آیه ۷ سوره بلد

سوره بلد(البلد)، آیه ۷ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۴

أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ

آیا (انسان) گمان می‌کند هیچ کس او را ندیده (که عمل خیری انجام نداده) است؟!

معنی کلمات و عبارات
«أَیَحْسَبُ ...؟»: انسان مغرور و خودستا بی‌خبر است که خدا از پندار و گفتار و کردار او مطّلع است. اگر مالی دارد به شبی است، و اگر جانی دارد به تبی است. اصلاً ثروت و قدرت و سراپای وجودش داده خدا و از آن الله است.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۶ و ۷

«شیخ طوسى» گویند: این آیات درباره مردى از بنى‌جمح که مکنى به ابوالاسدین بود، نازل گردیده که مردى قوى و زورمند بوده است.

شأن و نزول آیات ۴ و ۵ را شیخ بزرگوار در این آیات ذکر نموده و ابوالاسدین همان ابوالاشدین است که در چاپ سنگى تفسیر تبیان بدون نقطه و تشدید به غلط چاپ گردیده است. چنان که در سوره طارق نیز نظیر آن ذکر شده است.

نکات آیه
۱ - پندار نهان ماندن کردارها از خداوند و ناظر نبودن او بر انسان، پندارى باطل و شگفت آور است. «أیحسب أن لم یره أحد» ۲ - خداوند، انسان ها را مى بیند و به کردار و گفتار آنان آگاه است. «أیحسب أن لم یره أحد» ۳ - لزوم پرهیز از ادعاهاى نادرست و توجه به آگاهى خداوند از رفتارها و نیّت هاى انسان «یقول ... أیحسب أن لم یره أحد» توبیخ مستفاد از همزه استفهام در «أیحسب»، ممکن است ناظر به دروغ بودن گفتارى باشد که در آیه قبل از مدعیان انفاق نقل شد. ۴ - مدعیان کمک هاى اقتصادى به جامعه، باید خدا را ناظر بر خویش دیده، ادعاى گزاف نکنند. «یقول أهلکت مالاً لبدًا . أیحسب أن لم یره أحد» ۵ - خودنمایى در بذل و بخشش ها و فخرفروشى بر مردم به جهت انفاق هاى سنگین، در پى دارنده نکوهش و کیفر از سوى خداوند «یقول ... أیحسب أن لم یره أحد» گوینده «أهلکت مالاً» - حتى به فرض صداقت در ادعاى خویش - ممکن است به جهت فخر فروشى بر دیگران، مورد توبیخ قرار گرفته باشد. ۶ - کسانى که خداوند را ناظر بر نیت ها نمى دانند و گشاده دستى هاى خود را به رخ دیگران مى کشند، گرفتار پندارى موهوم و ناروایند. «یقول أهلکت مالاً لبدًا . أیحسب أن لم یره أحد» در برداشت یاد شده، گوینده «أهلکت مالاً لبداً» کسى فرض شده که بذل و بخشش هاى فراوانى داشته ولى در آنها نیت خالصانه نداشته است. این آیه بخششهاى او را فاقد ارزش معرفى کرده است. ۷ - کمک هاى مالى به مردم - هر چه باشد - از دید خداوند مخفى نمانده و محاسبه خواهد شد. «یقول أهلکت مالاً لبداً . أیحسب أن لم یره أحد» در برداشت یاد شده، مفروض این است که گوینده «أهلکت ...» اهل انفاق بوده; ولى بر تعبیر «أهلکت» توبیخ شده است. به این بیان که انفاق گران، نباید مال خود را تلف شده بدانند; زیرا انفاق ها از نظر خداوند مخفى نمى ماند. البته این افراد نباید به همین مقدار اکتفا کنند; بلکه براى قرار گرفتن در زمره «أصحاب المیمنة» باید به عقبه هایى گام نهند که آیات بعد گویاى آن است. ۸ - کسانى که انفاق را اتلاف مال مى پندارند، گرفتار پندارى موهوم و مذموم اند. «یقول أهلکت مالاً لبدًا . أیحسب أن لم یره أحد»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۵ آیه
  • شگفتاور بودن بیتوجّهی به نعمت بینایی چشمان و غفلت از وابستگی ان به خدا+۱ آیه
  • توجّه به نعمت بینایی چشم و خدادادی بودن ان، سبب یقین به پنهان نبودن چیزی از خداوند+۱ آیه
  • نظارت خداوند، بر رفتار و کردار ادمیان+۴ آیه
  • سؤال عتاب امیز خدا از انسانهای مغرور، در مورد غفلت از قدرت و اگاهی خدا+۳ آیه
  • پرسش نکوهش امیز خدا، درباره انسانهای مغرور+۳ آیه
  • سؤال عتاب امیز خدا از انسانها، در مورد غفلت از قدرت و اگاهی خدا+۲ آیه
  • بهره مندی انسان از اعضا و جوارح، مورد سؤال خداوند برای اقرار و توجّه او به نعمتهای الهی+۳ آیه
  • پندار انسان مبنی بر نظارت نکردن کسی بر او، مورد سؤال انکاری خدا از وی+۱ آیه
  • سطحی بودن شناختهای مبتنی بر حدس و گمان و تخیّل+۵ آیه
  • ظنّ ادمی به پنهان ماندن اعمال وی، از همه کس+۱ آیه
  • اگاهی خداوند، به امور نفسانی و اسرار نهان انسانها
  • غرور و خودپسندی، مایه غفلت از خدا+۷ آیه
  • توجّه به نظارت خدا، بازدارنده انسان از غرور+۱ آیه
  • غرور و خودپسندی، خصلتی ناپسند و مورد نکوهش+۲ آیه
  • غفلت از خداوند و عطایای او، عامل توهّم قدرت مطلق، برای خویشتن+۶ آیه
  • تفاخر به مال و مباهات به انفاق ان، مورد مذمت خداوند+۱ آیه
  • سؤال عتابامیز خدا از انسانهای مغرور، در مورد غفلت از قدرت و اگاهی او+۱ آیه
واژه‌ها