سوره حج(الحج)، آیه ۳۳ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۶
لَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَ مَحِلُّهَا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ
در آن (حیوانات قربانی)، منافعی برای شماست تا زمان معیّنی [= روز ذبح آنها] سپس محل آن، خانه قدیمی و گرامی (کعبه) است.
معنی کلمات و عبارات
«لَکُمْ فِیهَا مَنَافِعُ ...»: مراد این است که استفاده از فرآوردههای حیوانات قربانی آزاد است. یا این که: در مراسم و مناسک، سود شما است. «اَجَلٍ مُّسَمّیً»: وقت مشخّص. مراد روز ذبح است. «مَحِلُّهَا»: حلال بودن ذبح، یا محلّ و یا زمان حلال بودن ذبح حیوان قربانی. یا این که: محلّ مردم از احرامشان تا کعبه است. یعنی پس از مناسک، کعبه را طواف میکنند. «إِلَی الْبَیْتِ»: حرف (إِلی) به معنی (عِندَ) یعنی نزد، و مراد از بیت، کلّ حرم است.
نزول
سال ۱۵ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۰ رویداد)
- فرض شدن روزه رمضانمرتبط با نزول
15 بعثت · مدینه - کشته شدن کعب بن اشرف
15 بعثت · مدینه - تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه
15 بعثت · مدینه - غزوه بحران
15 بعثت · بحران - غزوه ذی امر
15 بعثت · ذی امر - غزوه قرقرة الکدر
15 بعثت · قرقرة الکدر - اخراج بنیقینقاع از مدینه
15 بعثت · مدینه - سریه نخله
15 بعثت · نخله - غزوه سویق
15 بعثت · قرقرة الکدر / اطراف مدینه - تشریع زکات فطر و نماز عید
15 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - حج گزاران مى توانند تا روز قربانى، از دام هایى که براى قربانى کردن به همراه دارند، استفاده کنند. «لکم فیها منفع إلى أجل مسمًّى»
ضمیر «فیها» به «شعائر» بازمى گردد. «منافع» جمع «منفعة» و به معناى بهره و سود است. «إلى أجل مسمَّى»;یعنى، تا زمانى مشخص. مقصود این است که شما مى توانید تا روز قربانى از دام هایى که به منظور قربانى کردن در حج، به همراه مى برید، استفاده کنید (بارتان را به وسیله آنها حمل کنید و آنها را سوار بشوید و از شیر آنها تغذیه کنید).
۲ - مراسم قربانى، داراى زمانى معین است. «لکم فیها منفع إلى أجل مسمًّى»
۳ - ممنوعیت استفاده از دام هاى قربانى، در پندار مشرکان عصر بعثت «لکم فیها منفع إلى أجل مسمًّى»
تصریح به جواز بهره بردارى از دام هاى قربانى، نشان مى دهد که اعتقاد عمومى پیش از نزول آیه، برخلاف آن بوده است.
۴ - وجوب ذبح یا نحر قربانى، به طرف کعبه «ثمّ محلّها إلى البیت العتیق»
«محل» اسم مکان و مشتق از مصدر «حلول» است. «حلول» نیز به معناى نزول و فرود آمدن است و «حلّ بالمکان»; یعنى، در آن جا فرود آمد. بنابراین معناى جمله فوق چنین مى شود: «جایى که دام هاى قربانى فرود مى آیند، به طرف کعبه است». مقصود این است که دام هاى قربانى، وقتى به قربانگاه رسیدند و در آن جا براى ذبح و نحر آماده شدند، باید به سوى کعبه باشند. گفتنى است است که ذکر کیفیت قربانى کردن و این که دام ها باید به طرف کعبه ذبح و نحر بشوند، مى تواند بدان جهت باشد که مشرکان عصر بعثت، دام ها را به طرف بت هایى که در منا نصب شده بود قربانى مى کردند.
۵ - کعبه، داراى قدمت و سابقه تاریخى در میان سایر اماکن مقدس «إلى البیت العتیق»
«عتیق» به هر چیزى گفته مى شود که داراى تقدم زمانى یا مکانى و یا رتبه اى باشد. بدین جهت به قدیم، عتیق نیز گفته مى شود. بنابراین «بیت عتیق»; یعنى، خانه اى که داراى قدمت و پیشینه تاریخى است.
۶ - محوریت کعبه در مراسم حج «و لیطّوّفوا بالبیت العتیق ... ثمّ محلّها الى البیت العتیق»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۳۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۵–۳۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۲–۳۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
قبله در ذبحواجبات ذبحاستفاده از قربانی حجوقت ذبح قربانی حجقدمت کعبهنقش کعبهتاریخ کعبهبینش مشرکان جاهلیتاحکام ذبحاحکام حج
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶)
- کعبه، دارای قدمت تاریخی و کهن و اثری باستانی+۵ آیه
- حاجیان، موظّف به قربانی از روزیهای (شتر، گاو و گوسفند) عطا شده به ایشان+۳ آیه
- جواز استفاده از شتر قربانی برای سواری، حمل بار و تغذیه از شیر ان+۱ آیه
- سوار شدن بر شتران قربانی، عملی روا برای حج گزاران+۱ آیه
- جواز استفاده از شتران قربانی حج (برای حمل بار، سوار شدن و تغذیه از شیر انها) برای حاجیان، تا زمان قربانی+۲ آیه
- جواز استفاده حاجیان، از شیر شتران قربانی+۱ آیه
- خانه کعبه، جایی اباد+۲ آیه
- ممنوعیّت استفاده از منافع دامهای تعیین شده برای قربانی در حج، پندار مشرکان عصر بعثت+۱ آیه
- مجاز بودن استفاده از شتران تعیین شده جهت قربانی در حج، برای حاجیان+۲ آیه
- جواز بهره برداری از منافع چهارپایان تعیین شده برای قربانی در حج، تا روز ذبح+۲ آیه
- جواز استفاده شتران اشعار شده (علامت زده شده) برای حاجیان در جهت حمل بار، سوار شدن، تغذیه از شیر انها (تا قبل از ذبح)+۲ آیه
- وجوب ذبح یا قربانی به طرف کعبه
- کعبه، دارای قدمت تاریخی و کهن و اثری باستانی+۵ آیه
- بیت عتیق، از جمله نامهای کعبه+۱ آیه
- نقش محوری کعبه در مناسک حج، از جمله طواف و قربانی به طرف ان+۱ آیه
- کعبه در شهر مکّه، دارای قدمتی کهن و اثری باستانی+۷ آیه