آیه ۴۵ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۴۵ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۷

فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا وَ هِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصْرٍ مَشِيدٍ

چه بسیار شهرها و آبادیهایی که آنها را نابود و هلاک کردیم در حالی که (مردمش) ستمگر بودند، بگونه‌ای که بر سقفهای خود فروریخت! (نخست سقفها ویران گشت؛ و بعد دیوارها بر روی سقفها!) و چه بسیار چاه پر آب که بی‌صاحب ماند؛ و چه بسیار قصرهای محکم و مرتفع!

معنی کلمات و عبارات
«فَکَأَیِّنْ ...»: چه بسیار. چه زیاد. «قَرْیَةٍ»: اشاره به ساکنان ستمگر آبادیها دارد (نگا: نساء / ، انبیاء / و و و ). «خَاوِیَةٌ عَلَی عُرُوشِهَا»: (نگا: بقره / کهف / ). «مَشِیدٍ»: استوار. برافراشته. آراسته (نگا: نساء / ).
نزول
نکات آیه
۱ - هلاکت و نابودى بسیارى از جوامع ستم پیشه در طول تاریخ با عذاب خداوند «فکأیّن من قریة أهلکنها و هى ظالمة» جمله «أهلکناها» به تقدیر «أهلکنا أهلها» مى باشد. «خَواء» (مصدر «خاویة») به معناى سقوط کردن و فرو ریختن و «عرش» مفرد («عروش») به معناى سقف است. «شَید» (مصدر «مشید») نیز براى دو معنا به کار مى رود: ساختمان سفید را گچ کارى کردن و بنایى را بلند و برافراشته ساختن. بنابراین «قصرمشید» مى تواند به معناى کوشک برافراشته و بلند و یا به معناى کاخ سفید و گچ کارى شده باشد; یعنى، کم نیستند شهرها و سرزمین هایى که مردمشان را به خاطر ظلم و بى دادگرى، نابود کردیم و اکنون دیوارهاى خانه هایشان روى سقف فرو ریخته و چاه هاى متروک و کاخ هاى سفید برافراشته، که بى صاحب مانده است. گفتنى است که آیه یاد شده متضمن توصیه به مشرکان صدراسلام است که در فرجام کار جوامع پیشین بنگرند و ببیند که قهر الهى بر سر آنها و شهرهایشان چه آورده است و از آن عبرت بگیرند و دست از مخالفت با پیامبر(ص) بردارند. ۲ - ظلم و بى دادگرى جوامع پیشین، سبب گرفتار شدن آنان به خشم خداوند و هلاکت و نابودیشان با عذاب او «و إن یکذّبوک فقد کذّبت قبلهم... فکأیّن من قریة أهلکنها و هى ظالمة» ۳ - آثار به جامانده از جوامع هلاک شده پیشین، بسترى مناسب براى درس آموزى و عبرت گیرى «فکأیّن من قریة أهلکنها و هى ظالمة» ۴ - نقش تعیین کننده اراده الهى در تحولات تاریخ «فکأیّن من قریة أهلکنها و هى ظالمة» ۵ - توصیه شدن مشرکان صدراسلام مبنى بر این که با مطالعه در سرنوشت اقوام و ستمگران هلاک شده کذشته و مشاهده آثار به جا مانده از شهرها و بلاد خراب شده آنان، درس عبرت بگیرند و از مخالفت و مبارزه با پیامبر(ص) دست بردارند. «فکأین من قریة ... و قصر مشید» ۶ - وجود آثار به جامانده بسیارى از جوامع هلاک شده پیشین (خانه هاى فروریخته، چاه هاى متروک و قصرهاى بى صاحب) در زمان بعثت پیامبر(ص) «فکأیّن من قریة ... وه ه خاوة عل عروشها و بئر معطّلة و قصر مشید»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۳)
  • استفاده از اب چاه، دارای سابقه تاریخی+۲ آیه
  • وجود ابادیها و شهرهای برخی از امّتهای پیشین تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۹ آیه
  • اثار بهجامانده از ستمگران، عبرتانگیز و درساموز+۴ آیه
  • ستم، سبب نابودی امّتهای پیشین+۱ آیه
  • هشدار خداوند به مشرکان صدر اسلام از گرفتارشدن به عذاب استیصال همچون اقوام گذشته+۵ آیه
  • نابودی اهل مدین، و دیگر اقوام درس عبرتی برای ایندگان+۲ آیه
  • ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۱۶ آیه
  • سرگذشت هلاکتبار پیشینیان، عبرتی برای ایندگان+۱۱ آیه
  • اثار باستانی به جا مانده از گذشتگان، از منابع شناخت تاریخ+۱۰ آیه
  • تفکّر، عامل عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۱۰ آیه
  • سفارش خدا به اندیشیدن، در اثار ملّتهای پیشین+۱۰ آیه
  • انقراض و نابودی بسیاری از تمدّنهای بشری، قبل از عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۹ آیه
  • مطالعه سرنوشت تمدّنهای پیشین، مایه عبرت ادمی+۶ آیه
  • ظلم، عامل نابودی بسیاری امّتهای صاحب تمدّنِ قبل از بعثت+۵ آیه
