آیه ۳۶ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۳۶ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۶

وَ الْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَكُمْ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا صَوَافَ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا مِنْهَا وَ أَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ كَذٰلِكَ سَخَّرْنَاهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

و شترهای چاق و فربه را (در مراسم حج) برای شما از شعائر الهی قرار دادیم؛ در آنها برای شما خیر و برکت است؛ نام خدا را (هنگام قربانی کردن) در حالی که به صف ایستاده‌اند بر آنها ببرید؛ و هنگامی که پهلوهایشان آرام گرفت (و جان دادند)، از گوشت آنها بخورید، و مستمندان قانع و فقیران را نیز از آن اطعام کنید! این گونه ما آنها را مسخّرتان ساختیم، تا شکر خدا را بجا آورید.

معنی کلمات و عبارات
«الْبُدْنَ»: جمع بَدَنَة، شتران چاق و فربه و تنومند. مفعول فعل مقدّری است که فعل مذکور بعد از آن، یعنی (جَعَلْناها) بیانگر آن است. «صَوَآفَّ»: جمع صَآفَّة، برپا ایستاده و صف کشیده، دستها و پاها را جفت کرده و دراز کشیده. از لحاظ نحوی حال است و از نظر صرفی غیر منصرف. «وَجَبَتْ»: فرو افتاد. نقش زمین گردید. «جُنُوب»: جمع جنب، پهلوها. «الْقَانِعَ»: مستمندی که عفیف‌النفس است و دست تکدّی دراز نمی‌کند، و یا این که بدانچه بدو دهند راضی می‌گردد و الحاح و اصرار نمی‌کند. «الْمُعْتَرَّ»: فقیری که آشکارا دست تکدّی دراز و با الحاح و اصرار از طرف درخواست می‌کند. «کَذلِکَ»: این گونه. مثل چنین. نعت مصدر محذوفی است و در اصل چنین است: سَخَّرْنَاهَا لَکُمْ تَسْخیراً کَذلِکَ.
نزول
نکات آیه
۱ - شتران قربانى از شعائر دینى و الهى مراسم حج «و البدن جعلنها لکم من شعئر اللّه» «بدن» جمع «بدنة» است. «بدنة» نیز در لغت، به گاو و شتر درشت و چاق گفته مى شود. در گذشته، کسانى که قصد داشتند در مراسم حج شرکت کنند، از قبل به دام های قربانى خوب مى رسیدند تا چاق و فربه شوند. بدین جهت به گاو و شتر قربانى «بدنه» گفته مى شد. گفتنى است که مراد از «بدن» در آیه یاد شده - به قرینه «فإذا وجبت جنوبه» - تنها شتران مى باشد; یعنى، شترانى را که به رسم قربانى به همراه مى برید، براى شما از شعائر دینى و الهى قرار دادیم. ۲ - لزوم برگزیدن شتران درشت و چاق براى قربانى در حج «و البدن جعلنها لکم من شعئر اللّه» به کارگیرى «بدن» - که به معناى شتران فربه و چاق است - به جاى «إبل» - که به مطلق شتر اطلاق مى شود - مى تواند توصیه اى باشد به حج گزاران که شتران فربه و درشت را، براى قربانى برگزینند. ۳ - بزرگداشت و حفظ حرمت شعائر دینى و الهى، وظیفه اى الهى برعهده تمام مؤمنان است. «و البدن جعلنها لکم من شعئر اللّه» این سخن خدا که: «ما شتران قربانى را جزء شعائر دینى قرار دادیم» در واقع توصیه است به این که باید در حفظ شعائر الهى و بزرگداشت آنها بکوشید. ۴ - استفاده از شتران قربانى (به جهت حمل بار، سوارشدن و تغذیه از شیر آنها)، براى حاجیان مجاز است. «و البدن ... لکم فیها خیر» مقصود از «لکم فیها خیر» با توجه به آیه ۳۳- (لکم فیها منافع