سوره حجر(الحجر)، آیه ۵۶ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۵
قَالَ وَمَن يَقْنَطُ مِن رَّحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ
گفت: «جز گمراهان، چه کسی از رحمت پروردگارش مأیوس میشود؟!»
معنی کلمات و عبارات
«مَن یَقْنَطُ»: چه کسی ناامید میگردد؟! استفهام انکاری است، یعنی کسی ناامید نمیگردد.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- در پى توصیه ملائکه به ابراهیم(ع) براى اجتناب از یأس، او تنها گمراهان را مأیوس از رحمت خداوند خواند. «فلاتکن من القنطین . قال و من یقنط من رحمة ربّه إلاّ الضالّون»
۲- یأس از رحمت خداوند، نشانه گمراهى است. «و من یقنط من رحمة ربّه إلاّ الضالّون»
۳- شگفتى ابراهیم(ع) از فرزنددار شدن، به خاطر ناامیدى از رحمت خداوند نبود; بلکه به سبب بعید دانستن بچه دار شدن در کهنسالى بود. «فبم تبشّرون ... فلاتکن من القنطین. قال و من یقنط من رحمة ربّه إلاّ الضالّون»
ابراهیم(ع) در پاسخ توصیه فرشتگان به او که «از فرزنددار شدن مأیوس نباش» فرمود: تنها گروه گمراهان از رحمت خدا مأیوسند. از این پاسخ به دست مى آید که شگفتى ابراهیم(ع) از فرزنددار شدنش، به خاطر یأس از رحمت خدا نبود; بلکه صرفاً آن را یک امر شگفت آور مى دانست.
۴- ابراهیم(ع) امیدوار به فرزنددار شدن در کهنسالى، در پرتو لطف و رحمت الهى «فبم تبشّرون ... فلاتکن من القنطین . قال و من یقنط من رحمة ربّه إلاّ الضالّون»
۵- فرزنددار شدن، رحمتى است الهى. «نبشرک بغلم ... و من یقنط من رحمة ربّه»
۶- یأس و ناامیدى از رحمت خداوند، از گناهان بزرگ و امرى بس نکوهیده «و من یقنط من رحمة ربّه إلاّ الضالّون»
اینکه خداوند یأس از رحمت خویش را عمل گمراهان قرار داد و مأیوسان را برابر گمراهان شمرده است، بیانگر بزرگى این عمل است.
۷- هدایت و شناخت پروردگار، موجب امیدوارى به رحمت او و زداینده هرگونه یأس و ناامیدى «و من یقنط من رحمة ربّه إلاّ الضالّون»
حضرت ابراهیم(ع) یأس از رحمت پروردگار را معلول گمراهى و نشناختن پروردگار دانست. بنابراین هدایت و شناخت پروردگار، مى تواند موجب امیدوارى به رحمت خدا و عامل از بین رفتن یأس شود.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۸۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۹۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۵۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۵۱–۶۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
امیدواری به فرزندداری در پیریرحمت فرزندداریعوامل امیدواری به رحمتفلسفه تعجب ابراهیممأیوسان از رحمتتعجب از فرزندداری در پیریسرزنش یأس از رحمت خدایأس گمراهانموانع یأستعجب ابراهیمآثار خداشناسیامیدواری ابراهیمیأس از رحمت خداعقیده ابراهیمفرزندداری ابراهیمصفات ناپسندنشانه های گمراهیآثار هدایتآثار لطف خداآثار رحمت خدارحمت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
- سفارش ملایکه به ناامید نبودن ابراهیم(علیه السلام) از رحمت خدا و تاکید حضرت به امیدواری خویش به رحمت خدا+۳ آیه
- ناامید نبودن ابراهیم(علیه السلام) از رحمت خدا، نشانه هدایتیافتگی وی+۱ آیه
- برحذر شدن، ابراهیم(علیه السلام) از ناامیدی بهوسیله ملایکه و تاکید حضرت بر امیدواری خویش به رحمت خدا+۲ آیه
- اعتقاد ابراهیم(علیه السلام) به رحمت خدا و گمراه دانستن ناامیدان از رحمت خدا+۲ آیه
- اعتقاد ابراهیم(علیه السلام) به ربوبیّت خداوند در تمام شؤون+۱ آیه
- امید ابراهیم(علیه السلام) به فرزنددار شدن، در پی بشارت فرشتگان+۳ آیه
- هدایتیافتگی، سبب امید به رحمت الهی
- گمراهی، مانع امید به رحمت الهی
- ناامیدی از رحمت خدا نشانه گمراهی+۱ آیه
- امید ابراهیم(علیه السلام) به فرزنددار شدن در سن پیری، در پرتو لطف و رحمت خداوند+۳ آیه
- کهنسالی ابراهیم(علیه السلام) باعث تعجّب وی هنگام بشارت به فرزنددار شدن+۲ آیه
- گفتگوی جبرییل با ابراهیم(علیه السلام)+۹ آیه
- گفتگوی جبرییل با ابراهیم(علیه السلام)+۹ آیه
- رحمت خداوند بر بندگان، برخاسته از ربوبیّت او
- تاکید حضرت ابراهیم(علیه السلام) به امیدواری خویش به رحمت خداوند+۳ آیه
- فرزنددار شدن در کهنسالی، جلوه ای از رحمت پروردگار برای ابراهیم(علیه السلام)و همسر وی+۲ آیه
- ناامیدی از رحمت خداوند، نشانه گمراهی+۱ آیه
- گمراهی، عامل ناامیدی از رحمت پروردگار
- گمراهان، ناامید از رحمت پروردگار
- گمراهی، سبب ناامیدی از رحمت الهی
- تنها گمراهان، مایوس از رحمت خدا
- سرگذشت ابراهیم و لوط(علیهما السلام) و قوم او، سرشار از نشانه های خداوند+۸ آیه
- هدایت شدن و شناخت پروردگار، موجب امیدواری به رحمت او و زداینده هرگونه یاس