آیه ۲۷ سوره حدید

سوره حدید(الحديد)، آیه ۲۷ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۴۱

ثُمَّ قَفَّيْنَا عَلَىٰ آثَارِهِم بِرُسُلِنَا وَقَفَّيْنَا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَآتَيْنَاهُ الْإِنجِيلَ وَجَعَلْنَا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَرَحْمَةً وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغَاءَ رِضْوَانِ اللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ وَكَثِيرٌ مِّنْهُمْ فَاسِقُونَ

سپس در پی آنان رسولان دیگر خود را فرستادیم، و بعد از آنان عیسی بن مریم را مبعوث کردیم و به او انجیل عطا کردیم، و در دل کسانی که از او پیروی کردند رأفت و رحمت قرار دادیم؛ و رهبانیّتی را که ابداع کرده بودند، ما بر آنان مقرّر نداشته بودیم؛ گرچه هدفشان جلب خشنودی خدا بود، ولی حقّ آن را رعایت نکردند؛ از این‌رو ما به کسانی از آنها که ایمان آوردند پاداششان را دادیم؛ و بسیاری از آنها فاسقند!

معنی کلمات و عبارات
«قَفَّیْنَا عَلی آثَارِهِمْ»: (نگا: مائده / ). «جَعَلْنَا ... رَأفَةً وَ رَحْمَةً»: برخی گفته‌اند چنین رأفت و رحمت خدادادی خودشان، نسبت به خودشان، مراد است، همسان مهر و عطوفت مسلمانان در حق یکدیگر (نگا: آل‌عمران / . بعضی گفته‌اند مراد رأفت و رحمت مسیحیان حقیقی نسبت به مسلمانان است (نگا: مائده / ). «رَهْبَانِیَّةً»: در آغاز به معنی ترس از خدا و بی‌اعتنائی نسبت به دنیا بود، ولی بعدها جنبه غارنشینی و دیرنشینی و دوری از مردمان و ترک ازدواج و پشت پا زدن به تمام نعمتها و خوشیهای دنیا را پیدا کرد. منصوب به اشتغال است. «إِلاَّ ابْتِغَآءَ»: مستثنی منقطع است و (إِلاّ) به معنی (لکِنَّ) است (نگا: کشاف). خلاصه: رهبانیت را کشیشان و مسیحیان برای رضای خدا پدیدار نمودند و بر خویشتن نذر و فرض کردند و بعدها آن را مراعات ننمودند، و به آئین تثلیث درآمدند. ناگفته نماند که رهبانیت در اسلام حرام است و پیغمبر فرموده است: لا رَهْبانِیَّةَ فِی الإِسْلامِ (نگا: المصحف المیسر).
نزول
نکات آیه
۱ - بعثت موسى(ع)، آغاز مرحله اى جدید از بعثت پیامبران «و لقد أرسلنا نوحًا و إبرهیم ... ثمّ قفّینا على ءاثرهم برسلنا» «ثمّ» در «ثمّ قفّینا...» - چنان که برخى مفسران گفته اند - براى تراخى رتبى است; نه زمانى. بر این اساس تعبیر «ثمّ قفّینا»، بیانگر شروع مرحله اى جدید از بعثت پیامبران است و با مراحل قبلى (مرحله نوح(ع) تا ابراهیم(ع) و مرحله ابراهیم(ع) به بعد) از نظر اهمیت، متفاوت است. این مرحله - با توجه به این که قبل از بعثت حضرت عیسى(ع) و بعد از بعثت نوح و ابراهیم(ع) قرار گرفته - باید مرحله اى باشد که با بعثت حضرت موسى آغاز مى شود. ۲ - تاریخ، شاهد بعثت پى درپى پیامبران، از زمان موسى(ع) تا ظهور عیسى(ع) «ثمّ قفّینا على ءاثرهم برسلنا» «تقفیة» (مصدر «قفّینا») به معناى چیزى را به دنبال چیزى قرار دادن است. بنابراین «قفّینا