سوره بلد(البلد)، آیه ۱۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۴
معنی کلمات و عبارات
«مَسْغَبَةٍ»: مراد بیشتر گرسنگی زمان قحطی و خشکسالی است که در آن غذا و خوراک سخت عزیز و بسیار مهمّ است، و در چنین موقعی ایثار نشانه باور راستین شخص به خدا و آخرت است.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تغذیه مردم، در روزگار گرفتارى آنان به گرسنگى رنج آور، خواسته خداوند از ثروتمندان است. «أو إطعم فى یوم ذى مسغبة»
«سَغِبَ»; یعنى، گرسنه ماند و «مسغبة» مصدر آن است و در احتمالى دیگر این لفظ جز در گرسنگى همراه با رنج استعمال ندارد. (قاموس)
۲ - مدعیان دروغین انفاق، با پیدایش گرسنگى هاى فراگیر، از اطعامْ بخل ورزیده، مواد غذایى را احتکار مى کنند. «یقول أهلکت مالاً لبدًا ... فلااقتحم العقبة ... أو إطعم فى یوم ذى مسغبة»
۳ - تأمین خوراک قحطى زدگان، براى کسانى که خود نیز گرفتار خشک سالى اند، وظیفه اى سنگین و نیازمند همتى والا است. «و ما أدریک ما العقبة ... أو إطعم فى یوم ذى مسغبة»
قید «فى یوم»، ناظر به این معنا است که اطعام کنندگان، خود نیز در همان وضعیت به سر مى برند.
۴ - سرمایه داران، در کمک هاى اقتصادى به مردم قحطى زده، باید تغذیه آنان را در اولویت قرار دهند. «أو إطعم فى یوم ذى مسغبة»
۵ - فضیلت آزادسازى بردگان، برتر از تغذیه گرسنگان جامعه است.* «فکّ رقبة . أو إطعم»
تقدیم «فکّ رقبة»، بیانگر برداشت یاد شده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۸–۱۶ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۸–۱۶ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۸–۱۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۴
روایات و احادیث
۶ - «عن الرضا(ع): ... علم اللّه عزّوجلّ أنّ کلّ أحد لایقدر على فکّ رقبة فجعل إطعام الیتیم و المسکین مثل ذلک; [منبع: کافى، ج ۴، ص ۴، ح ۱۰; نورالثقلین، ج ۵، ص ۵۸۲- ، ح ۱۹.] از امام رضا(ع) روایت شده که فرمود: ... خداى عزّوجلّ مى دانست که تمامى افراد، توانایى آزاد کردن بنده را ندارند. پس غذا دادن به یتیم و مسکین را همسان آزاد کردن بنده قرار داد».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
احتکار مدعیان انفاقاهمیت تأمین قحطی زدگانبخل مدعیان انفاقتوصیه به تأمین مساکینثروتمندان هنگام قحطیفضیلت تأمین مساکینمدعیان انفاق هنگام قحطیفضیلت عتق بردهتوصیه به ثروتمنداناهمیت تأمین مساکیناهمیت تأمین یتیماهمیت عتق بردهمسؤولیت ثروتمنداناولویت در انفاقتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
- اطعام اصحاب یمین به یتیم خویشاوند در روزهای سخت و قحطی+۲ آیه
- اطعام به بینوای خاکنشین، در روزهای سخت و قحطی، از خصوصیات اصحاب یمین
- اطعام اصحاب یمین به یتیم خویشاوند و خاکنشین بینوا در روزهای سخت و قحطی+۳ آیه
- اطعام به مسکین در روزهای سخت، سبب رهایی از هوای نفس و وسوسههای شیطانی+۳ آیه
- اطعام به مسکین، از صفات انسانهای با یُمن و برکت+۲ آیه
- قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین، از اثار اطعام به مسکین+۲ آیه
- اطعام یتیم سبب رهایی از هوای نفس و وسوسههای شیطانی+۳ آیه
- قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین، از اثار اطعام به یتیم+۲ آیه
- اطعام به یتیم خویشاوند در روز گرسنگی و سختی، نشات گرفته از ایمان به خدا+۴ آیه
- گذر از صراط در قیامت، پاداش اطعام به یتیم خویشاوند و مسکین خاکنشین در روز سختی و گرسنگی+۴ آیه
- اطعام به یتیم و مسکین خاکنشین در روز سختی و گرسنگی، سبب گذر از گردنه سخت قیامت+۴ آیه
- نااگاهی انسانها به عظمت و اهمّیّت انفاق+۵ آیه
- اطعام نکردن به مساکین و بینوایان، از عوامل دوزخی شدن+۷ آیه
- گرسنگان و بینوایان، دارای حق تغذیه از اموال توانمندان+۵ آیه
- لزوم اطعام به یتیم و ترغیب دیگران بر ان+۶ آیه
- حرمت ترک اطعام به مساکین و گرسنه رها کردن انان، در جامعه+۸ آیه
- اولویت اطعام به خویشاوندان یتیم بر اطعام دیگر نیازمندان+۴ آیه