إلى أجل مسمّى)، این است که حاجیان مى توانند تا روز قربانى، از شترانى که به رسم قربانى به همراه خود مى برند، بهره گیرى کنند (آنها را سوار شوند، یا با آنها بار حمل کنند و یا از شیر آنها تغذیه نمایند). ۵ - لزوم نشانه گذارى شترانى که حاجیان جهت قربانى به همراه خود مى برند. «و البدن جعلنها لکم من شعئر اللّه» این سخن خدا که: «ما شتران قربانى را شعائر و نشانه هاى دینى قرار دادیم» مى تواند دربردارنده این توصیه باشد که حاجیان نیز باید شتران را به منظور این که آنها از دیگر شتران ممتاز باشند، نشانه گذارى کنند. ۶ - وجوب ذکر نام خدا، به هنگام نحر کردن شترانى قربانى «فاذکروا اسم اللّه علیها» ۷ - جواز ذکر هر یک از اسماى خداوند (اللّه، رحمان و ...) به هنگام نحر شتر «فاذکروا اسم اللّه علیها» اضافه در «اسم اللّه» مى تواند بیانیه و یا لامیه باشد. ازاین رو «اسم اللّه» بنابر احتمال اول، به معناى «اسمى که عبارت از اللّه است» و بنابر احتمال دوم «هر اسمى که براى خدا هست» مى باشد. برپایه احتمال اول، ذکر نامى غیر از «اللّه» به هنگام ذبح یا نحر حیوان، کافى نیست; به خلاف احتمال دوم. برداشت یاد شده بر اساس احتمال دوم است. ۸ - لزوم به صف کردن شتران قربانى و نحر هم زمان آنها، همراه ذکر نام خدا «فاذکروا اسم اللّه علیها صوافّ» «صوافّ» جمع «صافة» حال از ضمیر «علیها» و از مصدر «صفّ» (گروهى را در کنار هم و در یک امتداد مستقیم به نظم در آوردن) مشتق شده است; یعنى، پس نام خدا را بر شتران (به هنگام نحر کردن آنها) در حالى که در امتداد مستقیم به نظم درآمدند ببرید. ۹ - لزوم بستن دست ها و پاهاى شتران قربانى، به هنگام نحر کردن آنها «فاذکروا اسم اللّه علیها صوافّ» با توجه به این که هنگام نحر کردن شتر براى این که بر اثر وارد شدن فشار کارد فرار نکند، ابتدا دستها و پاهایش را کنار هم قرار مى دهند و دور آنها را طناب مى پیچند و سپس آن را نحر مى کنند «صوافّ» را مى توان چنین معنا کرد: در حالى که دستها و پاهایشان را کنار هم قرار دادید و با طناب بستید آنها را نحر کنید. ۱۰ - خوردن گوشت قربانى براى حاجیان مجاز است. «فإذا وجبت جنوبها فکلوا منها» «وجوب» (مصدر «وجبت») به معناى سقوط و افتادن است. «جنوب» نیز جمع «جنب» و به معناى پهلو است; یعنى، وقتى شتران افتادند و به پهلو غلتیدند (جان دادند)، از گوشت آنها بخورید و به نیازمندان بخورانید. گفتنى است که عرب جاهلى، مى پنداشتند قربانى مال خدایان است و کسى حق ندارد از آن استفاده کند. خداوند در این جا تذکر مى دهد که این پندار، گمانى است غلط و مسلمانان نباید قربانى را به حال خود رها کنند به گمان این که اینها شعائر الهى اند و خوردن آنها هتک حرمت شعائر است; بلکه همین که قربانى جان داد، باید بخشى از آن را براى خود بردارند و بقیه را به نیازمندان بدهند. ۱۱ - حرمت استفاده از گوشت قربانى، پندار عرب عصر جاهلیت «فإذا وجبت جنوبها فکلوا منها» ۱۲ - لزوم اطعام مستمندان از گوشت قربانى در حج; چه خودشان درخواست کنند و چه روى درخواست کردن نداشته باشند. «فکلوا منها و أطعموا القانع و المعترّ» «قانع» به کسى گفته مى شود که درخواست کمک مى کند (سائل و گدا) و «معتر»; یعنى، نیازمندى که طالب کمک است; لکن