سوره قمر(القمر)، آیه ۴۹ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۰
معنی کلمات و عبارات
«بِقَدَرٍ»: به اندازه لازم. از روی حساب و اندازهگیری دقیق و برابر نظم و نظام محکم و استوار (نگا: رعد / حجر / و ، فرقان / .
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۴۷ تا ۴۹
ابوهریرة گوید: مشرکین قریش با رسول خدا صلی الله علیه و آله درباره خلقت خداوند از روى مصلحت و حکمت به مخاصمت و دشمنى برخاسته و منکر آن شده بودند سپس این آیات نازل گردید.
صحیح ترمذى و صحیح مسلم و تفسیر کشف الاسرار.
نکات آیه
۱ - تمامى موجودات و قوانین هستى، براساس اندازه گیرى، محاسبه و برنامه دقیق الهى شکل گرفته است. «إنّا کلّ شىء خلقنه بقدر»
۲ - تمامى برنامه ها و مظاهر هستى، هدفدار است. «إنّا کلّ شىء خلقنه بقدر»
نظم و برنامه داشتن جهان آفرینش، نمى تواند بدون هدف و جداى از آن باشد. به عبارت دیگر هدفدار بودن جهان، لازمه وجود نظم و برنامه در آن است.
۳ - مجازات هاى سخت مجرمان در قیامت، براساس محاسبه و سنجشى عادلانه و به دور از گزاف و ظلم است. «یوم یسحبون ... إنّا کلّ شىء خلقنه بقدر»
با توجه به ارتباط این آیه با آیه قبل - که در زمینه مجازات سخت مجرمان در قیامت است - برداشت یاد شده به دست مى آید.
۴ - تناسب کامل میان کیفر و کردار مجرمان، در نظام کیفرى خداوند «یوم یسحبون فى النار ... إنّا کلّ شىء خلقنه بقدر»
خداوند، پس از بیان مجازات مجرمان، در حقیقت این قانون کلى را تذکر داده است که تمامى برنامه هاى ما از روى عدل و حساب است. از آن جمله کیفر مجرمان است که هر یک به تناسب عمل و استحقاقشان، کیفر خواهند دید.
تفسیر (۷)
روایات و احادیث
۵ - «عن على بن أبى طالب(ع) إنّه سئل عن قوله اللّه: «إنّا کلّ شىء خلقناه بقدر» فقال: یقول اللّه عزّوجلّ إنّا کلّ شىء خلقناه لأهل النار بقدر أعمالهم; [منبع: نورالثقلین، ج ۵، ص ۱۸۶، ح ۳۵; تفسیر برهان، ج ۴، ص ۲۶۱، ح ۱.] روایت شده که از امام على بن ابى طالب(ع) [درباره] آیه «إنّا کلّ شىء خلقناه بقدر» سؤال شد، آن حضرت فرمود: خداوند مى فرماید: ما هر چیز را براى اهل دوزخ به اندازه اعمالشان خلق نمودیم».