برسلنا»; یعنى، پیامبران خود را یکى پس از دیگرى مبعوث کردیم. ۳ - همه پیامبران ادامه دهنده یک راه و داراى یک هدف مشترک بودند. «ثمّ قفّینا على ءاثرهم برسلنا» «أثر» (مفرد «آثار») به جاى پا گفته مى شود که رونده از خود باقى مى گذارد. بنابراین قید «على آثارهم» بیانگر این حقیقت است که پیامبران - که در طول تاریخ و دردوره هاى مختلف مبعوث شدند - هر کدام همان راهى را که پیامبر پیشین طى کرده بود، طى مى کردند و به سوى همان مقصدى پیش مى رفتند که پیامبر پیشین به سوى آن پیش مى رفت. ۴ - عیسى(ع)، از پیامبران الهى «و قفّینا بعیسى» ۵ - عیسى(ع)، پسر مریم است. «و قفّینا بعیسى ابن مریم» ۶ - بعثت عیسى(ع)، پس از موسى(ع) و پیامبران بعد از او بوده است. «ثمّ قفّینا على ءاثرهم برسلنا و قفّینا بعیسى ابن مریم» ۷ - اعطاى کتاب از سوى خداوند به عیسى(ع) «و ءاتینه الإنجیل» ۸ - انجیل، نام کتاب آسمانى عیسى(ع) «و ءاتینه الإنجیل» ۹ - عیسى(ع)، پیام آور رأفت و رحمت «و جعلنا فى قلوب الذین اتّبعوه رأفة و رحمة» ۱۰ - پیروان عیسى(ع)، انسان هایى رؤوف و مهربان بودند. «و جعلنا فى قلوب الذین اتّبعوه رأفة و رحمة» ۱۱ - دل، مرکز رأفت و مهربانى است. «و جعلنا فى قلوب الذین اتّبعوه رأفة و رحمة» ۱۲ - رأفت و رحمت دل ها، منشأ الهى و آسمانى دارد. «و جعلنا فى قلوب الذین اتّبعوه رأفة و رحمة» ۱۳ - دل هاى مردمان، در اختیار خداوند است و او دل ها را رؤوف و مهربان مى گرداند. «و جعلنا فى قلوب الذین اتّبعوه رأفة و رحمة» ۱۴ - ظهور رهبانیت (ترک دنیا و دیرنشینى)، در میان پیروان عیسى(ع) «و رهبانیّة ابتدعوها» ۱۵ - رهبانیت، ابداع و نوآورى خود مسیحیان است; نه دستورالعملى ابتدائى از جانب خداوند. «و رهبانیّة ابتدعوها» ۱۶ - رهبانیت ابداعى مسیحیان در ادیان آسمانى پیشین سابقه نداشت. «و رهبانیّة ابتدعوها» ۱۷ - رهبانیت ابداعى پیروان مسیح(ع)، با شرط هدف الهى (جلب خرسندى خدا) داشتن، مورد موافقت و رضایت خداوند قرار گرفت. «ما کتبنها علیهم إلاّابتغاء رضون اللّه» ۱۸ - رهبانیت، که در آغاز تنها جنبه الهى داشت، کم کم دستخوش انحراف قرار گرفت و از هدف اصلى خود خارج شد. «فما رعوها حقّ رعایتها» ۱۹ - راهبان مسیحى دو دسته شدند: دسته اى مؤمن و به معناى حقیقى کلمه تارک دنیا و دسته اى فاسق و منحرف «فاتینا الذین ءامنوا منهم أجرهم و کثیر منهم فسقون» مفسران گرچه در مرجع ضمیر «هم» در جمله بالا اختلاف نظر دارند; ولى ظاهر این است که این ضمایر مربوط به راهبان است; زیرا محط بحث این بخش از آیه در رابطه با آنان مى باشد. ۲۰ - بیشتر راهبان، عناصرى منحرف و فاسق و تنها اقلیتى از آنان مؤمنان راستین بودند. «فاتینا الذین ءامنوا منهم أجرهم و کثیر منهم فسقون» ۲۱ - راهبان حقیقى در پیشگاه خدا مأجوراند. «فاتینا الذین ءامنوا منهم أجرهم»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۲۲ - «عن أبى الحسن(ع) فى قوله عزّوجلّ: «و رهبانیّة ابتدعوها ما کتبناها علیهم إلاّ ابتغاء رضوان اللّه» قال: صلاة اللیل; [منبع: کافى، ج ۳، ص ۴۸۸، ح ۱۲; نورالثقلین، ج ۵، ص ۲۵۱- ، ح ۱۰۵.] از امام رضا(ع) درباره سخن خداوند عزّوجلّ که فرموده: «...