیاء / ، فرقان / . «ذُوانتِقَامٍ»: انتقام‌گیرنده.
نزول
نکات آیه
۱ - استمرار برنامه هدایت الهى براى مردم در طول تاریخ «نزّل علیک الکتاب ... و انزل التّوریة و الانجیل. من قبل هدى للنّاس» ۲ - هدایت انسانها، فلسفه اصلى نزول کتب آسمانى و ویژگى مهمّ آنها «نزّل علیک الکتاب ... و انزل التّوریة و الانجیل. من قبل هدى للنّاس» ۳ - نقش تعیین کننده کتب آسمانى، در تحقق رسالت و اهداف انبیا «نزّل علیک الکتاب ... و انزل التّوریة و الانجیل. من قبل هدى للنّاس» ۴ - نیاز مردم به هدایت الهى و کتب آسمانى «نزّل علیک الکتاب ... من قبل هدى للنّاس» بهره مندى مردم از هدایت الهى و کتب آسمانى، حاکى است از نیاز مردم به آن. ۵ - فرقان، از اسامى قرآن «و انزل الفرقان» بنابر قول بسیارى از مفسّرین، منظور از «فرقان»، قرآن است. ۶ - قرآن، جداکننده حق و باطل از یکدیگر، در زمینه هدایت انسانها «هدى للنّاس و انزل الفرقان» به گفته مجمع البیان «الفرقان» یعنى چیزى که حق را از باطل متمایز نماید و «هدى للنّاس» قرینه حمل آن بر موارد هدایتى است. ۷ - نزول فرقان از جانب خداوند، براى پیگیرى اهداف کتب آسمانى پیشین «و انزل التّوریة و الانجیل. من قبل ... و انزل الفرقان» ۸ - روى سخن قرآن و دیگر کتب آسمانى با توده هاى مردم نه نژاد و قشرى خاص. «نزّل علیک الکتاب ... هدى للنّاس» ۹ - کفر به آیات خدا، موجب عذاب سخت الهى بر کافران «انّ الّذین کفروا بایات اللّه لهم عذاب شدید» ۱۰ - عذاب شدید کافران پس از اتمام حجت بر آنان از طریق کتب آسمانى «نزّل علیک الکتاب ... انّ الّذین کفروا بایات اللّه لهم عذاب شدید» ۱۱ - کتب آسمانى (قرآن، تورات و انجیل)، از آیات الهى «انزل التوریة و الانجیل ... و انزل الفرقان اِنّ الّذین کفروا بایات اللّه» ۱۲ - عذاب الهى داراى مراتب و درجات* «عذاب شدید» ۱۳ - تهدید شدن اهل کتاب (یهود و نصارا) به عذاب سخت الهى، در صورت کفر به آیات خداوند، قرآن، تورات و انجیل «نزّل علیک ... انّ الّذین کفروا ... لهم عذاب شدید» از شأن نزول به دست مى آید که مورد آیه، اهل کتابند. ۱۴ - خداوند، «عزیز» (پیروز شکست ناپذیر) و «ذوانتقام» (سخت انتقامگیر) است. «و اللّه عزیز ذو انتقام» «عزیز» به پیروز شکست ناپذیر گفته مى شود. (مفردات راغب). تنوین در «انتقام»، دلالت بر تفخیم و شدت مى کند و «ذوانتقام»، مبالغه در انتقام است. ۱۵ - آسیب ناپذیرى خداوند از کفر کافران «انّ الّذین کفروا ... و اللّه عزیز» از ذکر «عزیز» (غالب لا یقهر) به دنبال کفر کافران، این برداشت استفاده مى شود. ۱۶ - ابتلاى کافران به عذاب شدید، انتقام الهى از آنان و نمایانگر شکست ناپذیرى خداوند است. «انّ الّذین کفروا ... لهم عذاب شدید و اللّه عزیز ذوانتقام»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۷ - فرقان، آیات محکم (غیر متشابه) و کتاب، جملگى قرآن است. «و انزل الفرقان» امام صادق (ع): الفرقان هو کل امر محکم و الکتاب هو جملة القرآن ... [منبع: تفسیر قمى، ج ۱، ص ۹۶ ; تفسیر برهان، ج ۱، ص ۲۶۹، ح ۲.].