روى سؤال کردن ندارد. بنابراین معناى جمله فوق چنین مى شود: بخشى از گوشت قربانى را خودتان بخورید و بقیه آن را به نیازمندان بخورانید; چه نیازشان را بر زبان جارى کنند و چه بر زبان نیاورند. ۱۳ - منع استفاده انحصارى حاجیان از گوشت قربانى و دریغ کردن از اطعام آن به نیازمندان «فکلوا منها» با توجه به کلمه «من» معناى جمله فوق چنین است: بخشى از آن را بخورید; (نه همه اش را). ۱۴ - رام بودن شتر براى انسان، از نعمت هاى خدا «کذلک سخّرنها لکم» ۱۵ - لزوم شکر و سپاس گزارى در برابر نعمت هاى خداوند «کذلک سخّرنها لکم لعلّکم تشکرون» ۱۶ - نعمت هاى خداوند شایسته شکر و سپاس گزارى «و البدن ... سخّرنها لکم لعلّکم تشکرون» ۱۷ - شکر و سپاس گزارى به درگاه خداوند، فلسفه تشریع قربانى «و البدن جعلنها لکم من شعئر اللّه ... لعلّکم تشکرون»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۸ - «عن أبى عبداللّه(ع) فى قول اللّه عزّوجلّ ...«و أطعموا القانع و المعترّ» قال: القانع الذى یرضى بما أعطیته و لایسخط و لایکلح و لایلوى شدقه غضباً و المعترّ المارّ بک لتطعمه; از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند عزّوجلّ...«وأطعموا القانع و المعترّ» فرمود: «قانع» کسى است که راضى مى شود به آنچه که به او مى دهى و نسبت به آن ناراحتى، ترش رویى و دهن کجى نمى کند و «معتر» رهگذرى است که بر تو مى گذرد تا او را اطعام کنى». [منبع: کافى، ج ۴، ص ۴۹۹، ح ۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۴۹۸- ، ح ۱۳۴.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵۰)
  • قربانی در حج از مصادیق احسان+۱ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا هنگام نحر کردن شتران قربانی+۲ آیه
  • جواز استفاده از شتران اشعار شده (علامت زده شده) برای حاجیان در جهت حمل بار، سوار شدن و تغذیه از شیر انها
  • بزرگداشت حیوانات اشعار شده (علامت زده شده) جهت قربانی، نشانه تقوا+۱ آیه
  • لزوم اطعام به نیازمندان از گوشت قربانی حج
  • شکرگزاری، فلسفه خلقت مواهب طبیعی برای انسان
  • وجوب بسمله هنگام نحر شتر قربانی
  • به پهلو افتادن (جان دادن) شتر پس از نام خدا به هنگام نحر، مجوّز خوردن از گوشت ان
  • تذکیه حیوان، موجب حلیّت ان+۵ آیه
  • ذکر نام خدا هنگام نحر، موجب تذکیه و حلیّت گوشت شتران
  • بستن دو دست شتر از مچ تا زانو در حال ایستاده، از اداب تذکیه و نحر شتر
  • ذکر نام خدا به هنگام نحر، از شرایط تذکیه شتران
  • یاد خداوند به عظمت و کبریایی، به هنگام قربانی در حج، فلسفه تسخیر شتران برای انسانها به وقت قربانی انها+۱ آیه
  • رام بودن شتر برای انسان، از نعمتهای خداوند و شایسته شکر و سپاس
  • پذیرش قربانی در مراسم حج، مشروط به همراه بودن ان با تقوا و خداترسی+۱ آیه
  • سهیم بودن متکدّیان در گوشت قربانی+۱ آیه
  • اطعام نیازمندان متکدّی از گوشت قربانی در حجّ، راهی برای جلوگیری از گسترش تکدّیگری
  • خون قربانی، دارای ارزش، نزد مردم جاهلیّت
  • حرمت استفاده از گوشت قربانی در جاهلیّت
  • دستگیری از تنگدستان، از حکمتهای تشریع حج و اموزههای ان+۱ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر کردن شتران قربانی