إلاّ ابتغاء رضوان اللّه» روایت شده که مراد نماز شب است». ۲۳ - «عن ابن مسعود قال: دخلت على النبى(ص) فقال: یابن مسعود اختلف من کان قبلکم على اثنین و سبعین فرقة نجا منها اثنتان و هلک سائرهنّ، فرقة قاتلوا الملوک على دین عیسى(ع) فقتلوهم و فرقة لم تکن لهم طاقة لموازاة الملوک... فساحوا فى البلاد و ترهبوا، و هم الذین قال اللّه لهم: ...«و رهبانیّة ابتدعوها ما کتبناها علیهم...; [منبع: مجمع البیان، ج ۹، ص ۳۶۶; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۲۵۲، ح ۱۰۸.] از ابن مسعود روایت شده است که گوید: به خدمت رسول خدا(ص) رسیدم. آن حضرت به من فرمود: کسانى که قبل از شما بودند، اختلاف کرده و ۷۲ فرقه شدند که دو فرقه نجات یافته و بقیه هلاک گشتند. اولین فرقه نجات یافته کسانى بودند که براى دین عیسى با پادشاهان جنگیدند و کشته شدند و فرقه دوم کسانى بودند که توان مقابله با پادشاهان را نداشتند... پس در سرزمین ها متفرق شدند و رهبانیت اختیار کردند و اینها همان کسانى اند که خداوند درباره آنان فرمود: رهبانیّة ابتدعوها ما کتبناها علیهم...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۳)
  • جلب رضایت خدا و اخلاص، انگیزه ابداع رهبانیّت از سوی مسیحیان
  • الزام مسیحیان از سوی خداوند به داشتن اخلاص در رهبانیّتِ ابداعی خویش
  • مبعوثشدن پیامبرانی ازسوی خدا پس از حضرت نوح(علیه السلام)+۹ آیه
  • بعثت و رسالت انبیا، در طول تاریخ بشر+۳ آیه
  • بعثت و رسالت انبیا، در طول تاریخ بشر+۳ آیه
  • خداوند، اعطاکننده انجیل به عیسی(علیه السلام)+۲ آیه
  • عیسی(علیه السلام)، پسر حقیقی مریم(علیها السلام)+۷ آیه
  • عطا شدن انجیل به عیسی(علیه السلام)، از جانب خداوند+۱ آیه
  • عطا شدن پاداش خداوند، به مؤمنان
  • رسالت رسولانی متعدّد در دوره های قبل از رسالت عیسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • رسالت پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) در تداوم رسالت پیامبران پیشین+۲ آیه
  • رهبانیّت ابداعی پیروان مسیح، به منظور جلب رضای الهی
  • جلب رضای خدا، فرض خداوند بر پیروان مسیح
  • مسیحیان، طالب رضایت الهی، به وسیله رهبانیّت ابداعی خویش
  • انحراف مسیحیان و پیروان عیسی(علیه السلام) و عدم پایبندی انان به رهبانیّتِ ابداعی خودشان
  • کسب رضایت و خوشنودی خداوند، از اهداف رهبانیّت در مسیحیّت
  • توجّه پیروان عیسی، به اهداف رهبانیّت مورد تایید خداوند
  • رهبانیّت، بدعت و نواوری پیروان عیسی مسیح
  • عدم فرمان خداوند، به رهبانیّت ابداعی مسیحیان
  • عدم امکان ایجاد بدعت رهبانیّت از سوی مسیحیان، در صورت عدم تعلّق اراده و جعل الهی
  • پایبند نبودن راهبان مسیحی، به اصول رهبانیّت
