آیه ۸ سوره تکاثر

سوره تکاثر(التكاثر)، آیه ۸ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۰

معنی کلمات و عبارات
«ثُمَّ»: این واژه در اینجا برای ترتیب اخباری است؛ نه ترتیب زمانی. چرا که قبلاً حساب و کتاب و قضاوت انجام پذیرفته است (نگا: المصحف المیسّر). البتّه می‌تواند برای ترتیب زمانی هم باشد. چون در دوزخ برای عذاب بیشتر از دوزخیان سؤالاتی می‌شود (نگا: ملک / مدّثّر / ).
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - قیامت، زمان حسابرسى از نعمت ها است. «ثمّ لتسئلنّ یومئذ عن النعیم» «نعیم»، به معناى نعمت فراوان است. (مفردات) ۲ - حسابرسى از نعمت ها در قیامت، اجتناب ناپذیر و بیرون از اختیار انسان ها است. «ثمّ لتسئلنّ» مجهول بودن «لتسئلنّ»، اشاره به نکته یاد شده دارد. ۳ - توجّه به حسابرسى و مسؤولیت در برابر نعمت ها، بازدارنده انسان از دل خوشى به فراوانى آن و زمینه ساز ترک افتخار بر دیگران است. «ألهیکم التکاثر... ثمّ لتسئلنّ یومئذ عن النعیم» ۴ - پرسش و حسابرسى از نعمت ها، زمینه ساز گرفتارى برترى جویان و تفاخر کنندگان به آتش دوزخ «لترونّ الجحیم ... ثمّ لتسئلنّ یومئذ عن النعیم» نشان دادن جهنم به اهل تکاثر - پیش از بازخواست نعمت ها - بیانگر آن است که اهل تکاثر، باید پس از طى مراحل بازخواست و حسابرسى، جهنم را جایگاه خویش بدانند. ۵ - افتخار بر دیگران در امتیازات مادى، کفران نعمت و زمینه ساز گرفتارى به دوزخ پس از حسابرسى است. «ألهیکم التکاثر ... ثمّ لتسئلنّ یومئذ عن النعیم» ۶ - قیامت، داراى مراحلى گوناگون و ترتیب یافته است. «لترونّ ... ثمّ لترونّها ... ثمّ لتسئلنّ» ۷ - حسابرسى از نعمت ها، مرحله اى پس از مشاهده دوزخ و یقین به آن است. «ثمّ لترونّها ... ثمّ لتسئلنّ»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۸ - «فى المجمع، فى تفسیر قوله تعالى «ثمّ لتسئلنّ یومئذ عن النعیم»] هو الأمن و الصحّة ... روى ذلک عن أبى جعفر(ع) و أبى عبداللّه(ع); [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۸۱۲; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۶۶۵، ح ۲۶.] در «مجمع البیان» درباره تفسیر سخن خداوند «... عن النعیم» آمده: «نعیم» امنیت و سلامتى است ... این مطلب از امام باقر و امام صادق(ع) روایت شده است». ۹ - «قال رسول اللّه(ص)... یابن مسعود! دع نعیم الدنیا و أکلها و حلاوتها و حارّها و باردها و لینها و طیّبها و ألزم نفسک الصبر عنها فإنّک مسؤول عن ذلک کلّه قال اللّه تعالى: «ثمّ لتسئلنّ یومئذ عن النعیم»; [منبع: مکارم الأخلاق، ص ۴۵۳; بحارالأنوار، ج ۷۴- ، ص ۱۰۳، ح ۱.] رسول خدا(ص) [به عبداللّه بن مسعود] فرمود: اى پسر مسعود! رها کن نعمت هاى دنیا و خوردنى هاى آن و شیرینى، گرم و سرد، نرم و گواراى آن را و نفس خود را وادار کن که در برابر آنها، صبر پیشه کند زیرا تو از تمامى آنها، سؤال