آیه ۶۱ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۶۱ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۹

ذٰلِكَ بِأَنَ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَ يُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَ أَنَ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ

این (وعده نصرت الهی) بخاطر آن است (که او بر هر چیز قادر است؛ خداوندی) که شب را در روز، و روز را در شب داخل می‌کند؛ و خداوند شنوا و بیناست!

معنی کلمات و عبارات
«ذلِکَ»: (نگا: حجّ / ). به همین منوال. این پیروزی. «یُولِجُ»: داخل می‌کند (نگا: آل‌عمران / ).
نزول
نکات آیه
۱ - توانایى خداوند بر جا به جا کردن شب و روز، دلیلى است گویا براى توانایى او بر یارى رساندن به ستمدیدگان در انتقام گرفتن آنان از ستمگران. «ذلک بأنّ اللّه یولج الّیل فى النهار ... و أنّ اللّه سمیع بصیر» در آیه پیش، خداوند به آن مسلمانى که مورد ستم و تجاوز مشرکان قرار گرفته بود، وعده قطعى داد که او را یارى خواهد کرد تا انتقامش را از متجاوزان بازستاند در این آیه، براى این که کسى در توانایى خدا بر تحقق بخشیدن به وعدهایش و در حمایت و پشتیبانى از ستم دیدگان تردیدى نکند، گوشه اى از قدرت ب نهایت خود را بیان کرده است. ۲ - درپى هم آوردن شب و روز و جاى گزینى مستمر یکى به جاى دیگرى، جلوه اى از توانایى مطلق خدا «بأنّ اللّه یولج الّیل فى النهار و یولج النهار فى الّیل» «إیلاج» (مصدر «یولج») به معناى وارد کردن است. وارد کردن شب در روز و روز در شب، مى تواند کنایه از جابه جا کردن شب و روز باشد; یعنى، خدا شب را تدریجاً جاى روز و روز را تدریجاً به جاى شب قرار مى دهد. هم چنین مى تواند به معناى کم کردن از روز و افزودن بر شب و بالعکس باشد. برداشت یاد شده بر پایه احتمال اول است. ۳ - نوسانات مستمر ساعات شب و روز (کوتاهى و بلندى آنها) در طول سال، نشان از قدرت بى نهایت خداوند دارد. «ذلک بأنّ اللّه یولج الّیل فى النهار و یولج النهار فى الّیل» برداشت فوق، بر این اساس است که مراد از وارد کردن شب در روز، کاستن از مقدار شب و افزودن بر مقدار روز باشد. و نیز مراد از ایلاج روز در شب، کاستن از ساعات روز و افزودن بر ساعات شب باشد. ۴ - خدا، فریاد مظلوم را مى شنود و ظالم را مى بیند. «و أنّ اللّه سمیع بصیر» متعلق «سمیع» و «بصیر» حذف شده و تقدیر آن با توجه به آیه پیش چنین است: «و أنّ اللّه سمیع دعاء من بغى علیه و بصیر ببغى الباغى». ۵ - علم و قدرت خدا، کامل و بى نقص است. «ذلک بأنّ اللّه یولج الّیل ... و أنّ اللّه سمیع بصیر» ۶ - خدا، سمیع (شنوا) و بصیر (بینا) است. «و أنّ اللّه سمیع بصیر»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
  • امد و رفت شب و روز، از ایههای خدا+۱۲ آیه
  • مُولِج
  • بصیر / اسماوصفات+۳ آیه
  • توالی روز و شب، تنها به اراده خداوند+۷ آیه
  • توالی روز و شب در پرتو تدبیر خدا، ایتی روشن بر حقانیت توحید و بطلان شرک+۳ آیه
  • گردش منظّم و دقیق شب و روز، نشانه حرکت زمین+۱۱ آیه
  • سمیع / اسماوصفات+۳ آیه
  • نوسان در مدّت شب و روز و جایگزینی ان دو با یکدیگر، از سوی خداوند+۶ آیه
  • تفاوت شب و روز و گردش ان دو، از دلایل توحید و بطلان شرک+۳ آیه
  • توانایی خدا بر تبادل شب و روز، دلیل روشن بر قدرت او برای نصرت ستمدیدگان+۱ آیه
  • گردش منظّم شب و روز با تدبیر خدا، ایتی روشن بر بطلان مرام شرک+۴ آیه
  • جهان و نظام حاکم بر ان، زمینه ای مناسب برای پی بردن به بطلان و پوچی عبادت غیر خدا+۱ آیه
  • مُولج النّهار/ اسماوصفات+۴ آیه
واژه‌ها