  • جواز و کفایت ذکر هر یک از نامهای خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۵ آیه
  • مطلوب بودن اطعام به نیازمندان، از گوشت قربانی حج+۲ آیه
  • جواز استفاده از گوشت قربانی انعام، در حج+۲ آیه
  • وجوب بسمله، هنگام نحر شتر قربانی
  • تذکیه حیوان، موجب حِلیّت ان+۵ آیه
  • تسمیه و بردن نام خدا به هنگام ذبح شرط تذکیه حیوان+۷ آیه
  • قربانی، از مناسک حج+۶ آیه
  • سلامت و لاغر نبودن، از شرایط شتر اختصاص یافته برای قربانی در حج
  • وجوب اطعام فقیر از گوشت قربانی حج+۲ آیه
  • وجوب به زبان اوردن نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • جواز خوردن از گوشت قربانی حج بر صاحب ان+۲ آیه
  • لزوم تقسیم قربانی حج به سه قسمت (قسمتی برای حج گزار، قسمتی هدیه به مؤمنان و قسمتی هم برای فقیران)+۲ آیه
  • استحباب نحر شتر قربانی در حال ایستاده پس از بستن دو دست ان
  • جواز ذکر هر یک از نامهای خداوند (اللّه، رحمان و...)، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • حلّیّت خوردن گوشت شتر+۱ آیه
  • مطلوب بودن خوردن از گوشت قربانی برای صاحب ان+۱ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا هنگام ذبح و نحر حیوانات برای استفاده از انها+۹ آیه
  • حلیت گوشت ذبح شده با ذکر نام خدا+۴ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و نحر حیوانات، برای استفاده از انها+۹ آیه
  • جواز درخواست کمکهای اقتصادی از سوی فقیران، بدون اصرار+۳ آیه
  • حلّیّت گوشت شتر در اسلام+۲ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر شتران قربانی+۲ آیه
  • جواز استفاده از شتران اشعار شده (علامت زده شده برای قربانی) برای حاجیان در جهت حمل بار، سوار شدن و تغذیه از شیر انها
  • قربانیهای حج، از شعایر دینی و الهی+۲ آیه
  • گوشت شتر، از خوردنیهای حلال برای انسان+۱ آیه
  • خون قربانی، دارای ارزش، نزد مردم جاهلیّت+۱ آیه
  • خون ریخته شده قربانی با رعایت تقوا، زمینه جلب رضایت الهی+۱ آیه
  • اگاهی خداوند به خیر بندگان+۲ آیه
  • شتران قربانی، از شعایر الهی و از مصادیق خیر
  • بهره مندی مادّی و معنوی، از شتران چاق قربانی از مصادیق خیر
  • خیر و سودمند قرار دادن شتران قربانی در مراسم حج، به منظور شکرگزاری حاجیان
  • ذکر نام خدا به هنگام نحر شتران قربانی، موجب حلیّت خوردن از گوشت انها
  • لزوم ذکر نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۲ آیه
  • تحریم گوشت شتر، از ناحیه مشرکان جاهلی+۱ آیه
  • جواز قربانی شتر، در مراسم حج+۴ آیه
  • نشانه گذاری شتران، جهت قربانی برای حاجیان امری مطلوب+۲ آیه
  • به صف کردن شتران قربانی و بستن انها به هنگام نحر، کاری مطلوب
  • وجوب طعام دادن از گوشت شتر قربانی، به مستمندان و فقیران+۱ آیه
  • جواز خوردن گوشت شتر قربانی، برای حاجیان+۱ آیه
  • جواز استفاده از شتر قربانی برای سواری، حمل بار و تغذیه از شیر ان+۱ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر شتران
  • سوار شدن بر شتران قربانی، عملی روا برای حج گزاران+۱ آیه
  • تسخیر شتر برای انسان، از نعمتهای خداوند
  • تسخیر شتر برای انسانها، جهت شکرگزاری انان