خواهى شد. خداى تعالى فرموده: «ثمّ لتسئلنّ یومئذ عن النعیم». ۱۰ - «قال الرضا(ع) و لقد حدثنى أبى عن أبیه أبى عبداللّه الصادق(ع) ... قال: إنّ اللّه عزّوجلّ لایسئل عباده عمّا تفضّل علیهم و لایمنّ بذلک علیهم و الإمتنان بالإنعام مستقبح من المخلوقین فکیف یضاف إلى الخالق عزّوجلّ ما لایرضى المخلوق به و لکنّ النعیم حبّنا أهل البیت و موالاتنا یسئل اللّه عباده عنه بعد التوحید و النبّوة لأنّ العبد إذا وفى بذلک ادّاه إلى نعیم الجنّة الذى لایزول; [منبع: عیون أخبارالرضا، ج ۲، ص ۱۲۹، ب ۳۵، ح ۸; نورالثقلین، ج ۵، ص ۶۶۴، ح ۱۸.] امام رضا(ع) فرمود: پدرم از پدر خویش از امام صادق(ع) براى من روایت کرده است که فرمود: خداى عزّوجلّ درباره آنچه به بندگانش تفضل کرده است، از آنها بازخواست نمى کند و با این کار بر آنان منّت نمى گذارد. منّت نهادن به جهت نعمت بخشیدن، از جانب مخلوق ها کار زشتى است; پس چگونه به خالق عزّوجلّ چیزى نسبت داده مى شود که مخلوق از نسبت دادن آن ناخشنود است؟! ولى نعیم [در آیه «ثمّ لتسئلنّ یومئذ عن النعیم»] محبت ما اهل بیت و [پذیرش ]ولایت ما است که خداوند همه بندگان را بعد از توحید و نبّوت، از آن بازخواست خواهد کرد; زیرا بنده اگر به آن نعمت وفادار باشد، او را به نعمت هاى بهشت که هرگز زایل نمى شود خواهد رساند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
  • انذار انسانها، از حسابرسی در قیامت+۵ آیه
  • مسؤولیّت انسان دربرابر نعمتهای الهی
  • توجّه به حسابرسی در روز قیامت، مانع تفاخر+۱ آیه
  • پرسش از اهل تکاثر در قیامت، درباره نعمتهای خداوند+۱ آیه
  • حسابرسی از نعمتها در قیامت، مرحلهای پیش از گرفتاری اهل تکاثر به اتش دوزخ+۲ آیه
  • توجّه به حسابرسی نعمتها در قیامت و مسیولیّت در برابر انها، بازدارنده انسان از تکاثر+۱ آیه
  • توجّه به حسابرسی، بازدارنده انسان از فخرفروشی و مباهات+۱ آیه
  • قطعی بودن حسابرسی، از نعمتهای الهی، در قیامت
  • قطعی بودن حسابرسی از نعمتهای الهی، در قیامت
  • حسابرسی خداوند در قیامت، از نعمتهای اعطایی به انسانها
  • قیامت، روز حسابرسی از نعمتهای الهی به انسانها
  • حسابرسی الهی از مردم، در مورد ولایت اهلبیت
  • مورد سؤال و بازخواست قرار گرفتن انسان، نسبت به نعمتهای دنیا در قیامت
  • نعمتهای عطا شده به انسان، مورد پرسش توبیخی خداوند در قیامت
  • قسم خداوند، برای حتمی بودن پرسش از نعمتهای الهی، در قیامت
  • نعمتهای عطا شده به انسان، مورد پرسش خداوند در قیامت
  • ولایت علی علیه السلام از نعمتهای الهی، مورد سؤال در قیامت
  • توجه انسان به مورد سؤال واقع شدن از نعمتهای خداوند، موجب اجتناب از تکاثر و فخرفروشی به نعمتهای دنیایی+۱ آیه
  • سؤال و حسابرسی از نعمتها، در مرحلهای پس از مشاهده دوزخ از سوی انسانها+۴ آیه
  • ولایت علی علیه السلام از نعمتهای الهی برای مردم
واژه‌ها