سوره حج(الحج)، آیه ۶۲ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۹
ذٰلِكَ بِأَنَ اللَّهَ هُوَ الْحَقُ وَ أَنَ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ وَ أَنَ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُ الْكَبِيرُ
این بخاطر آن است که خداوند حقّ است؛ و آنچه را غیر از او میخوانند باطل است؛ و خداوند بلندمقام و بزرگ است!
معنی کلمات و عبارات
«ذلِکَ»: به همین منوال. این پیروزی و این قدرت. «یَدْعُونَ»: پرستش میکنند. به فریاد میخوانند (نگا: یونس / انعام / ).
نزول
سال ۱۰ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - جابه جایى مستمر شب و روز در پرتو قدرت خدا، نشانه اى گویا از تدبیر و ربوبیت او است. «بأنّ اللّه یولج الّیل فى النهار ... ذلک بأنّ اللّه هو الحقّ»
آیه پیش در بیان یکى از جلوه هاى قدرت و توانایى مطلق خدا بود; یعنى، جابه جا کردن شب و روز که با آن نظام زندگى انسان ها سامان مى یابد. در این آیه مى فرماید: این که خداوند خود تدبیر نظام جهان را در اختیار گرفت، بدان سبب است که در تمام هستى، تنها او است که اله و معبود به حق است و هرچه غیر او - که معبود پنداشته مى شوند - پوچ، باطل و موهوم اند و بلند مرتبگى و بزرگى، تنها برازنده او است و نه غیر او.
۲ - تنها خداوند، معبود به حق و شایسته پرستش است. «ذلک بأنّ اللّه هو الحقّ»
۳ - هر معبودى به جز خدا، موهوم است و باطل. «و أنّ ما یدعون من دونه هو البطل»
۴ - گردش شب و روز در سایه تدبیر خدا، آیتى روشن بر بطلان مرام شرک و پوچى خدایان دیگر «بأنّ اللّه یولج الّیل فى النهار ... و أنّ ما یدعون من دونه هو البطل»
۵ - جهان و نظام آن، زمینه اى مناسب براى خدا شناسى و ره یابى به توحید و پوچى مرام شرک «ذلک بأنّ اللّه هو الحقّ ... و أنّ اللّه هو العلىّ الکبیر»
۶ - بلند مرتبگى و بزرگى، تنها از آن خداوند است. «و أنّ اللّه هو العلىّ الکبیر»
«هو» در جمله فوق، ضمیر فصل مى باشد. «العلىّ» خبر اول و «الکبیر» خبر دوم «أنّ» است. «ال» در هر دو، جنسیه و مفید حصر است.
۷ - خدا، علىّ (بلند مرتبه) و کبیر (بزرگ) است. «و أنّ اللّه هو العلىّ الکبیر»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
دلایل پوچی معبودان باطلدلایل پوچی شرکگردش شب و روزکبریایی خداکبیرعلیپوچی معبودان باطلعلو خدادلایل بطلان شرکنشانه های تدبیر خدادلایل خدا شناسیتوحید عبادیتدبیر خداآیات آفاقینشانه های ربوبیت خداجهان بینی توحیدیاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- بطلان و پوچی هر معبودی، جز خداوند+۱ آیه
- حقیقت نداشتن و پوچی بتها، دلیلی بر بطلان بتپرستی
- بتها معبودانی پوچ و بیحقیقت+۳ آیه
- نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۲ آیه
- خدای یکتا، تنها پروردگار هستی و مدبّر امور
- تدبیر انسان در مراحل مختلف از سوی خدا، دلیل توحید ربوبی+۱ آیه
- زنده کردن و میراندن انسانها، دلیلی بر توحید ربوبی
- مالکیّت تکوینی موجودات، منحصر به خداوند یکتا+۲ آیه
- خداوند یکتا، تنها معبود شایسته برای عبادت+۱ آیه
- توحید، محور حق و حقیقت+۱ آیه
- قابل جمع نبودن حق و باطل+۴ آیه
- خداوند، حقیقتی بلندمرتبه و بزرگتر از حدّ وصف+۵ آیه
- دعا به درگاه معبودهای دروغین و درخواست مشرکان از غیرخدا، کاری نکوهیده و مذموم+۶ آیه
- دعای مشرکان، به درگاه موجوداتی باطل+۱ آیه
- توالی روز و شب در پرتو تدبیر خدا، ایتی روشن بر حقانیت توحید و بطلان شرک+۳ آیه
- تفاوت شب و روز و گردش ان دو، از دلایل توحید و بطلان شرک+۳ آیه
- شرک، ایینی باطل و بیهوده+۵ آیه
- گردش منظّم شب و روز با تدبیر خدا، ایتی روشن بر بطلان مرام شرک+۳ آیه
- باطل و پوچ بودن معبودهای مشرکان+۲ آیه
- تنها خدا، شایسته عبادت+۱ آیه
- بطلان و پوچی عبادت غیر خدا+۶ آیه
- جهان و نظام حاکم بر ان، زمینه ای مناسب برای پی بردن به بطلان و پوچی عبادت غیر خدا+۱ آیه
- علیّ / اسماوصفات+۶ آیه
- کبیر / اسماوصفات+۵ آیه
- تفکّر در چگونگی و رویش گیاهان، زمینه راهیابی به توحید