  • برگزیدن شتران درشت و چاق برای قربانی در حج، کاری مطلوب و مستحب
  • جواز قربانی کردن شتر، در مراسم حج+۶ آیه
  • نشانه گزاری شتران، جهت قربانی برای حاجیان، کاری مطلوب و مستحب+۲ آیه
  • حرمت استفاده از گوشت شتر قربانی، در جاهلیّت
  • به صف کردن شتران قربانی و نحر هم زمان انها، کاری مستحب
  • بستن شتران قربانی، هنگام نحر کردن انها، امری مستحب
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر کردن شتر قربانی، در قربانگاه (منا)+۲ آیه
  • وجوب اطعام، از گوشت شتر قربانی حج، به مستمندان و فقیران+۱ آیه
  • جواز خوردن از گوشت شتر قربانی حج، برای حاجی+۱ آیه
  • استفاده انحصاری حاجیان از گوشت شتر قربانی و دریغ کردن از اطعام ان به نیازمندان، امری حرام و ممنوع+۱ آیه
  • جواز استفاده از شتران قربانی حج (برای حمل بار، سوار شدن و تغذیه از شیر انها) برای حاجیان، تا زمان قربانی+۲ آیه
  • رایج بودن اشعار و علامت زدن به شتر، به منظور قربانی در حج، در صدر اسلام+۱ آیه
  • شتران قربانی حج، از شعایر دینی و الهی
  • قربانی کردن شتر، از مناسک حج برای امّت اسلامی+۱ آیه
  • نرسیدن گوشت و خون شتر قربانی، به خدای سبحان+۱ آیه
  • شکر و سپاسگزاری به درگاه خداوند، فلسفه تشریع قربانی شتر
  • تقوا، هدف از قربانی کردن شتر، در مراسم حج+۱ آیه
  • جواز استفاده حاجیان، از شیر شتران قربانی+۱ آیه
  • منافع و فواید متعدّد در شتر، برای انسان
  • گوشت شتر، از منابع تغذیه انسانها+۲ آیه
  • تحریم گوشت شتر، از ناحیه مشرکان جاهلی+۱ آیه
  • نحر و قربانی شتر، توصیه خداوند به پیامبر(علیه السلام)+۱ آیه
  • انتظار شکرگزاری و سپاس انسانها برای خداوند، در جهت تسخیر و رام کردن شتر عظیم الجثّه
  • شتر، حیوانی سودمند برای انسان و نعمتی الهی
  • شتران قربانی در حج، از شعایر الهی و حفظ حرمت ان، وظیفه ای برعهده اهل ایمان
  • تسخیر شتران برای انسان، شایسته شکر او در پیشگاه خدا
  • فرمان خداوند به حاجیان در اطعام به فقیران از گوشت قربانی، در حج+۲ آیه
  • فرمان خداوند به حاجیان، در اطعام فقیرِ رهگذر، از گوشت قربانی
  • فرمان خداوند به اطعام فقیر راضی به طعام بدون داشتن اعتراض
  • فرمان خداوند به اطعام فقیر، به رغم عدم درخواستش از گوشت قربانی حج
  • فرمان خداوند به اطعام فقیر درخواست کننده کمک از گوشت قربانی حج
  • قربانی در حج، از مصادیق احسان+۱ آیه
  • یاد خداوند، فلسفه تشریع قربانی از ناحیه او+۱ آیه
  • لزوم تعظیم خداوند، هنگام ذبح قربانی با گفتن تکبیر+۱ آیه
  • بهره مندی از گوشت قربانی در ایّام حج، فلسفه تکبیر و تعظیم خداوند به هنگام ذبح قربانی+۱ آیه
  • لزوم ذکر نام خدا، هنگام ذبح قربانی+۱ آیه
  • تقوا، عامل پذیرفته شدن قربانی از طرف خداوند+۲ آیه
  • پذیرش قربانی در مراسم حج، مشروط به همراه بودن ان با تقوا+۱ آیه
  • ذبح قربانی در حج، سبب قرار گرفتن در زمره نیکوکاران+۱ آیه
  • مجاز بودن استفاده از گوشت قربانی حج برای حج گزاران+۲ آیه
  • مجاز بودن استفاده از شتران تعیین شده جهت قربانی در حج، برای حاجیان+۲ آیه
  • جواز استفاده شتران اشعار شده (علامت زده شده) برای حاجیان در جهت حمل بار، سوار شدن، تغذیه از شیر انها (تا قبل از ذبح)+۲ آیه