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
  • نزول انجیل از ایات الهی+۱ آیه
  • نزول تورات، از ایات الهی+۲ آیه
  • نزول قران، ایه خدا+۲ آیه
  • کفر به ایات خدا، درپیدارنده عذاب شدید اخرت+۳ آیه
  • کفر به ایات قران در پی دارنده عذاب الهی+۲ آیه
  • . ذوانتقام
  • انتقام خدا از کافران، به وسیله عذاب کردن انان+۲ آیه
  • کفر به ایات الهی سبب انتقام از کافران
  • انجیل دربردارنده ایات خدا+۱ آیه
  • انجیل، نازل شده ازسوی خدا، پیش از نزول قران+۱ آیه
  • انجیل، کتاب هدایت برای مردم+۲ آیه
  • یگانگی خدا در افرینش و تدبیر جهان، مقتضی نزول تعالیم و کتابهای اسمانی برای هدایت مردم+۲ آیه
  • توحید، موجب هدایت، رشد و رهایی از سرگردانی+۵ آیه
  • تورات، کتابی نازل شده قبل از قران+۲ آیه
  • هدایتگری برای تودههای مردم، از اوصاف تورات+۳ آیه
  • تهدید اهلکتاب به عذاب الهی، به علّت حقستیزی و اصرار بر کفر+۴ آیه
  • هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۲ آیه
  • مسیحیان کافر و حقناپذیر، مورد تهدید خدا به عذاب قیامت+۱۰ آیه
  • کافران یهود، مورد تهدید خدا به عذاب دردناک+۲ آیه
  • قران، حاوی رهنمودها و دلایلی روشن، جهت دستیابی به میزانی برای تمییز حق از باطل+۳ آیه
  • وجوب ایمان به ایات الهی+۴ آیه
  • حرمت کفر به ایات الهی+۳ آیه
  • عذاب خدا، کیفری بس شدید
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۵ آیه
  • عزّت خداوندی، مقتضی عذاب کافران
  • هدایت، جلوه عزّت خدا+۲ آیه
  • عزّت الهی، توام با کیفر و انتقام گیری از مستحقّان کیفر+۱ آیه
  • علم خداوند، مبنای مجازاتهای او
  • قران، از مصادیق فرقان و جداکننده حق از باطل+۳ آیه
  • کتابهای اسمانی، از مصادیق فرقان+۱ آیه
  • خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۲ آیه
  • فرقان، از صفات قران+۳ آیه
  • کفر به ایات قران، در پی دارنده عذاب الهی+۳ آیه
  • نزول قران، ایه و نشانه ای از خداوند+۲ آیه
  • نزول دفعی و کامل قران از سوی خداوند+۱ آیه
  • کفرورزی به ایات الهی و کتابهای اسمانی، سبب کیفر و تهدید خداوند به انتقام شدید+۱ آیه
  • ایات خدا، از نامهای کتابهای اسمانی+۱ آیه
  • فرقان (جدا کننده حق از باطل)، از نامهای کتابهای اسمانی+۱ آیه
  • احکام و معارف کتابهای اسمانی، نازل شده از جانب خداوند و با وحی او+۱ آیه
  • نقش کتابهای اسمانی، در تشخیص حق از باطل+۱ آیه
  • انتقام خدا از کافران، به وسیله عذاب کردن انان+۲ آیه
  • همه انسانها، حتّی کافران، از مخاطبان قران و موظّف به رعایت احکام ان+۱ آیه
  • خداوند، نازلکننده کتاب (قران) بر محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • تکذیب ایات الهی، سبب انتقام از تکذیبگران
  • انکار و کفر به معجزات و ایات الهی، سبب عذاب شدید کافران
  • مسیحیان کافر و حقناپذیر، مورد تهدید خداوند به عذاب قیامت+۱۰ آیه
  • انجیل، کتابی نازل شده از سوی خداوند، برای هدایت مردم+۲ آیه
  • تورات، کتابی نازل شده برای هدایت مردم به سوی خدا+۳ آیه
  • قران، کتابی هدایتگر و مشتمل بر تعالیم هدایت بخش+۲ آیه
  • توحید، زمینه هدایت و رشد ادمی+۵ آیه
  • کافران یهود، مورد تهدید خداوند+۴ آیه
  • کفر یهود به ایات خداوند+۳ آیه
واژه‌ها