آیه ۵ سوره احقاف

سوره احقاف(الأحقاف)، آیه ۵ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۰۲

وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّن يَدْعُو مِن دُونِ اللَّهِ مَن لَّا يَسْتَجِيبُ لَهُ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَهُمْ عَن دُعَائِهِمْ غَافِلُونَ

چه کسی گمراهتر است از آن کس که معبودی غیر خدا را می‌خواند که تا قیامت هم به او پاسخ نمی‌گوید و از خواندن آنها (کاملا) ً بی‌خبر است؟! (و صدای آنها را هیچ نمی‌شنود!)

معنی کلمات و عبارات
«یَدْعُو»: به فریاد بخواند. عبادت کند. الف زائدی در رسم‌الخطّ قرآنی دارد (نگا: حجّ / ، نحل / ، اسراء / ). «دُعَآءِ»: به فریاد خواستن. عبادت کردن (نگا: فاطر / و ).
نزول
نکات آیه
۱- عبادت گران غیر خدا و حاجت طلبان از درگاه غیر او، گمراه ترین وسرگشته ترین انسان ها «و من أضلّ ممّن یدعوا من دون اللّه من لایستجیب له» ۲- عجز و ناتوانى معبودهاى مشرکان، از اجابت خواسته ها و بر آوردن نیازهاى ایشان «من دون اللّه من لا یستجیب له إلى یوم القیمة و هم عن دعائهم غفلون» ۳- ناتوانى بت ها از شنیدن و اجابت نیایشِ مشرکان، دلیلى واضح بر بیهودگى عبادت آنها «و من أضلّ ممّن یدعوا ... من لا یستجیب ... و هم عن دعائهم غفلون» ۴- سرزنش مشرکان از سوى خداوند، به سبب روى گرانى از درگاه او و توجه به عناصرى عاجز و ناتوان «من أضلّ ممّن یدعوا من دون اللّه من لا یستجیب له إلى یوم القیمة و هم عن دعائهم غفلون» ۵- معبود واقعى و شایسته پرستش، توانا بر شنیدن صداى عبادت گران و قادر بر اجابت خواسته هاى آنان «و من أضلّ ممّن یدعوا من دون اللّه من لایستجیب له إلى یوم القیمة» خداوند، مشرکان را به سبب پرستش موجوداتى که قادر به شنوایى و اجابت دعاى آنان نیستند، سرزنش کرده است. مفهوم این سخن آن است که معبود واقعى، باید قادر بر شنیدن و اجابت خواسته ها و نیازهاى مخلوقات باشد. ۶- خداوند، قادر به شنیدن و اجابت همه دعاها و نیازهاى عبادت گران خود «من أضلّ ممّن یدعوا من دون اللّه من لایستجیب له إلى یوم القیمة» از مفهوم آیه شریفه، استفاده مى شود که اگر غیر خدا نمى تواند نیازهاى گسترده خلق را برآورده کند; اما خداوند قادر به اجابت هر دعا در هر زمینه و در هر زمان مى باشد، چرا که او نه از دعایى غافل است و نه از اجابت آن عاجز. ۷- نیازهاى گسترده آدمى، از عوامل و زمینه هاى گرایش او به پرستش معبود « و من أضلّ ممّن یدعوا من دون اللّه من لایستجیب له إلى یوم القیمة و هم عن دعائهم غفلون» تکیه آیه شریفه بر دعا و نیازخواهى هاى انسان و این که جز خداوند، کسى قادر به اجابت نیازهاى همیشگى و گسترده انسان نیست، مى رساند که خداوند از این اهرم براى سوق دادن انسان ها به توحید استفاده کرده است; چه این که نیازمندى آنان زمینه اى است هموار براى روى آورى به مبدأ توانمند بى نیاز. ۸- وجود موجودات شعورمند، در میان معبودهاى مشرکان «من لایستجیب له إلى یوم القیمة و هم عن دعائهم غفلون» ۹- وجود نوعى شعور، در همه موجودات جهان حتى جمادات * «و هم عن دعائهم غفلون» جاى انکار نیست که در میان معبودهاى مشرکان، بت ها و جمادات نیز وجود داشته اند و خداوند در مورد چنین موجوداتى، اولاً ضمیر ذوى العقول (هم) آورده و ثانیاً صفتى را درباره آنان به کار برده (غافلون) که از نوع عدم و ملکه است; زیرا غفلت در جایى صدق مى کند که زمینه توجه، وجود داشته باشد. از این دو تعبیر استفاده مى شود که جمادات نیز داراى نوعى توجه و شعوراند.