  • لزوم حفظ احترام حیوانات اشعار شده، جهت قربانی در حج+۲ آیه
  • اطعام نیازمندان از گوشت قربانی حج، از فلسفه های ان
  • حرمت استفاده از گوشت قربانی حج برای حج گزار، در پندار عربهای جاهلی+۲ آیه
  • خون قربانی حج با رعایت تقوا، زمینه جلب رضایت الهی+۱ آیه
  • خون قربانی، دارای ارزش نزد مردم جاهلیّت+۱ آیه
  • اطعام نیازمندان از گوشت قربانی، از فلسفه های ان
  • دستیابی به تقوا، فلسفه ذبح قربانی در حج+۱ آیه
  • شکر در برابر بهره مندی از نعمت چهارپایانی مانند شتر، فلسفه لزوم قربانی در حج
  • یاد خداوند، فلسفه ذبح قربانی در حج+۲ آیه
  • شایسته بودن انتخاب شتران فربه، برای قربانی در حج
  • لزوم تقسیم قربانی حج به سه قسمت (قسمتی برای حج گزار قسمتی هدیه به مؤمنان و بخشی برای فقیران)+۲ آیه
  • استحباب به صف کردن شتران قربانی و نحر هم زمان انها در حج، همراه ذکر نام خدا
  • استحباب بستن دستها و پاهای شتران قربانی حج، هنگام نحر کردن انها
  • روحیّه قناعت، امری ارزشمند و پسندیده
  • اطعام به مستمندان قانع و رهگذر، از گوشت قربانی در حج، توصیه خداوند
  • فرمان الهی برای اطعام به گرسنگان، از گوشت قربانی حج+۱ آیه
  • به پهلو افتادن (جان دادن) شتر، پس از نام خدا به هنگام نحر، مجوّز خوردن از گوشت ان
  • لزوم استفاده از گوشت قربانی+۱ آیه
  • جواز استفاده حجگزاران، از گوشت قربانی+۲ آیه
  • جایز نبودن استفاده از تمام گوشت قربانی برای حاجی، در حج+۱ آیه
  • لزوم اطعام مستمندان تنگدست، از گوشت قربانی، در حج+۱ آیه
  • سهیم بودن متکدیان، در گوشت قربانی+۱ آیه
  • منع استفاده انحصاری حاجیان از گوشت قربانی و دریغ کردن از اطعام ان به نیازمندان
  • نحر شتر، موجب تذکیه و حلّیّت ان
  • بستن دستهای شتر قربانی، هنگام نحر، مطلوب و بایسته
  • مطلوب بودن نحر شتر، در حال ایستاده
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر شتران قربانی+۲ آیه
  • وجوب بسمله و یاداوری نام خدا، هنگام نحر شتر
  • بستن دستهای شتران قربانی تا زانو، هنگام نحر کردن انها امری مستحب
  • به صف کردن شتران قربانی و بستن دستهای انها تا زانو، هنگام نحر کردن امری مستحب
  • نحر شتر یا ذبح انعام در محلّ خود «منا» و رو به قبله از مناسک حج+۱ آیه
  • مکّه مکرّمه محلّ نحر و یا ذبح انعام در عمره مفرده+۱ آیه
  • لزوم شکرگزاری در برابر خداوند، به سبب نعمت وجود شتر و تسخیر ان برای انسان
  • گوشت شتر قربانی، از نعمتهای الهی و موجب شکرگزاری در برابر خداوند
  • وجوب احکام فقرا، از گوشت قربانی حج+۲ آیه
  • وجوب بسمله، هنگام نحر شتر قربانی
  • قربانی، از مناسک حج+۶ آیه
  • سلامت و لاغر نبودن، از شرایط شتر اختصاص یافته برای قربانی در حج
  • وجوب اطعام فقیر، از گوشت قربانی حج+۲ آیه
  • وجوب به زبان اوردن نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
  • وجوب تقسیم قربانی حج به سه قسمت (قسمتی برای حجگزار، قسمتی هدیه به مؤمنان و قسمتی هم برای فقیران)+۲ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و یا نحر کردن قربانی+۳ آیه
  • وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و یا نحر حیوانات، برای استفاده از انها+۹ آیه
واژه‌ها