آیه ۲۷ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۲۷ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۵

وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِ يَأْتُوكَ رِجَالاً وَ عَلَى كُلِ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِ فَجٍ عَمِيقٍ

و مردم را دعوت عمومی به حج کن؛ تا پیاده و سواره بر مرکبهای لاغر از هر راه دوری بسوی تو بیایند...

معنی کلمات و عبارات
«أَذِّنْ»: اعلام کن. آگهی کن. «رِجَالاً»: جمع راجِل، پیادگان. حال است. «ضَامِر»: شتر لاغر و باریک اندام. مراد استفاده از مرکبهای قوی و دارای عضلات سفت و محکمی است که تاب تحمّل بیابانهای خشک و سوزان و بی‌آب و علف را داشته باشند. «رِجَالاً وَ عَلَی کُلِّ ضَامِرٍ»: مراد استفاده از هرگونه امکانات، برای شرکت در این فریضه مهمّ است. «فَجٍّ عَمِیقٍ»: راه فراخ. راه دور (نگا: أنبیاء / ، نوح / ).
نزول
نکات آیه
۱ - فراخوانى مردم به حج از سوى حضرت ابراهیم(ع) به فرمان خداوند «و أذّن فى الناس بالحجّ» «تأذین» (مصدر «أذّن») به معناى اعلان و ندا در دادن است; یعنى، «اى ابراهیم! به میان مردم برو و آنان را به حج و زیارت بیت اللّه، فرا بخوان». ۲ - حج، تکلیفى است الهى برگردن تمام مردم دور و نزدیک. «یأتوک رجالاً و على کلّ ضامر یأتین من کلّ فجّ عمیق» «یأتوک» جزاى شرط محذوف است و تقدیر آن چنین مى باشد: «إن تأذن فیهم به یأتوک». «رجال» جمع «راجل» است و «راجل»; یعنى، پیاده. «ضامر» نیز به شتر لاغر گفته مى شود. «فجّ» در اصل به معناى شکاف کوه است و در این جا به معناى راه است. «عمیق» معادل بعید است; یعنى، دور. بنابراین معناى جمله یاد شده چنین است: «اگر مردم را به حج فرا بخوانى، آنان به دعوت تو لبیک گفته و پیاده و سواره و از راه هاى دور به نزد تو خواهند شتافت». ۳ - تبلیغ و فراخوانى مردم به حج و زیارت بیت اللّه، از وظایف رهبران الهى «و أذّن فى الناس بالحجّ» ۴ - حج، یادگارى از شریعت حضرت ابراهیم(ع) «و أذّن فى الناس بالحجّ» ۵ - اقامتگاه حضرت ابراهیم(ع) در جوار مسجدالحرام بود. «یأتوک رجالاً» از جمله «یأتوک رجالاً»(مردم پیاده و سواره نزد تو خواهند آمد) برمى آید که بنیان گذار کعبه، در کنار آن اقامت داشت; به طورى که هر زائرى هنگام ورود به مسجدالحرام، بر آن حضرت نیز وارد مى شد. ۶ - ایمان قوى مردم دور و نزدیک، به حضرت ابراهیم(ع) و نفوذ و محبوبیت شدید آن حضرت در میان آنان «و أذّن فى الناس بالحجّ یأتوک رجالاً و على کلّ ضامر» استقبال مردم دور و نزدیک از دعوت حضرت ابراهیم(ع) و هجوم آنان براى زیارت کعبه به صورت پیاده و سواره، نشان از آشنایى آنها با شخصیت والاى آن حضرت و محبوبیت او در میان آنان دارد. ۷ - گسترش آیین توحیدى حضرت ابراهیم(ع) در سرزمین هاى دور و نزدیک، در زمان حیات خود آن حضرت «یأتوک ... من کلّ فجّ عمیق» ۸ - حضور هر ساله حضرت ابراهیم(ع) در مراسم حج زمان خویش «یأتوک رجالاً و على کلّ ضامر» فعل مضارع «یأتوک» مى تواند مفید استمرار باشد. بنابراین ورود هر ساله مردم بر حضرت ابراهیم(ع) در مراسم حج بیانگر حضور هر ساله آن حضرت در آن مراسم مى باشد. ۹ - لزوم انجام مراسم حج با محوریت رهبر جامعه اسلامى «یأتوک رجالاً و على کلّ ضامر» این که خداوند مى فرماید: «مردم از پیاده و سواره بر تو (ابراهیم) وارد خواهند شد» مى تواند متضمن دستورى باشد به مردم