سوره فصلت، آیه ۳۵ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۸۰
وَ مَا يُلَقَّاهَا إِلاَّ الَّذِينَ صَبَرُوا وَ مَا يُلَقَّاهَا إِلاَّ ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ
امّا جز کسانی که دارای صبر و استقامتند به این مقام نمیرسند، و جز کسانی که بهره عظیمی (از ایمان و تقوا) دارند به آن نایل نمیگردند!
معنی کلمات و عبارات
«مَا یُلَقَّاهَا»: به این خصلت دست نمییابد و این سفارش را پذیرا نمیگردد (نگا: قصص / ). ضمیر (هَا) به (خَصْلَة) یا (وَصِیَّة) باز میگردد که مستفاد از جمله سابق است. «ذُو حَظٍّ عَظِیمٍ»: دارای بهره فراوان از خصال حمیده و صفات پسندیدهای که منتهی به سعادت دائم میگردد (نگا: قصص / ، انسان / ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - پاسخ نیک به رفتار ناپسند مخالفان و معاندان، تنها در توان صاحبان صبر و شکیبایى است. «ادفع بالتى هى أحسن ... و ما یلقّیها إلاّ الذین صبروا»
۲ - آزمودگان میدان صبر، برخوردار از سعه صدر و توان تحمل مخالفان «ادفع بالتى هى أحسن ... و ما یلقّیها إلاّ الذین صبروا»
فعل ماضى «صبروا» مى رساند که افرادى مى توانند به بدگویى و بدرفتارى مخالفان پاسخ نیک دهند که قبلاً اهل صبر و بردبارى بوده و در آن میدان موفق شده اند.
۳ - برخورد شایسته و نیکو در برابر رفتار ناپسند دیگران، نشانه بهره مندى فرد از کمالات و ارزش هاى والاى انسانى است. «ادفع بالتى هى أحسن ... و ما یلقّیها إلاّ ذوحظّ عظیم»
۴ - «صبر و شکیبایى»، از برجسته ترین ارزش ها و کمالات وجودى انسان است. «و ما یلقّیها إلاّ الذین صبروا و ما یلقّیها إلاّ ذوحظّ عظیم»
در قسمت اول آیه گفته شده که تنها صابران توانایى برخورد شایسته با بدرفتاران را دارند و در قسمت نهایى آیه مطرح شده که تنها بهره وران از ارزش هاى انسانى قادر بدان رفتار هستند. از این مطلب به دست مى آید که صابران همان بهره مندان از کمالات والاى انسانى اند.
۵ - بهره مندى انسان از کمالات و ارزش هاى والا، در گرو تلاش اخلاقى خود او است. «و ما یلقّیها إلاّ الذین صبروا و ما یلقّیها إلاّ ذوحظّ عظیم»
۶ - حسن خلق و سعه صدر، داراى ارزشى والا و توصیف ناپذیر در میان مکارم اخلاقى است. «و ما یلقّیها إلاّ الذین صبروا و ما یلقّیهاإلاّ ذوحظّ عظیم»
از انحصار فضیلت بالا به صابران و بهره وران از ارزش هاى انسانى و نیز تکرار «و مایلقّاها»، برداشت یاد شده استفاده مى شود.
۷ - برخورد انتقام جویانه و غیر منطقى، نشانه ناشکیبایى و کمبود ارزش هاى والا است. «ادفع بالتى هى أحسن ... و ما یلقّیها إلاّ الذین صبروا و ما یلقّیها إلاّ ذوحظّ عظیم»
۸ - پیامبر(ص)، انسانى صبور و برخوردار از عالى ترین کمالات و ارزش ها است. «ادفع بالتى هى أحسن ... و ما یلقّیها إلاّ الذین صبروا و ما یلقّیها إلاّ ذوحظّ عظیم»
برداشت یاد شده بر این اساس است که مخاطب اصلى توصیه خداوند در این آیه، پیامبر(ص) مى باشد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۳۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۵۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۱–۳۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار انتقامارزش خوش اخلاقیارزش شرح صدرخوش اخلاقی صابرانشرح صدر صابراننشانه های بی صبرینشانه های کمالروش برخورد با عمل ناپسندخوش اخلاقی با دشمنانآثار خوش اخلاقیفضایل اخلاقیفضایل صابرانارزش صبرآثار تلاشصبر محمدزمینه تکاملفضایل محمد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۷)
- خصال نیک و انسانی، از اسباب حسن معاشرت با دیگران+۱ آیه
- صبر و شکیبایی، از عوامل حسن خلق، در معاشرت با دیگران+۱ آیه
- برخورد نیک در برابر رفتار ناپسند دشمنان، تنها در توان انسانهای شکیبا+۱ آیه
- صبرپیشگی عامل نیکی در برابر بدی دیگران+۲ آیه
- صبر و شکیبایی مفیدتر و ارزشمندتر از قصاص و مقابله به مثل+۵ آیه
- صبر، نشانه بهره مندی از کمال انسانی و خصلتهای نیک+۱ آیه
- نیکی در برابر بدی دیگران از اخلاق انسانهای صبور+۴ آیه
- صابران صاحب بهره فراوان از کمال انسانی و خصلتهای نیک
- صابران دارای شرح صدر و توان تحمل مخالفان+۱ آیه
- توجّه به اصل بدیهی برتری نیکی بر بدی زمینه ساز صبر در برابر بدی دیگران+۱ آیه
- خصلت نیک و کمال انسانی از عوامل دستیابی به خصلت شکیبایی+۱ آیه
- دارا بودن مقام صبر و تحمّل، موجب گذشت انسانها در برابر بدیها+۱ آیه
- دارا بودن فضایل اخلاقی، موجب گذشت انسان در برابر بدیها+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور صبر و شکیبایی، در برابر سختیها و ناملایمات+۴ آیه
- صبر پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر بد رفتاریها و دفع ان به بهترین وجه، زمینهساز برطرف شدن دشمنیها و جلب دوستی دیگران+۱ آیه
- دستیابی پیامبر صلی الله علیه و اله به خصلت نیکی در برابر بدی، در سایه شکیبایی+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور شکیبایی در برابر بدیهای دیگران و دفع ان به بهترین وجه+۱ آیه