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
  • استعانت مشرکان از بتها و عدم اجابت انها+۵ آیه
  • گمراهی و انحراف، از اثار بتپرستی+۱ آیه
  • فقدان هرگونه ادراک و قدرت در بتها، نشاندهنده بطلان بتپرستی+۵ آیه
  • لزوم اجتناب، از پرستش بتها+۱ آیه
  • توجّه به حشر و بیزاری جستن معبودان باطل از پرستشکنندگان غیرخدا در ان روز، زمینه پرهیز از شرک+۴ آیه
  • حرمت بت پرستی+۷ آیه
  • دشمنی معبودان باطل با مشرکان، در قیامت+۳ آیه
  • معبودهای مشرکان، دشمن ایشان در قیامت+۳ آیه
  • دشمنی معبودهای باطل با مشرکان، در قیامت+۳ آیه
  • اجابت دعا، موجب شناخت معبود راستین از معبودان دروغین+۲ آیه
  • ناتوانی خدایان دروغین، از اجابت دعا+۳ آیه
  • خداوند، منشا اجابت دعا+۳ آیه
  • دعا به درگاه معبودهای دروغین و درخواست مشرکان از غیرخدا، کاری نکوهیده و مذموم+۹ آیه
  • بی تاثیری دعا به درگاه غیر خداوند+۹ آیه
  • ناتوانی بتها، از شنیدن و اجابت دعای مشرکان+۶ آیه
  • وجود انسانهای گمراه تر از مشرکان، مورد سؤال انکاری خدا
  • وجود انسان گمراه تر از مشرک، مورد سؤال انکاری خدا
  • شرکورزی به خدای یگانه، موجب گمراهی ادمی+۴ آیه
  • ناتوانی معبودهای شرک از هرگونه سخن گفتن، پاسخ گویی و اجابت درخواستها، دلیل بطلان شرک+۶ آیه
  • مددخواهی، زمینه پرستش معبودهای دروغین، از سوی مشرکان+۸ آیه
  • حشر مشرکان در قیامت، به همراه معبودهای انان+۴ آیه
  • دشمنی و عداوت مشرکان با معبودهای شان در قیامت+۳ آیه
  • ناتوانی بتها، از شنیدن دعای مشرکان و اجابت ان+۳ آیه
  • مشرکان، اشخاصی گمراه+۲ آیه
  • حضور معبودهای مشرکان در قیامت و انکار و تبرّی از شرکورزی مشرکان+۳ آیه
  • دشمنی معبودهای مشرکان با انان، در قیامت+۳ آیه
  • بیزاری معبودان باطل از پرستش خود، به وسیله مشرکان، در عرصه محشر+۴ آیه
  • بتهای مورد پرستش مشرکان، دارای شعور و ادراک در قیامت+۴ آیه
  • بت پرستان، در نهایتِ ضلالت و گمراهی
  • بت پرستی، موجب گمراهی+۲ آیه
  • درخواست از غیر خدا، عامل ضلالت و گمراهی
  • مشرکان، مردمی ستم پیشه و ظالم، به دلیل شریک قرار دادن برای خداوند+۴ آیه
  • عبادت غیر خدا، باعث گمراهی و ضلالت+۲ آیه
  • ناتوانی معبودان مشرکان، از اجابت درخواستها، دلیل بطلان پرستش غیر خدا+۴ آیه
  • معبودان باطل، عاجز از اجابت درخواست و دعای پیروان خود+۲ آیه
  • غافل بودن بتها و معبودان مشرکان، از شنیدن و اجابت دعای مشرکان
  • دشمنی مشرکان با معبودهای باطل خود در قیامت+۳ آیه
  • قیامت، روز برپایی مردم نزد خدا+۱ آیه
  • توبیخ مشرکان، به علت گزینش معبودان باطل+۴ آیه
واژه‌ها