که باید ابتدا به زیارت رهبر الهى بشتابند و با محوریت او مراسم حج را انجام دهند. ۱۰ - دیدار با رهبر جامعه اسلامى در مناسک حج «یأتوک رجالاً و على کلّ ضامر» ۱۱ - فضیلت و ارزش والاى حج پیاده در پیشگاه خداوند «یأتوک رجالاً و على کلّ ضامر» تقدیم پیادگان (رجال) بر سوارکاران (و على کلّ ضامر) مى تواند بیانگر برداشت فوق باشد. ۱۲ - ارتفاع سطح زمین مکّه، بیشتر از مناطق پیرامون آن است. «یأتوک... من کلّ فجّ عمیق» «عمق» (مصدر «عمیق») به مسافت طولانى اى گفته مى شود که امتداد آن به طرف پایین کشیده شده است. بنابراین به کارگیرى کلمه «عمیق» به جاى «بعید» یا بدان اعتبار است که سرزمین مکه چون از دیگر مناطق پیرامونش مرتفع تر است، مردمى که به سوى آن مى آیند، از پایین به بالا در حرکت اند. و یا این که چون زمین، سطحى دایره اى دارد حرکت مردم از دور به صورت حرکت به بالا دیده مى شود. برداشت یاد شده بر پایه فرض اول است. ۱۳ - اشاره قرآن به کروى بودن زمین و گرد بودن سطح آن «یأتین من کلّ فجّ عمیق»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۴ - «عن عبید اللّه بن على الحلبى، عن أبى عبد اللّه(ع) قال: سألته لم جعلت التلبیه؟ فقال: إنّ اللّه عزّوجلّ أوحى إلى ابراهیم(ع) «و أذّن فى الناس بالحج یأتوک رجالاً» فنادى فأجیب من کلّ فجّ یلبّون; عبیداللّه بن على الحلبى گوید: از امام صادق(ع) سؤال کردم: چرا[ در حج] تلبیه مقرر شده است؟ فرمود: همانا خداوند به حضرت ابراهیم(ع) وحى کرد: «و أذّن فى الناس بالحجّ یأتوک رجالاً» پس ابراهیم ندا در داد و از هر راه دورى با لبیک گفتن به ابراهیم(ع)، پاسخ داده شد». [منبع: علل الشرایع، ص ۴۱۶، ح ۱، ب ۱۵۷; نورالثقلین، ج ۳، ص ۴۸۶، ح ۶۸.] ۱۵ - «عن أبى عبد اللّه(ع) ان رسول اللّه(ص) أقام بالمدینة عشر سنین لم یحجّ ثمّ أنزل اللّه عزّوجلّ علیه «و أذّن فى الناس بالحجّ یأتوک رجالاً و على کلّ ضامر یأتین من کلّ فجّ عمیق» فأمر المؤذّنین أن یؤذّنوا بأعلى أصواتهم بأنّ رسول اللّه یحج فى عامه هذا...; امام صادق(ع) فرمود: که رسول خدا(ص) ده سال در مدینه اقامت کرد و به حج نرفت. سپس خداوند عزّوجلّ بر آن حضرت[چنین] نازل کرد: «و أذّن فى الناس بالحجّ یأتوک رجالاً و على کلّ ضامر یأتین من کلّ فجّ عمیق» پس پیامبر(ص) منادیان را فرمان داد که با صداى بلند اعلام کنند که رسول اللّه(ص) امسال به حج خواهد رفت...». [منبع: کافى، ج ۴، ص ۲۴۵، ح ۴; نورالثقلین، ج ۳، ص ۴۸۷- ، ح ۷۲.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۲)
  • ابراهیم(علیه السلام)، مامور امادهسازی کعبه برای به جا اوردن مناسک حج+۲ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، مامور دعوت عمومی از مردم برای به جا اوردن مراسم حج+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام) مامور به دعوت عمومی از مردم، برای انجام مراسم حج+۱ آیه
  • حج و مناسک ان، از جمله اموزههای دین ابراهیم(علیه السلام)+۵ آیه
  • طواف به گرد کعبه، از اموزههای دین ابراهیم(علیه السلام)+۳ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، موظّف به دعوت مردم برای مناسک حج+۱ آیه
  • وجوب خروج از احرام حج با تقصیر (کوتاه کردن نا خن یا مو) و حلق+۱ آیه
  • لزوم اخلاص و قصد قربت در اعمال حجّ+۳ آیه
  • تکبیر گفتن در ایّام تشریق در حج، از شعایر الهی+۴ آیه
  • حج، زمینهای مناسب جهت تکبیر و یاد خدا+۲ آیه