- مطلوب بودن احسان و انفاق به یتیمان+۲ آیه
- ارزش فوق العاده اطعام، در زمان خشکسالی و قحطی
- اطعام به یتیمان خویشاوند در زمان خشکسالی، کاری ارزشمند+۱ آیه
- اطعام به مسکینان خاک نشین در زمان خشکسالی، امری پسندیده+۱ آیه
- مسکینان جامعه، شایسته دریافت کمکهای غذایی و خوردنی+۳ آیه
- استحقاق یتیمان خویشاوند، برای دریافت کمکهای غذایی و خوردنی، در سالهای قحطی+۱ آیه
- اولویّت اطعام به خویشاوندان یتیم، بر اطعام به دیگران+۲ آیه
- اطعام به خویشاوند یتیم، هنگام گرسنگی وی، موجب نجات از سختیهای قیامت+۳ آیه
- اولویّت اطعام به خویشاوندان یتیم، بر اطعام به دیگران+۲ آیه
- بی اعتنایی به نیازهای خویشاوندان یتیم، مورد نکوهش خداوند+۱ آیه
- گذر از صراط در قیامت با امنیّت و سلامت، پاداش اطعام به یتیم خویشاوند و مسکین، در روز سختی و گرسنگی+۴ آیه
- گذشتن از گردنه قیامت با اعمال نیک، مورد سؤال خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله)برای اگاهی انسانها به اهمّیّت ان+۷ آیه
- گذشتن از گردنه قیامت با اعمال نیک، مورد سؤال خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) برای تنبّه و اگاهی انسانها+۷ آیه
- ایمان و توصیه یکدیگر به صبر از شرایط قرار گرفتن ازادکنندگان برده و انفاق کنندگان در روزهای سخت، در شمار اصحاب یمین+۷ آیه
- ایمان و توصیه یکدیگر به صبر و ترحّم برتر از ازادسازی برده و اطعام نیازمندان در روزهای سخت+۶ آیه
- مسکنت مسکین، موجب استحقاق اطعام+۴ آیه
- اطعام به مساکین، از صفات اصحاب المیمنه+۲ آیه
- همسان بودن اطعام مساکین، با ازاد کردن بنده+۲ آیه
- تامین مواد، غذایی برای تهیدستان و مسکینان خاک نشین، خواسته خداوند از ثروتمندان+۱ آیه
- سیر کردن مسکینان خاک نشین، وظیفه ای سنگین، پر ارزش و نیازمند همّتی والا+۳ آیه
- اطعام اصحاب یمین به مسکین خاک نشین، در روزهای سخت قحطی+۲ آیه
- توصیه به رحمت ورزیدن به فقیران، در کنار اطعام به انان، از وظایف مؤمنان+۳ آیه
- اطعام به مسکینان خاک نشین از سوی مؤمنان و توصیه به رحمت ورزیدن به انان، موجب قرار گرفتن در زمره اصحاب الیمین+۳ آیه
- عبور از صراط، در قیامت، پاداش اطعام به مساکین خاک نشین، در روز سختی و گرسنگی+۳ آیه
- توصیه به ترحّم بر فقیران، از ویژگیهای مؤمنان در معاشرت با انان+۲ آیه
- ترحّم بر فقیران در معاشرت با انان، موجب قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین+۳ آیه
- اطعام به فقیران و نیازمندان، از اداب معاشرت با انها در روابط اجتماعی+۶ آیه
- توصیه به ترحّم بر فقیران، از ویژگیهای مؤمنان+۳ آیه
- توصیه مؤمنان به مهربانی بر فقیران، موجب قرارگرفتن انان در زمره اصحاب یمین+۳ آیه
- توصیه به ترحّم بر فقیران از سوی مؤمنان، موجب قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین+۱ آیه
- اطعام به گرسنگان، از اوصاف اصحاب یمین+۲ آیه
- اطعام اصحاب یمین به گرسنگان، در روزهای سخت و قحطی+۳ آیه
- اطعام به گرسنگان در روزهای سخت، سبب رهایی از هوای نفس و وسوسه های شیطانی+۳ آیه
- اطعام به گرسنگان، حقّی برعهده توانمندان+۱۰ آیه
- قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین، از اثار اطعام به گرسنگان+۲ آیه
- اطعام به گرسنگان، از صفات انسانهای میمون و مبارک+۲ آیه
- گذر از صراط در قیامت، پاداش اطعام به گرسنگان+۴ آیه
- اطعام به گرسنگان در روز سختی، موجب نجات از گردنه سختی روز قیامت+۴ آیه
- وجوب اطعام به یتیم و ترغیب دیگران بر ان+۶ آیه
- نکوهیده بودن بیاعتنایی ثروتمندان به یتیمان+۲ آیه
- اطعام ایتام خویشاوند، امری ارزشمند+۱ آیه
- اطعام یتیم در روزگار گرفتاری انان به گرسنگی، نشانه موفقیّت در مجاهده با هواهای نفسانی+۳ آیه
- اطعام ایتام خویشاوند، مقدّم بر یتیمان غیر خویشاوند+۱ آیه
- قرار گرفتن اعراضکنندگان از اطعام به ایتام خویشاوند، در زمره اصحاب شوم، در قیامت+۵ آیه
- رساندن غذا به ایتام، در هنگام قحطی، وظیفه بزرگ و سنگین برای افراد با ایمان و ثروتمند+۴ آیه