آیه ۳۴ سوره حجر

سوره حجر(الحجر)، آیه ۳۴ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۴

معنی کلمات و عبارات
«مِنْهَا»: مرجع ضمیر (ها): جنّت، زمره فرشتگان، سماوات و ملأ اعلی گرفته‌اند. «رَجِیمٌ»: (نگا: آل‌عمران / ، حجر / ).
نزول
نکات آیه
۱- فرمان خداوند به ابلیس براى خروج از آسمان، در پى تمرد وى از دستور سجده بر آدم(ع) «قال فاخرج منها» برداشت فوق، مبتنى بر دو احتمال است: ۱. مرجع ضمیر «منها» «سماوات» باشد، اگرچه در کلام ذکر نشده است. ۲. به قرینه اینکه ابلیس از زمره ملائکه بوده و جایگاه آنان هم در آسمانهاست. ۲- خداوند، در پى تمرد ابلیس از فرمان خدا، او را از زمره فرشتگان بیرون راند. «قال فاخرج منها» این برداشت، مبتنى بر این احتمال است که مرجع ضمیر «منها» - همان گونه که مفسران احتمال داده اند - «زمرة الملائکة» باشد. ۳- ابلیس، در پى تمرد از فرمان خداوند، از جایگاه مقربان تنزل کرد و از آن جا رانده شد. «قال فاخرج منها» به قرینه «فإنک رجیم» مراد از «فاخرج منها» مى تواند منزلت قرب الهى باشد. ۴- تکبر ابلیس و تمرد وى از فرمان سجده بر آدم(ع)، عامل سقوط او از درگاه الهى «فقعوا له سجدین . فسجد ... إلاّ إبلیس أبى ... قال لم أکن لأسجد لبشر ... قال فاخرج منها» ۵- ابلیس، مطرود و رانده درگاه الهى «فإنک رجیم» ۶- تمرد از فرمان خداوند، عامل سقوط و طرد از درگاه الهى «قال فاخرج منها فإنک رجیم»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۷- «على بن محمدالعسکرى(ع): معنى الرجیم انه مرجوم باللعن ... لایذکره مؤمن إلاّ لعنه و ان فى علم الله السابق انه إذا خرج القائم(ع) لایبقى مؤمن فى زمانه إلاّ رجمه بالحجارة کما کان قبل ذلک مرجوماً باللعن; [منبع: معانى الأخبار، ص ۱۳۹، ح ۱، باب معنى الرجیم; نورالثقلین، ج ۳، ص ۱۳، ح ۴۳.] امام على نقى(ع) فرمود: معناى «رجیم» این است که ابلیس هدف لعن قرار مى گیرد ... هیچ مؤمنى از او یاد نمى کند مگر آن که او را لعن مى کند و در علم ازلى خدا بوده است که وقتى که حضرت قائم(ع) ظاهر شد، مؤمنى نمى ماند مگر اینکه ابلیس را با سنگ هدف قرار مى دهد; چنان که او قبل از این هدف لعن قرار مى گرفت».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
  • اخراج ابلیس از بهشت ادم(علیه السلام)، با خواری در پی تمرد او+۵ آیه
  • هبوط ابلیس از مقام خود، پس از خودداری از فرمان خدا مبنی بر سجده برای ادم(علیه السلام)+۵ آیه
  • سقوط ابلیس از جایگاه رفیع، کیفر نافرمانی وی+۹ آیه
  • گفتوگوی ابلیس با خدا درباره سجده نکردن برای ادم(علیه السلام)+۷ آیه
  • لعن ابلیس از سوی مؤمنان+۳ آیه
  • ابلیس دارای مقامی رفیع و همپایه فرشتگان تا پیش از سرپیچی از فرمان خداوند+۷ آیه
  • هبوط ابلیس از مقام رفیع خود (حضور در میان ملایکه)+۵ آیه
  • هبوط ابلیس در پی تمرّد از فرمان سجده برای ادم(علیه السلام)+۵ آیه
  • خودبزرگبینی ابلیس، باعث عصیان وی در برابر فرمان خدا+۱۰ آیه
  • مهلت یافتن ابلیس در دنیا و کیفر دیدن وی در قیامت+۶ آیه
  • ابلیس، دارای سابقه تقرّب در پیشگاه الهی قبل از هبوط و سقوط+۴ آیه
  • تکبّر و خودبرتربینی ابلیس، سبب اخراج وی از جایگاه والایش+۷ آیه
  • تکبّر ابلیس، دلیل طرد و لعنشدن او از درگاه خداوند+۸ آیه
  • تکبّر و خودبرتربینی ابلیس، مانع سجده وی بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
  • حرام بودن تکبر ،در برابر فرمان خداوند+۱۱ آیه
  • تزیین عمل ادمی به وسیله ابلیس، سبب گمراهی وی+۲ آیه
  • تمرّد ابلیس از فرمان خدا، عامل گمراهی او+۷ آیه
  • فرمان هبوط شیطان از مقام قرب الهی، همراه با خواری و ذلّت+۴ آیه
  • ابلیس، دارای سابقه تقرّب در پیشگاه الهی، قبل از هبوط+۴ آیه
  • هبوط ابلیس از مقام رفیع خود (حضور در میان ملایکه)+۴ آیه
  • هبوط ابلیس از بهشت ادم علیه السلام+۷ آیه
  • تکبّر ابلیس نسبت به ادم علیه السلام، عامل هبوط وی+۵ آیه
  • هبوط ابلیس، در پی تمرّد از فرمان سجده برای ادم علیه السلام+۳ آیه
  • فرمان خدا به ابلیس، برای خروج از اسمان، در پی تمرّد وی از دستور سجده بر ادم علیه السلام+۴ آیه
واژه‌ها