  • بهرهمندی از گوشت قربانی، فلسفه تکبیر و تعظیم خداوند در ایّام حج+۱ آیه
  • تقوا و پاکی دل، فلسفه تکبیر و تعظیم خداوند در ایّام حج+۲ آیه
  • حاجیان راستین و راهیان خانه خدا، از یکتاپرستان و موحّدان+۱ آیه
  • اعمال حج، توشه خیری برای اخرت+۴ آیه
  • لغو هرگونه امتیاز گروهی و طایفهای، در حج+۳ آیه
  • موسم حج، درپیدارنده منافع دنیایی و اخرتی+۱ آیه
  • دستیابی به منافع و برکات حج، در گرو حضور در مراسم و اجرای مناسک ان+۱ آیه
  • ابراهیم(علیه السلام)، مامور دعوت عمومی از مردم، برای بجا اوردن مراسم حج+۱ آیه
  • حضور هر ساله ابراهیم(علیه السلام)، در مراسم حج زمان خویش
  • جواز کسب و کار، در حج+۴ آیه
  • اجتناب از هرگونه شرک و بتپرستی، در مراسم حج، امری لازم+۱ آیه
  • وجوب اجتناب از غنا، در حج+۱ آیه
  • لزوم اجتناب از هرگونه بیهودهگویی و باطلسرایی، در مراسم حج+۱ آیه
  • اعلان وجوب حج برای مردم، از جانب ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • حج و مناسک و مقرّرات ان، از شعایر بزرگ الهی+۳ آیه
  • حج، تکلیفی الهی، بر گردن تمام مردم دور و نزدیک، در دوران ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • فضیلت حج پیاده بر سواره
  • حج و مناسک ان، یادگاری از شریعت ابراهیم(علیه السلام)+۴ آیه
  • یاد و ذکر خدا، از فلسفههای حج+۲ آیه
  • دعوت پیامبر(صلی الله علیه واله) از مردم برای بجا اوردن حج
  • دستیابی به برکات حج، در گرو حضور در مراسم و اجرای مناسک ان+۱ آیه
  • جواز نذر برای اجرای کارهای خیر، در موسم حج+۱ آیه
  • فراخوانی پیامبر(صلی الله علیه واله) از مردم، برای بجا اوردن حج، در اخرین سفر زیارتی خویش به مکّه
  • حضور حاجیان، به صورت پیاده و سواره و از راههای دور، در حجّهالوداع
  • مطلوب بودن اطعام به نیازمندان، از گوشت قربانی حج+۲ آیه
  • جواز استفاده از گوشت قربانی انعام، در حج+۲ آیه
  • جواز کسب و تجارت، در حج+۳ آیه
  • وجوب حج در دین ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
  • وجوب حج بر امّتهای، پس از ابراهیم(علیه السلام)
  • حج تکلیفی الهی، برعهده تمام مردم دور و نزدیک
  • لزوم انجام مراسم حج، با محوریّت رهبری الهی
  • لزوم حلق و تقصیر، پس از قربانی+۲ آیه
  • طواف، از مناسک و واجبات حج+۳ آیه
  • وجوب طواف، پس از تقصیر و خروج از احرام+۲ آیه
  • قربانی، از مناسک حج+۶ آیه
  • قربانی در حج، موجب جواز تقصیر و خروج از احرام+۲ آیه
  • وجوب اطعام فقیر از گوشت قربانی حج+۲ آیه
  • وجوب به زبان اوردن نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • جواز خوردن از گوشت قربانی حج بر صاحب ان+۲ آیه
  • لزوم تقسیم قربانی حج به سه قسمت (قسمتی برای حج گزار، قسمتی هدیه به مؤمنان و قسمتی هم برای فقیران)+۲ آیه
  • جواز تاخیر انداختن قربانی، از روز دهم به هر یک از روزهای 11، 12 و 13 ذیحجّه+۱ آیه
  • جواز ذکر هر یک از نامهای خداوند (اللّه، رحمان و...)، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • لزوم حلق (تراشیدن سر)، پس از قربانی در حجّ+۲ آیه
  • حاجیان، موظّف به قربانی از روزیهای (شتر، گاو و گوسفند) عطا شده به ایشان+۴ آیه
  • وجوب زیارت خانه کعبه بر فرد مستطیع+۱ آیه
  • ماموریّت الهی حضرت ابراهیم(علیه السلام)، برای فراخوانی مردم به حج و زیارت کعبه
