آیه ۱ سوره احزاب

سوره احزاب(الأحزاب)، آیه ۱ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۸

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

ای پیامبر! تقوای الهی پیشه کن و از کافران و منافقان اطاعت مکن که خداوند عالم و حکیم است.

معنی کلمات و عبارات
«إِتَّقِ اللهَ»: مراد مداومت بر تقوا و ترس از خدا است. «لا تُطِعْ»: مراد پذیرش سخنان کافران و منافقان، و قبول پیشنهادهای سازشکارانه‌ای است که از طرف ایشان مطرح می‌گردد.
نزول
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مأمور به رعایت تقواى الهى بود. «یأیّها النبىّ اتّق اللّه» ۲ - پیامبر(ص) در پیشگاه خداوند، شخصیتى گرامى و با عظمت «یأیّها النبىّ» مخاطب قرار دادن پیامبراکرم(ص) با صفت «النبىّ» به جاى نام آن حضرت، مى تواند براى تعظیم و بزرگداشت آن بزرگوار باشد. ۳ - دعوت از پیامبر(ص) براى رعایت تقوا و پرهیز از تبعیت از کافران، دعوتى خطیر بود. «یأیّها النبىّ اتّق اللّه» منادا، وقتى با «أیّها» آورده مى شود، یا به خاطر از غفلت بیرون آوردن منادا است و یا به خاطر خطیر بودن ندا، چون درباره پیامبر(ص) غفلت، صادق نیست، به خصوص با توجه به این که از او به «النبىّ» تعبیر شده است، پس نکته دوم باعث شده است که خطاب به پیامبر، با واژه «أیّها» صورت گیرد. ۴ - پیامبر(ص) به تبعیت نکردن از کافران و منافقان، موظف بود. «یأیّها النبىّ ... و لاتطع الکفرین و المنفقین» ۵ - تبعیت نکردن از کافران و منافقان، نمودى از تقواى الهى است. «اتّق اللّه و لاتطع الکفرین و المنفقین» بنابراین احتمال که عبارت «و لاتطع...» ذکر خاص بعد از عام (اتّق اللّه) باشد. نکته یاد شده به دست مى آید. ۶ - کافران و منافقان، در صدد بودند تا پیامبر(ص) را از اهداف خود باز دارند و کارى کنند تا آن حضرت، خواسته هایشان را قبول کند. «و لاتطع الکفرین و المنفقین» دستور صریح به پیامبر(ص) مبنى بر اطاعت نکردن از کافران و منافقان و تأکید بر آن در آیه بعد، این نکته را مى رساند که گروه هاى یاد شده، در صدد بودند تا نظر آن حضرت را به سوى خود جلب کنند. لازم به ذکر است که قضیه اى که درباره سبب نزول آیه وارد شده، برداشت بالا را تقویت مى کند. سبب نزول آیه، این است که سران مشرکان از پیامبر(ص) خواستند تا او شفیع بودن بت ها را بپذیرد و اعلام کند. ۷ - خداوند، پیامبر(ص)، را تحت مراقبت داشت تا رسالت خویش را صحیح انجام دهد. «یأیّها النبىّ اتّق اللّه و لاتطع الکفرین و المنفقین» ۸ - شایسته است که رهبران دینى، تقواى الهى را رعایت کرده و از افراد ناشایست، تبعیت نکنند. «یأیّها النبىّ اتّق اللّه و لاتطع الکفرین و المنفقین» اگرچه مخاطب آیه، شخص پیامبر(ص) است، اما فرمان هاى داده شده، مى تواند حکمى کلّى براى هر رهبر دینى باشد. ۹ - خداوند، همواره علیم (بسیار دانا) و حکیم (استوار کار) است. «إنّ اللّه کان علیمًا حکیمًا» ۱۰ - فرمان به پیامبر(ص) براى رعایت تقوا، برخاسته از علم و حکمت الهى است. «یأیّها النبىّ اتّق اللّه ... إنّ اللّه کان علیمًا حکیمًا» جمله «إنّ اللّه...» مى تواند تعلیل براى فرمان به رعایت تقوا باشد; یعنى، چون خداوند، داراى آگاهى فراوان و صاحب حکمت است، چنین فرمانى را صادر کرده است. ۱۱ - فرمان به تبعیت نکردن از کافران و منافقان، برخاسته از علم گسترده و حکمت خداوندى است. «یأیّها النبىّ ... و لاتطع الکفرین و المنفقین إنّ اللّه کان علیمًا حکیمًا»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، موظّف به پرهیز از هرگونه اطاعت از کافران+۴ آیه
  • نهی خداوند از اطاعت کافران+۳ آیه
  • اطاعت از منافقان، مورد نهی خدا+۱ آیه
  • تقوا، مستلزم پرهیز از اطاعت کافران
  • تقوا، سبب اجتناب از اطاعت منافقان
  • دعوت خداوند از رهبران دینی، برای رعایت تقوای الهی
  • دعوت خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله) برای رعایت تقوا+۲ آیه
  • توکّل، مایه پایداری و استقامت انسان، در برابر مخالفتها و سختیها+۴ آیه
  • حرمت پیروی از کافران+۷ آیه
  • حرمت اطاعت از منافقان+۱ آیه
  • لزوم تقوا پیشگی و اجتناب از مخالفت با دستورهای خداوند+۱ آیه
  • حکمت خداوند، امیخته با علم او
  • توصیه پیامبر(صلی الله علیه واله) به تقوا، برخاسته از حکمت خدا
  • دستور خداوند به پیروی نکردن از کافران، برخاسته از حکمت او
  • نهی خداوند از اطاعت از منافقان، برخاسته از علم و حکمت او
  • سفارش خداوند برای رعایت تقوا، برخاسته از علم او
  • علیم / اسماوصفات
  • توکّل پیامبر صلی الله علیه و اله بر خدا، مایه استقامت او در برابر مخالفتها و سختیها+۴ آیه
  • «اتَّقِ»
  • «لا تُطِع»+۳ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۷ آیه
  • خطاب هشدارامیز خداوند به محمد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • توصیه خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله، برای رعایت تقوا+۲ آیه
  • کافران، درصدد قبولاندن خواستههایشان به محمّد صلی الله علیه و اله و بازداشتن ان حضرت، از اهداف خویش
  • هشدار خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله درباره اطاعت از کافران+۳ آیه
  • برحذر شدن پیامبر صلی الله علیه و اله از پیروی کردن از خواستههای منافقان+۱ آیه
  • نبوّت، از مقامات رسول خدا صلی الله علیه و اله
  • تلاش منافقان، برای وادار ساختن پیامبر صلی الله علیه و اله به قبول خواستههای خود
  • برخورداری محمّد صلی الله علیه و اله، از مقام نبوّت
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، وظیفه دار پرهیز از هر گونه اطاعت و تن دادن به خواسته کافران+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، وظیفهدار پرهیز از هرگونه اطاعت از منافقان+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور رعایت تقوای الهی
  • محمّد صلی الله علیه و اله برخوردار از مقام نبوّت
  • نهی خداوند از اطاعت و پیروی پیامبر صلی الله علیه و اله از منافقان+۱ آیه
  • نهی شدن پیامبر صلی الله علیه و اله، از پذیرش پیشنهاد صلح و همزیستی با مشرکان و منافقان
  • ناسازگاری اطاعت از کافران و منافقان، با پیروی از وحی الهی+۱ آیه
  • حرمت پذیرش ولایت و سرپرستی کافران+۴ آیه
واژه‌ها