سوره بلد(البلد)، آیه ۱۶ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۴
معنی کلمات و عبارات
«ذَا مَتْرَبَةٍ»: خاکنشین. سخت درمانده و بیچاره. «مَتْرَبَةٍ»: فقر شدید. خاکنشینی.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تأمین مواد غذایى براى تهى دستان و پابرهنگان، به ویژه در دوران خشکسالى، خواسته خداوند از ثروتمندان «یقول أهلکت مالاً لبدًا ... أو إطعام فى یوم ... أو مسکینًا ذا متربة»
«متربة» به معناى زمین گیر و نیازمند بودن است (صحاح). این کلمه مصدر «تَرِبَ» است; یعنى، داراى خاک فراوان شد، خاک به دست او رسید، به خاک چسبید، زیان دید و فقیر شد (قاموس). «ذا متربة» کنایه از شدّت فقر است، به حدى که نه فرش و پوشاکى دارد که او را از خاک جدا سازد و نه در خانه او جز خاک، آذوقه اى فراهم مى آید.
۲ - مدعیان دروغین انفاق، خاک نشینان را در سال هاى قحطى، گرسنه رها کرده، از مصرف ثروت خود براى سیر کردن آنان دریغ مىورزند. «یقول أهلکت مالاً ... فلااقتحم العقبة ... أو مسکینًا ذا متربة»
۳ - سیر کردن گرسنگان - که در سال هاى قحطى، دستشان از هر آذوقه اى کوتاه است - وظیفه اى سنگین، پرارزش و نیازمند همتى والا است. «و ما أدریک ما العقبة ... أو مسکینًا ذا متربة»
۴ - فضیلتِ تغذیه خویشاوندان یتیم خود، برتر از رساندن غذا به دیگر اقشار محروم جامعه است. «یتیمًا ذا مقربة . أو مسکینًا ذا متربة»
۵ - تنگدستانى که از هرگونه خوراک و پوشاکى محروم اند، در بین اقشار کم درآمد، سزاوارترین طبقه براى کمک هاى اقتصادى اند. «أو مسکینًا ذا متربة»
۶ - سرمایه داران، باید تغذیه تهى دستان را بر دیگر کمک هاى خویش ترجیح دهند. «أو إطعم ... مسکینًا ذا متربة»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۸–۱۶ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۸–۱۶ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۸–۱۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ارزش تأمین فقرااهمیت تأمین خویشاوندان یتیمتأمین فقرا هنگام قحطیسرزنش غفلت از مساکینسرزنش مدعیان انفاقفضیلت تأمین خویشاوندان یتیمفضیلت تأمین فقراسرزنش غفلت از فقراتوصیه به ثروتمندانتکلیف سختاهمیت تأمین مساکیناهمیت تأمین فقرامسؤولیت ثروتمنداناولویت در انفاقتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۲)
- اطعام اصحاب یمین به یتیم خویشاوند و خاکنشین بینوا در روزهای سخت و قحطی+۳ آیه
- اطعام به مسکین در روزهای سخت، سبب رهایی از هوای نفس و وسوسههای شیطانی+۳ آیه
- اطعام به مسکین، از صفات انسانهای با یُمن و برکت+۲ آیه
- قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین، از اثار اطعام به مسکین+۲ آیه
- گذر از صراط در قیامت، پاداش اطعام به یتیم خویشاوند و مسکین خاکنشین در روز سختی و گرسنگی+۴ آیه
- اطعام به یتیم و مسکین خاکنشین در روز سختی و گرسنگی، سبب گذر از گردنه سخت قیامت+۴ آیه
- نااگاهی انسانها به عظمت و اهمّیّت انفاق+۵ آیه
- اطعام نکردن به مساکین و بینوایان، از عوامل دوزخی شدن+۸ آیه