  • چاههایی متروکه، از اقوام هلاکشده گذشته، در زمان بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • چاههای متروکه از اقوام هلاکشده، بستری مناسب برای عبرتگیری
  • استفاده از اب چاه، دارای سابقه تاریخی+۲ آیه
  • ویران شدن بسیاری از شهرهای ستمگران با فرو ریختن خانه های ان شهرها و نابود شدن ساکنان انها
  • ویران شدن بسیاری از شهرهای ستمگران با فرو ریختن خانه های ان شهرها و نابود شدن ساکنان انها
  • هلاکت و نابودی اقوام پیشیین، کیفر تکذیب رسالت انبیا از سوی انان+۱ آیه
  • منازل مرفّهان، خانه هایی با شکوه و مجلّل+۲ آیه
  • سفر به شهرهای ویران شده، مایه عبرت مسافران+۴ آیه
  • سیاحت در زمین برای مشاهده شهرهای ویران شده و فرجام شوم ستمگران، از سفارشهای خدا+۳ آیه
  • توبیخ اقوام هلاک شده، به دلیل عدم استفاده صحیح از ابزار شناخت+۱ آیه
  • اثار به جای مانده از پیشینیان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۱۱ آیه
  • پندگیری و عبرت اموزی از سرگذشت پیشینیان، از اثار به کارگیری قوّه شنوایی+۳ آیه
  • عذاب و کیفر، فرجام مکذّبان انبیا، به دلیل استفاده نکردن از شنوایی برای درک و تصدیق انذارهای انان+۳ آیه
  • اثار و بقایایی از شهرهای ویران شده، تا زمان بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • قصرهای خالی و به جای مانده از شهرهای ویران شده، در پی عذاب الهی، مایه تذکر و عبرت
  • چاهها و قناتهای معطّل و به جا مانده از ویرانی شهرها، بر اثر عذاب الهی، سرگذشتی مناسب برای عبرت اموزی
  • ویرانی شهرها و هلاکت جوامع پیشین، به سبب ظلم و ستم اهل ان+۶ آیه
  • ماندگاری ابادیها و شهرهای برخی از امّتهای ظالم، تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱۱ آیه
  • عبرت انگیزی اثار به جامانده از تجاوزگران و ستم پیشگان گذشته+۱۱ آیه
  • هلاکت و سقوط ظالمان، از سنّتهای خداوند+۳ آیه
  • ظلم، عامل نابودی شهرهای قوم لوط+۳ آیه
  • قوم نوح، مردمی ظالم و ستم پیشه+۲ آیه
  • هلاکت جوامع، نتیجه ظلم انان+۶ آیه
  • جهانگردی توام با مطالعه سرنوشت انسانهای پیشین، بستر عبرت گیری+۷ آیه
  • عبرت نگرفتن از سرنوشت امّتهای پیشین، مورد سرزنش خداوند+۹ آیه
  • تفکّر زمینه عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۱۰ آیه
  • کیفر ظالمان در دنیا، مایه پند و عبرت+۹ آیه
  • هلاکت مکذّبان انبیا، مایه عبرت برای دیگران+۳ آیه
  • عذاب خداوند بر ظالمان و مجرمان، بر پایه عدل و داد و مطابق با عمل انان+۴ آیه
  • هشدار به کافران صدر اسلام از گرفتار شدن به عذابی مانند عذاب پیشینیان+۷ آیه
  • ابتلای امّتهای کافر پیشین به کیفر الهی+۴ آیه
  • بهره گیری و عبرت خردمندان، از مطالعه در اثار باستانیِ به جای مانده از گذشتگان+۲ آیه
  • ظلم امّتهای پیشین، باعث ویرانی سرزمینهای اباد انان+۹ آیه
  • شهرهای اباد، در امّتهای پیشین+۷ آیه
  • ساختن قصرهای محکم و استوار از سوی برخی اقوام ستمگر، در گذشته
  • مانع نبودن قصرهای استوار و محکم، از هلاکت اقوام ستمگر ساکن در انها
  • جهل برخی انسانها و اقوام به مانع نبودن قصرهای محکم و استوار، از مرگ انسان+۲ آیه
  • مطالعه نکردن در هلاکت اقوام پیشین و ویرانی قصرهای انان، نشانه کوردلی+۱ آیه
  • مطالعه در هلاکت اقوام پیشین و ویران شدن قصرهای انان، موجب افزایش بصیرت انسان+۱ آیه
  • خداوند، هلاک کننده اقوام پیشین و ویران کننده قصرهای انان به جهت ظلم انان+۱ آیه
  • عبرت نگرفتن از ویرانی قصرهای اقوام پیشین، در عین مسافرت و مشاهده انها صفتی شگفت اور+۱ آیه
  • تشویق خداوند به سیر و سیاحت در زمین و مطالعه پیرامون قصرهای ویران شده اقوام پیشین+۱ آیه
  • توبیخ کافران، به دلیل عبرت نگرفتن از فرجام شوم امّتهای کفرپیشه+۳ آیه
  • خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۲ آیه
  • خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۲ آیه
  • باقی ماندن اثار ابادیها و شهرهای برخی امّتهای پیشین، تا عصر پیامبر صلی الله علیه و اله+۹ آیه
  • مرگ و هلاکت امتهای ظالم گذشته با عذاب الهی، با نابودی همه انان و باقی ماندن اثار و قصرهای انان
  • نکوهش کافران مشرک، به دلیل عبرت نگرفتن از سرنوشت امّتهای پیشین+۸ آیه
  • مُهلک/ اسماوصفات+۶ آیه
واژه‌ها