  • ماموریّت الهی پیامبر(صلی الله علیه واله) برای فراخوانی مردم به حج و زیارت کعبه
  • حج و زیارت خانه خدا، تکلیفی الهی برعهده همه مردم+۱ آیه
  • زیارت کعبه دارای پاداش اخروی+۲ آیه
  • زیارت کعبه دارای سابقه ای طولانی+۳ آیه
  • حج و مناسک ان، از شعایر الهی و دارای ارج و منزلت، در پیشگاه خداوند+۴ آیه
  • فرمان خدا به ابراهیم(علیه السلام) برای فراخوان مردم با صدای بلند برای انجام دادن مراسم حج+۱ آیه
  • ضرورت پاک کردن بدن از الودگیها، قبل از انجام دادن طواف حج+۱ آیه
  • طواف زیارت، واجب و از ارکان حج+۱ آیه
  • سرگذشت ابراهیم(علیه السلام)، مایه پند و عبرت+۳ آیه
  • فرمان خداوند به حاجیان در اطعام به فقیران از گوشت قربانی، در حج+۲ آیه
  • لزوم اجتناب از هر نوع شرک، در اجرای قربانی در حج+۳ آیه
  • پلیدی بتها، دلیل اجتناب از هر نوع توجّه به انها در اجرای قربانی، در حج+۲ آیه
  • ذبح قربانی، از اعمال حج، در ایین ابراهیم(علیه السلام)+۲ آیه
  • اجرای قربانی در حج، موجب جواز حلق و تقصیر+۱ آیه
  • اجرای قربانی در حج، موجب جواز حلق و تقصیر+۱ آیه
  • لزوم گرامیداشت و تعظیم قربانی حج+۴ آیه
  • احترام و تعظیم قربانی حج، امری نیکو برای افراد، در نزد پروردگار+۲ آیه
  • مجاز بودن استفاده از گوشت قربانی حج برای حج گزاران+۲ آیه
  • جواز بهره برداری از منافع چهارپایان تعیین شده برای قربانی در حج، تا روز ذبح+۲ آیه
  • اطعام از گوشت قربانی حج به فقیر بینوا، از جمله منافع حج+۱ آیه
  • انجام دادن مراسم قربانی، از فلسفه های حج+۱ آیه
  • جواز تاخیر انداختن قربانی در حج، از روز دهم تا سیزدهم ذی حجه+۱ آیه
  • حرمت استفاده از گوشت قربانی حج برای حج گزار، در پندار عربهای جاهلی+۲ آیه
  • جواز قربانی هر یک از شتر، گاو و گوسفند، در حج+۲ آیه
  • مراسم قربانی در حج، دارای زمانی معین+۱ آیه
  • یاد خداوند، فلسفه ذبح قربانی در حج+۲ آیه
  • لزوم تقسیم قربانی حج به سه قسمت (قسمتی برای حج گزار قسمتی هدیه به مؤمنان و بخشی برای فقیران)+۲ آیه
  • جواز استفاده حجگزاران، از گوشت قربانی+۲ آیه
  • اطعام مستمندان تنگدست از گوشت قربانی در حج، یکی از حکمتهای تشریع حج+۱ آیه
  • فراخوانی پیامبر صلی الله علیه و اله از مردم، برای سفر به حج، در اخرین سفر زیارتی خویش به مکّه
  • حضور در مکه هنگام ایام حج، زمینهایی مناسب برای تجارت و مبادلات اقتصادی+۱ آیه
  • تراشیدن موی سر، از مناسک حج+۲ آیه
  • لزوم ادای نذر، پس از تقصیر و خارج شدن از احرام حج+۱ آیه
  • وجوب احکام فقرا، از گوشت قربانی حج+۲ آیه
  • وجوب حج بر افراد مستطیع+۲ آیه
  • وجوب حج بر امّتهای پس از ابراهیم علیه السلام
  • حج، تکلیفی الهی، برعهده تمام مردم دور و نزدیک
  • وجوب ادای مراسم حج، با محوریّت رهبری الهی
  • وجوب حلق و تقصیر، پس از قربانی+۱ آیه
  • طواف، از مناسک و واجبات حج+۳ آیه
  • وجوب طواف، پس از تقصیر و خروج از احرام+۱ آیه
  • قربانی، از مناسک حج+۶ آیه
  • وجوب اطعام فقیر، از گوشت قربانی حج+۲ آیه
  • وجوب به زبان اوردن نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • وجوب تقسیم قربانی حج به سه قسمت (قسمتی برای حجگزار، قسمتی هدیه به مؤمنان و قسمتی هم برای فقیران)+۲ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و یا نحر کردن قربانی+۳ آیه
واژه‌ها