- گرسنگان و بینوایان، دارای حق تغذیه از اموال توانمندان+۵ آیه
- اولویت اطعام به خویشاوندان یتیم بر اطعام دیگر نیازمندان+۴ آیه
- اطعام مسکین خاک نشین در روز سختی و گرسنگی، سبب رهایی از هوای نفس و وسوسه های شیطانی+۲ آیه
- اطعام به مسکینان خاک نشین در زمان خشکسالی، امری پسندیده+۱ آیه
- مسکینان جامعه، شایسته دریافت کمکهای غذایی و خوردنی+۳ آیه
- اولویّت اطعام به خویشاوندان یتیم، بر اطعام به دیگران+۲ آیه
- اولویّت اطعام به خویشاوندان یتیم، بر اطعام به دیگران+۲ آیه
- گذر از صراط در قیامت با امنیّت و سلامت، پاداش اطعام به یتیم خویشاوند و مسکین، در روز سختی و گرسنگی+۴ آیه
- گذشتن از گردنه قیامت با اعمال نیک، مورد سؤال خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله)برای اگاهی انسانها به اهمّیّت ان+۷ آیه
- گذشتن از گردنه قیامت با اعمال نیک، مورد سؤال خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) برای تنبّه و اگاهی انسانها+۷ آیه
- ایمان و توصیه یکدیگر به صبر از شرایط قرار گرفتن ازادکنندگان برده و انفاق کنندگان در روزهای سخت، در شمار اصحاب یمین+۷ آیه
- ایمان و توصیه یکدیگر به صبر و ترحّم برتر از ازادسازی برده و اطعام نیازمندان در روزهای سخت+۶ آیه
- مسکنت مسکین، موجب استحقاق اطعام+۳ آیه
- اطعام به مساکین، از صفات اصحاب المیمنه+۲ آیه
- همسان بودن اطعام مساکین، با ازاد کردن بنده+۲ آیه
- تامین مواد، غذایی برای تهیدستان و مسکینان خاک نشین، خواسته خداوند از ثروتمندان+۱ آیه
- سیر کردن مسکینان خاک نشین، وظیفه ای سنگین، پر ارزش و نیازمند همّتی والا+۲ آیه
- اطعام اصحاب یمین به مسکین خاک نشین، در روزهای سخت قحطی+۲ آیه
- توصیه به رحمت ورزیدن به فقیران، در کنار اطعام به انان، از وظایف مؤمنان+۳ آیه
- اطعام به مسکینان خاک نشین از سوی مؤمنان و توصیه به رحمت ورزیدن به انان، موجب قرار گرفتن در زمره اصحاب الیمین+۳ آیه
- عبور از صراط، در قیامت، پاداش اطعام به مساکین خاک نشین، در روز سختی و گرسنگی+۳ آیه
- توصیه به ترحّم بر فقیران، از ویژگیهای مؤمنان در معاشرت با انان+۲ آیه
- ترحّم بر فقیران در معاشرت با انان، موجب قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین+۳ آیه
- توصیه به ترحّم بر فقیران، از ویژگیهای مؤمنان+۳ آیه
- توصیه مؤمنان به مهربانی بر فقیران، موجب قرارگرفتن انان در زمره اصحاب یمین+۳ آیه
- توصیه به ترحّم بر فقیران از سوی مؤمنان، موجب قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین+۱ آیه
- اطعام به گرسنگان، از اوصاف اصحاب یمین+۲ آیه
- اطعام اصحاب یمین به گرسنگان، در روزهای سخت و قحطی+۳ آیه
- اطعام به گرسنگان در روزهای سخت، سبب رهایی از هوای نفس و وسوسه های شیطانی+۳ آیه
- اطعام به گرسنگان، حقّی برعهده توانمندان+۱۰ آیه
- قرار گرفتن در زمره اصحاب یمین، از اثار اطعام به گرسنگان+۲ آیه
- اطعام به گرسنگان، از صفات انسانهای میمون و مبارک+۲ آیه
- گذر از صراط در قیامت، پاداش اطعام به گرسنگان+۴ آیه
- اطعام به گرسنگان در روز سختی، موجب نجات از گردنه سختی روز قیامت+۴ آیه