  • ایمان نیاوردن راهبان مسیحی به پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، نشان عدم رعایت کامل و پایبندی به اصول رهبانیّت
  • رهبانیّتِ ابداعی پیروان عیسی(علیه السلام)، در صورت هدف قرار دادن رضای الهی، مورد موافقت خداوند
  • پیدایش و ظهور رهبانیّت در میان مسیحیان، بدون سابقه در ادیان پیشین
  • جمع زیادی از راهبان، عناصری منحرف و فاسق
  • راهبان فاسق، محروم از پاداش و اجر الهی
  • ایمان گروهی از راهبان به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • راهبان مؤمن و حقیقی، برخوردار از پاداش الهی
  • سرکوب شهوت جنسی، با ترک ازدواج و اختیار رهبانیّت، امری انحرافی+۱ آیه
  • عیسی(علیه السلام) پیگیر رسالت و تعالیم پیامبران پیش از خود+۲ آیه
  • عیسی(علیه السلام)، پیام اور رحمت و مهربانی برای پیروان خود
  • انجیل، کتاب اسمانی عیسی(علیه السلام) و عطایی از جانب خداوند به وی+۵ آیه
  • انجیل، کتاب اسمانی عیسی(علیه السلام)+۴ آیه
  • عیسی(علیه السلام)، رسول و پیامبری مبعوث شده، از جانب خدا+۳ آیه
  • رسالت عیسی(علیه السلام) ادامه رسالت انبیای گذشته، چون نوح(علیه السلام)، ابراهیم(علیه السلام) و انبیای پس از انها+۲ آیه
  • عیسی(علیه السلام)، نام فرزند مریم+۶ آیه
  • رهبانیّت بدعت امیز در میان مسیحیان، مایه انحراف و فسق جمع زیادی از انان
  • فاسقان فراوان، در پیروان عیسی
  • بسیاری از مسیحیان، الوده به فسق و تبهکاری
  • قلب انسان، کانون ادراک و شناخت+۱ آیه
  • انعطاف و تاثیرپذیری قلب، از حوادث خارجی+۱ آیه
  • ایجاد رافت در دل پیروان عیسی، از طرف خداوند
  • ایجاد رحمت در قلب پیروان عیسی، از جانب خداوند
  • پیروان عیسی، دارای قلبهای ریوف و مهربان
  • خداوند، قرار دهنده رافت و مهربانی در دلهای پیروان عیسی
  • قلب، کانون عواطف ادمی+۱ آیه
  • کاتب / اسماوصفات
  • رهبانیّت مسیحیان، موجب مدح و ستایش خداوند از انان
  • مهربانی با دیگران، از عوامل مدح و ستایش+۲ آیه
  • عیسی علیه السلام، از پیامبران مورد مدح و ستایش الهی+۶ آیه
  • مدح خداوند از نصارا با بیان ریوف بودن و ترحّم انان نسبت به دیگران و رهبانیت انان
  • عیسی علیه السلام، پسر حقیقی مریم علیها السلام و نعمتی عطا شد از جانب خداوند+۶ آیه
  • مهربانی در رفتار، از اداب معاشرت با مردم+۱ آیه
  • مُؤتی/ اسماوصفات+۸ آیه
  • دل، جایگاه و مرکز مهربانی و رافت
  • تصرّف و برگردانیدن دلها (مرکز مهربانی) در اختیار خداوند
  • خداوند، منشا لطف و مهربانی+۲ آیه
  • خداوند، گرداننده دلها به سوی مهربانی و عطوفت
  • پیروان عیسی، انسانهایی ریوف و مهربان
  • پیدایش و ظهور رهبانیّت در میان نصارا، بدون سابقه در ادیان پیشین
  • انحراف نصارا و عدم پایبندی انان به رهبانیّت، ابداعی خودشان
  • نصارا، از جمله امّتهایی برخوردار از کتاب اسمانی+۲ آیه
  • مبعوث شدن پیامبرانی از سوی خدا، پس از نوح علیه السلام+۹ آیه
واژه‌ها